Key takeaways
- September brengt een brede indexeringsgolf omdat de spilindex in juni werd overschreden en lonen en uitkeringen daardoor automatisch stijgen.
- Ambtenaren krijgen 2 procent extra maar de centenindex zorgt ervoor dat enkel de eerste 4.000 euro van hun wedde volledig wordt aangepast.
- Het gemiddeld ambtenarenloon zit onder het plafond waardoor de meeste ambtenaren de volledige indexering ontvangen, terwijl hogere lonen worden afgetopt.
- Nieuwe grenzen veranderen netto‑impact via aangepaste RSZ‑parameters, flexilonen en vergoedingen die de uiteindelijke stijging mee bepalen.
September brengt voor miljoenen Belgen een automatische verhoging van hun inkomen met zich mee. Als gevolg van de overschrijding van de spilindex in juni worden de wedden van ambtenaren en de sociale uitkeringen vanaf september met 2 procent geïndexeerd. De verhoging geldt onder meer voor pensioenen, werkloosheidsuitkeringen en ziekte-uitkeringen. Tegelijk wordt de impact van die indexering voor hogere inkomens beperkt door de zogenaamde centenindex, waardoor niet het volledige bedrag boven bepaalde inkomensgrenzen wordt aangepast. Business AM zet het voor u op een rijtje.
Ambtenaren krijgen er 2 procent bij
Voor meer dan 1 miljoen contractuelen en ambtenaren wordt september een belangrijke maand. Ook medewerkers van lokale besturen krijgen een indexering. Gemeentelijke en provinciale medewerkers krijgen daardoor vanaf september een volledige of gedeeltelijke indexering, afhankelijk van hun brutoloon. Hun wedde stijgt met 2 procent als gevolg van de overschrijding van de overheidsspilindex in juni. Volgens het huidige indexeringsmechanisme gebeurt die aanpassing drie maanden na de maand waarin de spilindex wordt overschreden.
De verhoging geldt echter niet onbeperkt. Door de centenindex wordt de indexering voor de overheidswedden berekend op een bruto maandloon van maximaal 4.000 euro. Wie meer verdient, krijgt dus wel een verhoging op de eerste 4.000 euro, maar het gedeelte van het loon daarboven wordt voorlopig niet geïndexeerd. Voor deeltijdse medewerkers wordt dat plafond pro rata berekend, waardoor de indexering van het loon van een halftijdse werknemer tot 2.000 euro begrensd wordt.
Gemiddeld brutoloon in de overheidssector ligt onder het plafond
De centenindex raakt dus niet meteen elke ambtenaar. Volgens Loonberekening.be bedraagt het gemiddelde brutoloon in de overheidssector 3.300 euro per maand, ruim onder de grens van 4.000 euro. Voor die groep wordt de volledige 2 procent toegepast. Pas bij hogere lonen begint de aftopping te spelen.
September 2026 wordt bovendien de eerste grote toepassing van de centenindex bij de overheid. De centenindex wordt in twee stappen ingevoerd: een eerste toepassing vanaf juni 2026 (zichtbaar in september), en een tweede toepassing vanaf januari 2028, bij de eerstvolgende indexering vanaf dat moment. Tussen beide momenten wordt de centenindex tijdelijk niet toegepast, waardoor hogere lonen bij een volgende indexering opnieuw volledig worden aangepast.
De maatregel is bedoeld om de budgettaire impact van automatische loonindexeringen bij hogere inkomens te beperken. In de praktijk betekent dat dat vooral werknemers met de hoogste overheidslonen minder profiteren van de septemberindexering dan collega’s die onder de grens van 4.000 euro blijven.
Ook pensioenen en uitkeringen worden aangepast
Niet alleen ambtenaren zien hun inkomen stijgen. Ook de sociale uitkeringen worden vanaf september geïndexeerd. Het gaat onder meer om werkloosheidsuitkeringen, ziekte-uitkeringen en pensioenen. Voor die uitkeringen geldt eveneens een verhoging van 2 procent, maar de centenindex legt ook hier een plafond op.
Voor sociale uitkeringen wordt de indexering toegepast op een bedrag tot maximaal 2.000 euro bruto per maand. Wie een hogere uitkering ontvangt, krijgt dus geen volledige verhoging van 2 procent op het totale bedrag. Het gedeelte boven de grens van 2.000 euro wordt tijdelijk buiten de indexering gehouden.
Voor gepensioneerden betekent dat concreet dat de hoogte van de pensioenuitkering bepalend is voor de uiteindelijke stijging. Een pensioen onder het plafond wordt volledig geïndexeerd, terwijl bij hogere pensioenen slechts een deel van het bedrag met 2 procent wordt verhoogd. De centenindex weegt daardoor het zwaarst door bij wie een hoger pensioen ontvangt.
Besparing op pensioenen: 521 miljoen euro
Op langere termijn moet de centenindex de overheid ook een aanzienlijke besparing opleveren. Tegen 2030, wanneer de maatregel twee keer is toegepast en op kruissnelheid draait, raamt het Monitoringcomité de besparing op de pensioenen op maximaal 521 miljoen euro. Het grootste deel daarvan komt van de ambtenarenpensioenen, goed voor 328 miljoen euro. Bij de werknemerspensioenen gaat het om 180 miljoen euro en bij de pensioenen van zelfstandigen om 13 miljoen euro. Dat de besparing bij de ambtenarenpensioenen het grootst is, komt vooral doordat die pensioenen relatief vaak boven de grens van 2.000 euro bruto per maand liggen.
Nieuwe grenzen voor bepaalde RSZ-voordelen
De overschrijding van de spilindex heeft daarnaast gevolgen voor een aantal parameters die de sociale bijdragen bepalen. Zo worden vanaf september bepaalde grenzen in de berekening van de werkbonus aangepast.
De werkbonus verlaagt de persoonlijke socialezekerheidsbijdrage voor werknemers met lagere lonen. De berekeningsparameters worden geïndexeerd zodat een automatische loonstijging niet meteen leidt tot een verlies van het voordeel. Ook de parameters voor de structurele vermindering worden aangepast. Die regeling speelt vooral aan werkgeverszijde en bepaalt mee hoeveel RSZ-bijdragen een werkgever verschuldigd is.
Niet alle wijzigingen gebeuren echter in september. Sommige parameters zijn al in juli aangepast naar aanleiding van dezelfde overschrijding van de spilindex. Voor werknemers en werkgevers is het daarom belangrijk om een onderscheid te maken tussen de maatregelen die rechtstreeks vanaf september ingaan en de aanpassingen die eerder deze zomer al werden doorgevoerd.
Hogere forfaitaire vergoeding voor beroepsverplaatsingen
Ook werknemers die voor hun job binnen België op verplaatsing moeten, kunnen vanaf september met gewijzigde bedragen te maken krijgen. Werkgevers kunnen onder bepaalde voorwaarden een forfaitaire vergoeding betalen voor binnenlandse dienstreizen. De fiscus aanvaardt daarvoor de bedragen die gelden voor federale ambtenaren als maximale forfaitaire vergoeding.
Die bedragen worden met 2 procent geïndexeerd na een overschrijding van de spilindex. Vanaf september gelden daardoor nieuwe maximumbedragen voor dergelijke verplaatsingen. De exacte bedragen worden nog officieel bekendgemaakt.
Daarbij geldt wel een belangrijke nuance: de bedragen die de RSZ aanvaardt, liggen lager dan de fiscale maxima. Werkgevers die een forfaitaire kostenvergoeding toekennen, moeten dus rekening houden met de RSZ-grenzen om te vermijden dat een deel van de vergoeding als loon wordt beschouwd.
Flexiloon in de horeca stijgt
Voor wie in de horeca werkt via een flexijob verandert er vanaf september eveneens iets. Het flexiloon stijgt vanaf 1 september naar 12,11 euro per uur, exclusief het vakantiegeld van 7,67 procent.
September wordt een belangrijke indexatiemaand
September wordt daarmee een belangrijke indexatiemaand voor een groot aantal Belgische huishoudens. De overschrijding van de spilindex in juni werkt met vertraging door in de inkomens van ambtenaren en uitkeringsgerechtigden. Tegelijk zorgt de centenindex ervoor dat hogere lonen, pensioenen en uitkeringen niet langer volledig met 2 procent worden aangepast. Voor wie onder de plafonds blijft, verandert er aan de volledige indexering niets. Vooral bij hogere inkomens wordt de impact van de maatregel zichtbaar.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
