De cijfers liegen er niet om: vanaf donderdag 12 maart 2026 bereikt de Belgische maximumprijs van een liter diesel (B7) 2,019 euro, een stijging van 9,6 cent op één dag volgens de FOD Economie. Dit is het hoogste niveaus sinds oktober 2023, een rechtstreeks gevolg van het conflict in het Midden-Oosten, dat geleid heeft tot de effectieve sluiting van de Straat van Hormuz. Sinds het begin van de vijandelijkheden is de prijs van ruwe olie met 30% gestegen en die van aardgas met bijna 60%.
IEA haalt zwaar geschut boven, maar…
Na deze prijsstijging heeft het Internationaal Energieagentschap (IEA) woensdag een krachtig signaal gegeven door unaniem de vrijgave van 400 miljoen vaten uit de strategische reserve goed te keuren, meer dan het dubbele van wat er in 2022 werd vrijgegeven bij de invasie van Oekraïne. Het cijfer maakt indruk, maar moet in perspectief geplaatst worden: de wereld verbruikt ongeveer 106 miljoen vaten per dag.
Die 400 miljoen vaten vertegenwoordigen dus minder dan vier dagen wereldwijde consumptie. Het doel is niet zozeer om weken van schaarste te overbruggen, maar wel om het huidige productietekort op te vullen en vooral een krachtig signaal naar de markten te sturen: de reserves bestaan en zullen gebruikt worden. Alleen hadden de markten deze aankondiging al ingecalculeerd. Resultaat: geen enkele prijsdaling. Een vat Brent-olie werd woensdag aan het einde van de dag nog altijd rond 92 dollar verhandeld, een stijging van meer dan 5%.
Wat de Belgische regering kan doen
De vraag die de Belgische politiek nu bezighoudt, is duidelijk: moet er ingegrepen worden om gezinnen te beschermen? Ter herinnering: Frankrijk bestudeert een plafond op de marges van distributeurs en Griekenland heeft dat al beslist. Bij ons vragen verschillende partijen, waaronder Les Engagés, CD&V en PS, om maatregelen. De regering zegt op haar beurt de situatie op te volgen. Maar ze grijpt niet in.
In Le Soir hebben verschillende economen de beschikbare opties uiteengezet die volgens hen ingezet moeten worden. Bruno Colmant pleit voor de activering van de omgekeerde cliquet, het mechanisme dat automatisch de accijnzen op brandstoffen verlaagt wanneer de prijzen stijgen, en ook voor het uitstellen van de verhoging van de accijnzen op gas die in april gepland staat in het kader van de taxshift. De econoom verwerpt daarentegen het idee van een prijsplafond, dat volgens hem onrealistisch is. Volgens Philippe Defeyt is het beter om de meest kwetsbare gezinnen te ondersteunen via hun inkomen in plaats van via prijzen, om ongewenste neveneffecten te vermijden die de staat eerder al miljarden hebben gekost.
Niet zoals in 2022
Het is verleidelijk om een directe parallel te trekken met de energiecrisis van 2022, maar dat gaat te ver. Vandaag noteert olie rond 90 dollar per vat, tegenover een piek van 130 dollar in 2022. Specialisten geloven momenteel niet in een inflatieschok vergelijkbaar met die van 2022-2023 en verzetten zich tegen een overheidsingrijpen dat consumenten niet zou aanzetten hun gewoonten te veranderen. Intussen zullen automobilisten dus geduld moeten hebben. En meer moeten betalen aan de pomp. We herinneren er wel aan dat er alternatieven bestaan. De elektriciteitsprijzen blijven momenteel bijvoorbeeld stabiel, waardoor de elektrische auto duidelijk competitief is, zeker tweedehandsmodellen die tegen sterk verlaagde prijzen verkocht worden.

