Key takeaways

• België heeft F-16’s naar IJsland gestuurd om de ‘Arctic Sentry’-operaties van de NAVO te versterken.
• De verouderde straaljagers zullen naar Oekraïne worden overgedragen nu België de F-35 in gebruik neemt.
• De NAVO intensiveert het toezicht in het Hoge Noorden om de Russische en Chinese invloed tegen te gaan.

Als onderdeel van een gecoördineerde NAVO inspanning om het Hoge Noorden te beveiligen, heeft België ongeveer 100 militairen en vier F-16 Fighting Falcon-straaljagers naar de luchtmachtbasis Keflavik in IJsland gestuurd. Dit is de tweede keer dit jaar dat Belgische luchtmachtmiddelen in de buurt van Reykjavik zijn gestationeerd.

De komende maand ondersteunen de toestellen de IJslandse luchtverdedigingsmissie. Ze worden ook geïntegreerd in de bredere Arctic Sentry-operaties, die de gezamenlijke veiligheids- en bewakingscapaciteiten van het bondgenootschap in de regio moeten versterken.

Steun aan Oekraïne

De Belgische luchtmacht beschikt momenteel over een vloot van ongeveer 53 F-16’s volgens de MLU-standaard, bestaande uit negen tweezits-trainingsvliegtuigen en 44 eenzitsmodellen. Dit is een aanzienlijke vermindering ten opzichte van de 160 straaljagers die oorspronkelijk tussen 1979 en 1991 werden aangekocht.

Terwijl België de overstap maakt naar de vijfde generatie F-35 Lightning II, is de regering van plan om haar oudere F-16’s in de loop van enkele jaren over te dragen aan Oekraïne. Deze geleidelijke overdracht is bedoeld om ervoor te zorgen dat België voldoende binnenlandse luchtmacht behoudt om aan zijn interne veiligheidsbehoeften en zijn verplichtingen tegenover de NAVO te voldoen.

Verschuiving naar geïntegreerde verdediging

Deze nieuwste inzet volgt op recente Belgische missies in Roemenië, Estland en Litouwen. Ze sluit ook aan bij een strategische verschuiving van de NAVO naar een geïntegreerd lucht- en raketafweersysteem (IAMD).

Het nieuwe kader combineert traditionele luchtbewaking met een geavanceerde, meerlagige verdedigingsstrategie. Het IAMD omvat verschillende middelen, waaronder grondgebonden raketafweersystemen, technologie tegen drones en Quick Reaction Alert (QRA)-vliegtuigen. Die staan paraat om verdachte luchtactiviteiten te onderscheppen.

Beveiliging van de GIUK-kloof

De noodzaak van externe bescherming in IJsland vloeit voort uit het feit dat het land geen eigen leger heeft. Gezien de cruciale ligging binnen de “GIUK-kloof”, de strategische maritieme corridor tussen het Verenigd Koninkrijk, Groenland en IJsland, laten NAVO-bondgenoten sinds 2008 vliegtuigen rouleren via Keflavik om een veiligheidsaanwezigheid te handhaven.

Hoewel IJsland geen luchtmacht heeft, werkt het bondgenootschap samen met de kustwacht van het land om het gebied te bewaken.

Toenemende spanningen in het Hoge Noorden

De NAVO heeft haar aandacht voor het Noordpoolgebied en het Hoge Noorden opgevoerd door het ontstaan van nieuwe scheepvaartroutes als gevolg van het smeltende ijs. Deze verandering in het milieu heeft geleid tot een toename van Russische militaire manoeuvres en groeiende commerciële ambities van China.

Om deze veranderende dynamiek het hoofd te bieden, heeft de NAVO in februari het ‘Arctic Sentry’-initiatief gelanceerd om marinepatrouilles en luchtbewaking beter op elkaar af te stemmen. De inspanning krijgt verder steun van een recent opgericht Combined Air Operations Centre in Bodø, Noorwegen. Het centrum coördineert de militaire luchtvaart boven de Barentszzee en de Noordse gebieden. (lv)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!