Key takeaways

• Vanaf 12 juni gaat het Europees migratiepact van kracht.
• Ondertussen zijn Europese lidstaten bezig met de uitbouw van terugkeercentra buiten de EU.
• Er is brede steun hiervoor, maar ook kritiek.

Vanaf 12 juni geldt het nieuwe Europese migratiepact. Dat gaat over meer controles aan de buitengrenzen, snellere procedures, spreidingswetten en afspraken met landen buiten de EU. Regels rond de terugkeer van afgewezen migranten krijgen veel steun van Europese lidstaten. Dat meldt POLITICO.

Europees migratiepact

Op 12 juni gaat het nieuwe Europees migratiepact van kracht. Zo komen er controles aan de buitengrenzen van de EU. Bij die controles gaan aankomende migranten door een screening, waarbij er foto’s van hen worden gemaakt en vingerafdrukken worden afgenomen. Al die gegevens gaan naar een Europese databank. Er komen ook snellere procedures. Zo mogen de EU-lidstaten migranten uit veilige landen maximaal 9 maanden vasthouden. Ondertussen checken de lidstaten of ze mogen blijven of teruggestuurd moeten worden. Bij dat laatste kan dat ook naar landen waar de migranten niet vandaan komen.

Terugkeercentra

Ambassadeurs worden woensdag verwacht om regels goed te keuren die het mogelijk maken dat personen die de EU zijn bevolen te verlaten, naar “terugkeercentra” buiten de EU worden gestuurd. Dit is een optie die verschillende EU-landen al verkennen. Burgermaatschappelijke groepen waarschuwen echter dat deze de deur kan openen voor misbruik en mensenrechtenschendingen. De goedkeuring van de ambassadeurs komt bovendien voorafgaand aan een breed pakket migratiereformen. Die hervormingen zullen vanaf vrijdag van kracht zijn. De tekst die ambassadeurs zullen goedkeuren, zegt dat overeenkomsten alleen kunnen worden gesloten met niet-EU-landen die mensenrechten en internationale rechtsbeginselen respecteren.

Sommige landen zijn al begonnen met het opzetten van terugkeercentra. Italië heeft bijvoorbeeld een overeenkomst met Albanië. Andere landen houden regelmatig vergaderingen over het opzetten van hun eigen uitzettingscentra. De aanstaande EU-deal zal “impuls geven” aan die plannen. Dit vertelde de Cypriotische minister van Migratie Nicholas Ioannides verslaggevers in de aanloop naar een bijeenkomst van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken vorige week. Hij zei dat hij verwacht dat meer landen, waaronder het zijne, het onderwerp zullen gaan bespreken. Hij zei ook dat het “algemene idee” is om terugkeerhubs op te zetten, “misschien in Afrika of Azië”. Maar “niet dicht bij de Europese grenzen”.

Proefproject één nationaliteit

De Scandinavische landen overwegen ook om een proefproject op te zetten, vertelde de Zweedse minister van Migratie Johan Forssell aan POLITICO. Een idee zou zijn om de uitzettingscentra te gebruiken voor “één specifieke nationaliteit”, zei hij. Er is nog geen beslissing genomen over welke nationaliteit dat zou zijn. “We worden min of meer geconfronteerd met dezelfde soort problemen als het gaat om specifieke landen”, zei Forssell. Hij noemde Syrië, Afghanistan en Somalië als voorbeelden van landen waar de Noordse staten, en de EU als geheel, moeite mee hebben om mensen terug te sturen.

De Zweedse minister zei dat hij een door de Europese Commissie geleid pilotproject zou hebben gesteund. “Maar ze hebben ook heel duidelijk aangegeven dat ze daar niet echt in geïnteresseerd zijn.

Praktijk

“De vraag is: wat betekenen deze waarborgen in de praktijk, en wie zal ze handhaven?” vroeg Olivia Sundberg, EU-advocaat voor migratie en asiel bij Amnesty International. Ze zei dat de terugkeerovereenkomst “veel open vragen laat over hoe terugkeerhubs er in de praktijk uit zullen zien”, inclusief of ze een doorvoerpunt of een langdurige bestemming zullen zijn. Dit betreft ook of het versturen naar een hub gelijkstaat aan detentie, en wie daarheen zal worden gestuurd.

Het “uit het oog, uit het hart”-element van terugkeerhubs loopt het risico transparantie, monitoring en verantwoording te beperken. Bovendien kan het de toegang tot juridisch advies beperken, voegde ze eraan toe. “Ik betwijfel of de Commissie een zinvolle controle zou uitoefenen en een lidstaat zou vertellen niet verder te gaan met welke terugkeerhubplannen ze ook in gedachten hebben,” zei Sundberg.

Zorgen over terugkeerbeleid

De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken, Fernando Grande-Marlaska, die tegen de terugkeerovereenkomst is, zei tijdens de bijeenkomst van vorige week dat hij zich zorgen maakte dat terugkeercentra zouden worden gebouwd “zonder waarborgen” voor de rechten van mensen.

De Luxemburgse minister van Binnenlandse Zaken Léon Gloden zei dat zijn land bezwaar zou maken tegen het sturen van vrouwen en kinderen naar terugkeercentra. Dit geldt ondanks het steunen van de opzet van de centra. De regels moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en krijgen de definitieve goedkeuring van de nationale ministers. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!