60 miljard aan facturen voor onze overheid

Door de opeenvolging van de corona- en de Oekraïnecrisis lijkt er nog weinig aandacht te zijn voor de begroting. Er liggen evenwel belangrijke budgettaire uitdagingen te wachten, waar we op termijn toch niet onderuit kunnen. Een ernstige doorlichting van onze overheidsuitgaven dringt zich op. 

De federale regering boog zich vorige week over de begrotingscontrole. Door de onzekerheid over de economische vooruitzichten was die oefening niet evident. Anderzijds staat de normale budgettaire controle vanuit Europa nog altijd op pauze door de crisissituatie. Tot een echt grondige analyse van de toestand van onze overheidsfinanciën kwam het niet, dat lijkt niet de bedoeling van zo’n controle. Toch dringt een grondige doorlichting zich nochtans wel op: onze overheidsfinanciën zijn vandaag niet op orde en er komen de volgende jaren belangrijke facturen op ons af. 

Facturen

Volgens het monitoringcomité liggen we dit jaar op koers voor een begrotingstekort van zo’n 24 miljard. Door de Oekraïnecrisis en de impact daarvan op onze economie wordt dat allicht nog wat meer. Cruciaal is dat volgens alle vooruitzichten het begrotingstekort na de corona- en Oekraïnecrisissen structureel veel te hoog blijft, waardoor we geen buffers meer hebben voor toekomstige crisissen. Bovendien liggen er sowieso al extra facturen klaar: door de vergrijzing zullen de jaarlijkse sociale overheidsuitgaven in 2045 bijna 19 miljard hoger liggen dan vandaag; als we na decennialange onderinvesteringen onze overheidsinvesteringen naar het niveau van voorbeeldlanden als Finland en Zweden willen tillen, is 12 miljard per jaar extra nodig; en als we onze defensieuitgaven naar de NAVO-doelstelling van 2 procent van het bbp willen brengen, betekent dat een kleine 5 miljard extra per jaar (allemaal bedragen in euro’s van vandaag). Daarnaast komen er ook nog extra uitgaven voor de duurzame transitie bovenop, maar daarvoor zijn er vandaag geen betrouwbare ramingen. 

Doorlichting van de overheidsuitgaven

Samen gaat het om 60 miljard aan facturen. Naast het begrotingstekort van 4,5 procent van het bbp, ligt nog eens 6,7 procent van het bbp aan extra uitgaven te wachten. En we vertrekken al van bij de hoogste overheidsuitgaven in Europa. 

Meer dan een begrotingscontrole hebben we dan ook een grondige doorlichting van onze overheidsuitgaven nodig. Het onder controle houden van de vergrijzingsuitgaven start met een pensioenhervorming met aandacht voor de financiering (wat bij de huidige voorstellen van minister van pensioenen Lalieux opmerkelijk ontbrak) en het herzien van de financiële incentieven in de gezondheidszorg. Daarnaast zit ook de verhouding investeringen/lopende uitgaven volledig scheef in onze overheidsfinanciën. Binnen de lopende uitgaven zou ruimte gecreëerd moeten worden voor meer groeibevorderende investeringen. Dat soort elementen lagen bij de begrotingscontrole niet op tafel, maar kunnen onze beleidsmakers niet blijven negeren. Het ziet er helaas nu al naar uit dat de echte budgettaire uitdagingen doorgeschoven worden naar de volgende regering.  


De auteur Bart Van Craeynest is hoofdeconoom bij Voka en auteur van het boek Terug naar de feiten 

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20