Met de oorlog tegen Iran zien we opnieuw een militaire interventie van de Verenigde Staten. Een snel veranderende wereld heeft heel wat implicaties. Er is een terugkeer naar de oude machtspolitiek waarin de wet van de sterkste geldt. Europa staat voor heel wat uitdagingen en moet keuzes maken op het vlak van defensie, industrie- en klimaatbeleid. Europarlementslid Bruno Tobback werpt zijn licht op deze zaken en vertelt in een exclusief interview met Business AM zijn visie over hoe Europa zich moet opstellen in deze nieuwe realiteit.

Machtspolitiek speelt weer een grote rol in de wereld en de wet van de sterkste geldt nog meer dan ooit.

Europa moet machtspolitiek voor pure ad-hocbelangen afkeuren. Wij moeten er echter wel mee leren leven. Om het recht te handhaven, heeft Europa zelf ook macht nodig. Individuele Europese landen bereiken afzonderlijk niets. Enkel door verstandig samen te werken en gezamenlijke belangen te verdedigen, behouden we onze onafhankelijkheid. De hoge gasprijzen tonen bijvoorbeeld duidelijk aan dat we niet afhankelijk mogen blijven van buitenlandse leveranciers.

De Europese industrie lijdt sterk onder de hoge energiekosten. Je zou kunnen zeggen dat we te lang vasthielden aan goedkoop Russisch gas.

Wij hebben inderdaad te lang geprofiteerd van goedkoop Russisch gas en we dachten foutief dat dit zo zou blijven. Nu importeren we enorm veel vloeibaar aardgas uit de Verenigde Staten. Dit vormt binnenkort naar schatting tachtig procent van onze basisimport. Dat Amerikaanse gas is duurder en de levering is eveneens onzeker. De wereld met goedkope fossiele brandstoffen bestaat niet meer. Bedrijven die daarvan afhankelijk zijn, verdwijnen op termijn. De landen met het hoogste aandeel hernieuwbare energie, zoals Spanje of Zweden, hebben vandaag de laagste prijzen. Daar ligt de competitieve toekomst.

Wat betekent de Amerikaanse onvoorspelbaarheid voor onze defensie en de aankoop van materieel zoals de F-35-gevechtsvliegtuigen?

Het is onverstandig om je volledige defensietechnologie afhankelijk te maken van Amerikaanse leveranciers. Je investeert in een F-35 voor veertig jaar. Die toestellen hebben constante software-updates uit de Verenigde Staten nodig. Zonder die Amerikaanse input is die hele investering waardeloos. De oorlog in Oekraïne bewijst bovendien dat je zulke dure vliegtuigen nauwelijks nodig hebt om Europees grondgebied te verdedigen. De Oekraïners houden het Russische leger al jaren tegen met goedkope drones en gerichte luchtafweer. Ze slagen erin de Russen te verhinderen om meer dan vijftien procent van hun grondgebied in te nemen. Wij moeten ons defensiebudget efficiënter inzetten en investeren in dronetechnologie, luchtafweer en standaardisatie. Nu hebben we 27 verschillende legers met talloze verschillende voertuigen. Dat is weggesmeten geld.

Tijdens een recente top in de Antwerpse haven vroegen stemmen uit de industrie om de strenge Europese klimaatregels te pauzeren. Brengen we onze economie schade toe?

“Wie weigert mee te evolueren, verliest simpelweg de aansluiting.”

Zonder dat systeem kost aardgas in Europa nog steeds veel meer dan in de Verenigde Staten. Het emissiehandelsysteem vormt niet het probleem. Het creëert net het noodzakelijke prijssignaal voor investeerders om te vergroenen. Zonder een hoge prijs voor koolstofuitstoot komen investeringen in groene staalproductie of koolstofopslag nooit van de grond. We moeten de inkomsten uit dit systeem uiteraard teruggeven aan de industrie om die vergroening te subsidiëren. Decarboniseren betekent strategische autonomie opbouwen. Wie weigert mee te evolueren, verliest simpelweg de aansluiting.

Als we zelf strenge normen hanteren, moeten we onze markt dan beschermen tegen goedkopere en vervuilende import uit landen zoals China of India?

Absoluut. Wij mogen geen producten importeren die we hier verbieden. We hebben instrumenten nodig zoals de koolstofgrenscorrectie en een systeem voor Europese voorkeur bij aanbestedingen. Dat stimuleert onze herindustrialisering veel beter dan een zinloze concurrentiestrijd op de markt voor fossiele brandstoffen. En ik ben van het principe dat als je maar één meter zestig bent, je dan niet moet proberen in de NBA te gaan spelen. Wij moeten een industrie uitbouwen die onafhankelijk draait van geïmporteerde fossiele brandstoffen en deze vervolgens slim beschermen tegen oneerlijke concurrentie. Daarbij sluiten we de grenzen niet, maar we handelen op een manier die ons voordeel dient.

De Europese kapitaalmarkt eengemaakt krijgen verloopt moeizaam. Is dit realiseerbaar op korte termijn?

Of we dat de komende vijf jaar bereiken, blijft onzeker. Ik geloof wel dat het er uiteindelijk komt via een stapsgewijze aanpak. De discussie rond de steun aan Oekraïne toonde bijvoorbeeld aan dat zelfs felle tegenstanders zoals onze premier en bondskanselier Merz plots instemden met Europese leningen. Dergelijke gemeenschappelijke obligaties vormen een eerste logische stap. Ook een eigen Europese betaalinfrastructuur als alternatief voor de grote Amerikaanse spelers is noodzakelijk. Donald Trump geeft ons momenteel de grootste stimulans om de Europese integratie te versnellen. Die druk dwingt de Europese lidstaten om hun verdeeldheid te overstijgen en een hechter blok te vormen.