Wanneer je ogen je paspoort worden

Een vrouw aan de irisscanner om aan boord van een vliegtuig te gaan, tijdens een mediatour op Dubai Airport op zondag 7 maart 2021. De luchthaven van Dubai heeft een irisscanner ingevoerd die iemands identiteit verifieert en menselijke tussenkomst bij het verlaten van het land overbodig maakt. (Isopix/AP Photo/Kamran Jebreili)

Passagiers op de luchthaven van Dubai kunnen nu door de paspoortcontrole passeren door gewoon in een irisscanner te turen, die gekoppeld is aan een uitgebreide database van gezichtsherkenningsgegevens. Dat meldt persagentschap Associated Press (AP).

Weg met de lange rijen aan de douane, weg met papieren tickets of QR-codes. Het systeem laat toe om razendsnel door de beveiliging van de luchthaven te vliegen. Het past echter ook in de trend van overheden die steeds meer identificatiegegevens verzamelen over burgers, vaak zonder hun goedkeuring of medeweten.

Gigantische database

Het protocol is ontstaan vanwege de pandemie: de overheid van de Verenigde Arabische Emiraten promootte het gebruik van ‘contactloze technologie’, om de verspreiding van het virus in te dammen.

De irisscanner is verbonden aan de databases van gezichtsherkenningsgegevens van het land, zodat de passagier geen identificatiedocumenten of instapkaart meer nodig heeft. Een opmerkelijke samenwerking tussen de private luchtvaartmaatschappij Emirates en het immigratiekantoor van Dubai integreert de passagiersgegevens waardoor nagenoeg iedereen van het inchecken naar het instappen kan gaan.

Volgens experts kan de technologie ook gebruikt worden om snel en contactloos de vaccinatiestatus van reizigers te checken, eens internationaal reizen hervat wanneer de pandemie wegebt.

Wat met de privacy?

Zelfs bij het begin van de pandemie voorspelden experts dat een langetermijneffect een grotere acceptatie van digitale persoonlijke identificatiesystemen zou zijn. Dat betekent dat er ook meer waakzaamheid geboden is.

In het geval van de VAE is er ‘geen bescherming van de burgerlijke vrijheden, want er zijn geen burgerlijke vrijheden’, zegt VAE-expert Jodi Vittori van denktank Carnegie Endowment aan AP.

De federatie van Emiraten heeft naar schatting het grootste aantal bewakingscamera’s ter wereld per capita. Gekoppeld aan krachtige kunstmatige intelligentie-instrumenten kan de overheid daarmee vrijwel iedereen in het openbaar volgen – zelfs in taxi’s. Het land krijgt internationaal veel kritiek omdat het dat massabewakingssysteem zou inschakelen om journalisten en mensenrechtenactivisten te viseren.

Ondanks de kritiek lijkt het netwerk voor gezichtsherkenning in de VAE alleen maar uit te breiden. Vorige maand kondigde premier sjeik Mohammed bin Rashid Al Maktoum – ook de de facto leider van zakelijk centrum Dubai – aan dat het land nieuwe gezichtsherkenningstechnologie zal introduceren om papierwerk bij ‘sommige diensten in de private sector’ te verminderen.

Lees ook: