Key takeaways
- Vanaf september veranderen tegelijk regels rond mobiliteit, werk, onderwijs, sparen, beleggen en strafrecht.
- Vlaanderen voert nieuwe afspraken in voor autokeuring, opleidingsverlof en schoolorganisatie.
- Federale maatregelen en een nieuw Strafwetboek zorgen voor bijkomende financiële en administratieve gevolgen.
Vanaf 1 september 2026 treden in België en Vlaanderen een reeks hervormingen in werking die verschillende domeinen tegelijk raken: mobiliteit, werk, onderwijs, sparen, beleggen en het strafrecht. Vlaanderen past de regels voor de autokeuring en het opleidingsverlof aan, scholen krijgen nieuwe organisatorische verplichtingen en miljoenen ambtenaren en uitkeringsgerechtigden zien hun inkomen stijgen terwijl ze tegelijk geconfronteerd worden met de centenindex.
Federale initiatieven leggen nieuwe termijnen op voor slapende rekeningen, brengen staatsbons met langere looptijden op de markt en voeren bij verzekeringsproducten dezelfde automatische meerwaardebelasting in die sinds juni al geldt voor effectenrekeningen. Daarnaast start de toepassing van het nieuwe Strafwetboek, terwijl het oude nog jaren parallel blijft bestaan voor feiten uit het verleden. Business AM vat samen wat er verandert vanaf 1 september 2026.
Loonindexering in september voor miljoenen Belgen
September wordt een belangrijke indexeringsmaand voor miljoenen Belgen. Door de overschrijding van de spilindex in juni stijgen de wedden van ambtenaren en de sociale uitkeringen vanaf september met 2 procent, waaronder pensioenen, werkloosheids- en ziekte-uitkeringen. Tegelijk beperkt de centenindex de verhoging voor hogere inkomens: bij ambtenaren wordt maximaal 4.000 euro bruto geïndexeerd en bij sociale uitkeringen maximaal 2.000 euro. De meeste ambtenaren vallen volgens Loonberekening.be nog onder die grens, aangezien het gemiddelde brutoloon in de overheidssector rond 3.300 euro per maand ligt.
De maatregel treft dus vooral de hogere lonen en uitkeringen. Op langere termijn moet de centenindex bovendien een aanzienlijke besparing opleveren: tegen 2030 wordt voor de pensioenen een besparing van maximaal 521 miljoen euro geraamd. Daarnaast heeft de spilindexoverschrijding gevolgen voor onder meer RSZ-parameters, forfaitaire vergoedingen voor beroepsverplaatsingen en het flexiloon in de horeca.
Uitgifte nieuwe staatsbons met looptijden van 1 en 10 jaar
Het Federaal Agentschap van de Staatsschuld brengt op 4 september nieuwe staatsbons op de markt met looptijden van één en tien jaar. Het is voor het eerst dit jaar dat particulieren kunnen intekenen op een staatsbon met een looptijd van tien jaar. De staatsbon is een lening van particulieren aan de Belgische staat, die het kapitaal op de vervaldag terugbetaalt tegen een vaste rente. De nieuwe staatsbons bieden een coupon van 2,75 procent voor de looptijd van één jaar en 3,70 procent voor de looptijd van tien jaar. De uitgifteprijs is voor beide Staatsbons vastgesteld op 100 procent van de nominale waarde.
De inschrijvingsperiode loopt van 26 augustus tot en met 3 september, via een plaatsende instelling. Beleggers kunnen kiezen tussen een obligatie die in 2027 vervalt en een langlopende variant met einddatum in 2036. Bij eerdere uitgiftes in maart en juni werd telkens gekozen voor looptijden van één en acht jaar. Vooral de juni-uitgifte was succesvol, met bijna 273 miljoen euro aan investeringen. De nieuwe staatsbon maakt deel uit van de gebruikelijke driemaandelijkse uitgiftecyclus, met inschrijvingsperiodes in maart, juni, september en december.
Slapend geld wordt sneller staatsgeld
De regeling voor slapend geld in België wordt vanaf morgen fors strenger. De termijn om slapende tegoeden terug te vorderen bij de Deposito- en Consignatiekas zakt van 30 naar 5 jaar, terwijl de grens voor kleine bedragen stijgt van 60 naar 250 euro. Daardoor dreigen heel wat vergeten tegoeden sneller definitief naar de staatskas te verdwijnen. Het gaat niet alleen om oude zicht- en spaarrekeningen, maar ook om onder meer effectenrekeningen en bepaalde levensverzekeringen. Wie nog slapend geld heeft, kan dat via MyMinfin controleren en terugvragen. De federale regering rekent intussen op 477 miljoen euro extra inkomsten in 2026. Voor 2027, 2028 en 2029 wordt telkens gerekend op ongeveer 70 à 80 miljoen euro.
Meerwaardebelasting: vanaf 1 september schakelen ook verzekeringsproducten over op automatische inhouding
Vanaf 1 september 2026 wordt de automatische inhouding van de meerwaardebelasting ook voor levensverzekeringen en andere verzekeringsproducten de standaard, waardoor de regeling volledig aansluit bij de werkwijze die banken sinds 1 juni toepassen voor effectenrekeningen. De belasting geldt retroactief sinds 1 januari 2026, bedraagt in principe 10 procent op gerealiseerde meerwaarden en biedt een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per belastingplichtige, die beperkt kan worden overgedragen tot maximaal 15.000 euro. Minderwaarden kunnen binnen dezelfde categorie worden verrekend, maar niet onbeperkt naar latere jaren worden meegenomen. Voor grote participaties geldt een afzonderlijk regime. Wie niets onderneemt, valt automatisch onder opt‑in en krijgt bronheffing bij realisatie; wie de belasting liever via de aangifte personenbelasting regelt, moet vooraf voor opt‑out kiezen, wat vooral interessant kan zijn voor beleggers die vrijstellingen willen combineren met minderwaarden.
Autokeuring in Vlaanderen wordt eenvoudiger
Vanaf morgen wordt ook de technische keuring in Vlaanderen op verschillende punten versoepeld. De belangrijkste wijziging is dat personenwagens voortaan in principe om de twee jaar moeten worden gekeurd, ongeacht hun leeftijd of kilometerstand. Daarnaast verdwijnt de afzonderlijke verplichte keuring van een trekhaak en krijgen bestuurders na een afkeuring wegens een groot gebrek twee maanden de tijd om het probleem te herstellen, tegenover vijftien dagen vandaag. Ook administratieve tekortkomingen worden minder zwaar bestraft. Tegelijk betekent de hervorming niet dat de technische controle zelf minder streng wordt: in 2025 kregen meer dan 60.000 Vlaamse wagens een rode kaart, waarbij vooral de strengere controle op roetfilters bij oudere dieselwagens een rol speelt.
De regionale verschillen leiden bovendien tot een opmerkelijk achterpoortje: een wagen die in Vlaanderen werd afgekeurd, kan onder bepaalde voorwaarden voor een volledige keuring naar Wallonië worden gebracht, waar andere normen gelden voor de controle van roetfilters; het daar afgeleverde certificaat is vervolgens in heel België geldig. Vanaf 1 januari 2027 verdwijnt ten slotte de verplichte tweedehandskeuring bij de verkoop van voertuigen die binnen België worden verkocht. Daardoor valt een controle weg en zullen kopers zich nog nadrukkelijker zelf moeten vergewissen van de technische staat van een wagen.
Vlaamse werkgever betaalt werknemer vanaf 1 september om te studeren voor een toekomst die niet noodzakelijk bij het bedrijf ligt
Morgen treden de nieuwe spelregels rond Vlaams opleidingsverlof in voege. Werknemers die minstens 50 procent werken, kunnen onder voorwaarden betaald opleiding volgen tijdens de werkuren, terwijl de werkgever het loon blijft betalen. De Vlaamse overheid verhoogt de tegemoetkoming voor werkgevers van 14,91 naar 24,50 euro per goedgekeurd uur. Tegelijk wordt het systeem sterker gericht op opleidingen die aansluiten bij de noden van de arbeidsmarkt, zoals knelpuntberoepen, STEM, digitalisering en de klimaat- en energietransitie. Niet elke opleiding komt daardoor nog in aanmerking.
Voor werkgevers, en vooral voor kleinere kmo’s, blijft de tegemoetkoming bovendien beperkt tot een deel van de kosten, terwijl zij ook de afwezigheid en de organisatorische impact moeten opvangen en de toekomst van de werknemer binnen het bedrijf niet noodzakelijk verzekerd is.
Veranderingen in het Vlaams onderwijs
Vanaf september 2026 verandert er in Vlaanderen heel wat voor scholen, onderwijspersoneel en cursisten. Een belangrijk onderdeel van de hervormingen is het verhogen van de effectieve onderwijstijd: de eerste en laatste schooldag worden volledige lesdagen, facultatieve vakantiedagen verdwijnen en scholen krijgen minder mogelijkheden om lessen op te schorten voor onder meer pedagogische studiedagen of verkiezingen. Ook de regels rond zwangerschap en borstvoeding veranderen: aangepast werk wordt het uitgangspunt wanneer dat veilig kan. Daarnaast wordt loopbaanonderbreking voor mantelzorg flexibeler, met de mogelijkheid om een voltijdse onderbreking per week en een halftijdse per maand op te nemen, mits akkoord van de schoolleiding.
In het volwassenenonderwijs daalt het inschrijvingsgeld voor Frans, Duits en Engels opnieuw naar 2,25 euro per lestijd, met een maximum van 450 euro per opleiding per semester en een verlaagd tarief voor bepaalde doelgroepen. Tegelijk krijgen scholen en leerlingen te maken met nieuwe minimumdoelen, extra aandacht voor Nederlands en aangescherpte regels rond leerlingbegeleiding.
Nieuw strafwetboek: dit verandert er in het strafrecht
Vanaf 1 september 2026 treedt in België een volledig nieuw Strafwetboek in werking, een van de grootste hervormingen van het Belgische strafrecht in decennia. Het klassieke onderscheid tussen misdaden, wanbedrijven en overtredingen verdwijnt en maakt plaats voor acht strafniveaus, waarbij gevangenisstraf expliciet als laatste middel geldt en alternatieve straffen meer ruimte krijgen. Opvallend is ook een nieuwe financiële sanctie die kan oplopen tot drie keer het behaalde of verwachte voordeel uit een misdrijf. Tegelijk worden nieuwe strafbare feiten ingevoerd, zoals ecocide en verzwaarde verkeersdoding, terwijl voor onopzettelijke misdrijven voortaan een zware fout vereist is. Dat kan ook gevolgen hebben voor slachtoffers die schade willen verhalen. Omdat voor oudere feiten het gunstigste strafrecht geldt, zullen rechtbanken nog jaren met het oude en nieuwe wetboek naast elkaar werken. In Antwerpen komt er vanaf september een opvallende praktische wijziging bij: advocaten moeten strafstukken opnieuw op papier indienen. Het nieuwe Strafwetboek is dus geen louter juridische hervorming: het beïnvloedt ook de financiële risico’s, aansprakelijkheid en mogelijke kosten voor burgers, bestuurders en bedrijven.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
