Key takeaways
- Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) wil dat de NAVO gezamenlijk optreedt rond Groenland, om te voorkomen dat verdeeldheid Rusland in de kaart speelt.
- Donald Trump houdt Groenland nog steeds in het vizier en noemt het psychologisch belangrijk voor de Verenigde Staten.
- België staat voor moeilijke keuzes tussen strategische solidariteit en hoge defensiekosten.
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) liet in een recent interview met VTM NIEUWS verstaan dat België wil meewerken aan een beschermingsinitiatief om Groenland beter af te schermen tegen Russische en Chinese invloed.
De aanleiding is duidelijk: president Donald Trump liet eerder optekenen dat de Verenigde Staten Groenland mogelijk militair zouden kunnen innemen, uit vrees dat Rusland of China er voet aan de grond krijgen. Tijdens gesprekken met de Amerikaanse ambassadeurs in België en bij de NAVO benadrukte Francken dat een versterkte NAVO-aanwezigheid nodig is, maar dat militair ingrijpen in Groenland geen optie is: “Groenland is niet Venezuela of Iran. Je kan daar niet militair ingrijpen of het zal heel slecht aflopen.”
NAVO-lidstaten niet altijd op één lijn
Francken ziet een uitweg in een versterkte NAVO-aanwezigheid in en rond Groenland, waarmee Rusland en China duidelijk wordt gemaakt dat het gebied deel uitmaakt van de alliantie. Hij noemt dit cruciaal voor de stabiliteit van het Noordpoolgebied, dat door het smelten van de poolkappen steeds geopolitiek belangrijker wordt.
Er zijn echter belangrijke kanttekeningen bij die ambitie. Lidstaten van de NAVO hebben verschillende strategische doelen en financiële mogelijkheden, wat de collectieve besluitvorming bemoeilijkt. De kwestie-Groenland illustreert dat perfect: Trump liet weten Groenland eventueel te willen kopen of zelfs militair te integreren, terwijl Denemarken en Groenland zich fel verzetten uit vrees voor de autonomie van het eiland en het voortbestaan van de NAVO. Dit soort spanningen laat zien dat de alliantie kwetsbaar blijft wanneer nationale belangen niet volledig op één lijn liggen.
De dreiging van de Verenigde Staten blijft actueel. In een recent interview benadrukte president Donald Trump dat het voor hem “psychologisch belangrijk” is dat de VS een duidelijke invloed hebben op Groenland en dat hij het gebied eventueel als strategische basis wil benutten. Hij voegde eraan toe dat eigendom van het eiland bepaalde voordelen biedt die je niet enkel met afspraken kunt bereiken. Hoewel hij zei dat het inzetten van Amerikaanse troepen waarschijnlijk niet nodig is, liet hij doorschemeren dat extra militairen mogelijk worden ingezet als dat nodig blijkt.
Hoe realistisch is bijdrage van België?
Daarnaast rijst de vraag of België economisch in staat is zijn verplichtingen na te komen. Het defensiebudget wordt gemeten als percentage van het bruto binnenlands product (bbp), en de recente economische vooruitzichten tonen dat België de komende jaren minder kan investeren dan aanvankelijk gedacht. De geplande defensie-investering daalt tot 2029 met 83 miljoen euro door een trager dan verwachte economische groei.
Econoom Gert Peersman waarschuwde enkele maanden geleden in een interview met VRT dat het NAVO-doel van 5 procent van het bbp aan defensie – wat neerkomt op zo’n 6.000 euro per huishouden per jaar – nauwelijks realistisch is, zeker in een land met hoge staatsschuld en toenemende vergrijzing. Zelfs een aangepaste norm van 3,5 procent voor “harde defensie” plus 1,5 procent voor infrastructuur blijft een forse last voor de Belgische belastingbetaler.
Het plan om Groenland te beschermen klinkt strategisch logisch. Het bondgenootschap moet voorkomen dat Rusland of China invloed krijgt in het Noordpoolgebied, en België wil solidair zijn. In de praktijk staat het initiatief echter onder druk door interne NAVO-spanningen, economische beperkingen en de financiële gevolgen voor de burger. België kan alleen bijdragen als het zijn middelen zorgvuldig inzet, maar het is onzeker of een versterkte NAVO-aanwezigheid in en rond Groenland er komt en hoe effectief die zal zijn.
“Dan drinkt Poetin champagne in Moskou”
Het dossier Groenland is daarmee niet alleen een test voor de geopolitieke machtsevenwichten in het noordpoolgebied, maar ook voor de interne coherentie van de NAVO en de bereidheid van België om de financiële lasten te dragen. De politieke ambitie botst hier op realiteit. Solidariteit en internationale verantwoordelijkheid zijn duur en complex, en het is de vraag of België die prijs daadwerkelijk kan betalen zonder grote sociale en economische offers. Als de NAVO-landen niet op één lijn zitten, dreigt precies wat minister Francken waarschuwt: “Laten we samenwerken en niet elkaar publiek aanvallen of afvallen, want dan drinkt Poetin champagne in Moskou.” (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!