Key takeaways
- Oekraïne gaat vanaf 2029 moderne Gripen E-gevechtsvliegtuigen aanschaffen met behulp van EU-leningen.
- Zweden schenkt begin 2027 16 gevechtsklare Gripen C/D-jachtvliegtuigen.
- Bij deze vliegtuigen ligt de nadruk op overlevingskansen door operaties vanaf snelwegen en snelle bijtankbeurten.
Zweden en Oekraïne hebben een contract gesloten voor de aankoop van Gripen E-gevechtsvliegtuigen. Volgens berichten van Militarnyi zal de levering van deze geavanceerde vliegtuigen naar verwachting begin 2029 van start gaan.
De overeenkomst, ondertekend door premier Ulf Kristersson en president Volodymyr Zelensky, omvat meer dan alleen de vliegtuigen. Het omvat een uitgebreid ondersteuningskader met technische bijstand, logistiek en gespecialiseerde uitrusting. Om een soepele overgang te garanderen, zijn Oekraïense technici en piloten al begonnen met opleidingsprogramma’s in Zweden.
Donatie van gevechtsklare Gripen C/D-modellen
Deze aankoop staat los van een eerdere toezegging waarbij Zweden ermee instemde 16 Gripen C/D-gevechtsvliegtuigen te doneren. De levering van deze geschonken straaljagers, die volgens planning begin 2027 van start gaat, vindt plaats vanuit de actieve luchtmacht van Zweden in plaats van uit de reserves, wat betekent dat Oekraïne een volledig tactisch eskader zal ontvangen.
Deze specifieke vliegtuigen zijn volledig gevechtsklaar en uitgerust met wapens volgens NAVO-normen en geavanceerde identificatie- en datalink-systemen. Deze donatie maakt deel uit van een breder Zweeds militair hulppakket ter waarde van 25,2 miljard Zweedse kroon (2,27 miljard euro).
Gripen E
De Gripen E betekent een aanzienlijke technologische sprong voorwaarts ten opzichte van de C/D-modellen. Hoewel de gedoneerde straaljagers oudere versies zijn, is de E-variant het modernste productiemodel van Saab, met een General Electric F414-motor voor meer vermogen, superieure elektronische oorlogvoeringcapaciteiten en een hoogwaardige AESA-radar.
President Zelensky heeft de geavanceerde elektronische systemen van de Gripen E vergeleken met die van de Amerikaanse F-35.
Financiering
De financiering van de aanschaf verloopt via de steunlening van de Europese Unie aan Oekraïne, een faciliteit van 90 miljard euro die in april 2026 is ingesteld. Officiële cijfers wijzen erop dat Oekraïne ongeveer 2,5 miljard euro uit dit fonds zal besteden aan de aankoop van maximaal 20 Gripen E/F-straaljagers.
Sommige rapporten wijzen er echter op dat het aantal mogelijk 16 vliegtuigen bedraagt, waarbij de leveringstermijn enigszins verschuift. Ondanks deze verschillen blijft het hoofddoel de modernisering van de luchtmachtcapaciteiten van Oekraïne.
Operationele voordelen in het Oekraïense oorlogsgebied
De Gripen is bij uitstek geschikt voor het Oekraïense oorlogsgebied vanwege zijn oorspronkelijke ontwerpfilosofie uit de Koude Oorlog. Zweden ontwikkelde het vliegtuig om te opereren vanaf geïmproviseerde locaties, zoals snelwegen of landwegen, waardoor het kon blijven functioneren als de primaire luchtmachtbases zouden worden vernietigd. Deze flexibiliteit is van cruciaal belang in Oekraïne, waar vaste start- en landingsbanen vaak het doelwit zijn van Russische raketten.
Bovendien verminderen de aan de zijkant gemonteerde luchtinlaten van het vliegtuig het risico op motorschade door puin op geïmproviseerde landingsbanen. Militaire experts en piloten merken op dat de Gripen in ongeveer tien minuten kan worden bijgetankt en opnieuw bewapend, waardoor een klein aantal vliegtuigen vaker missies kan uitvoeren.
Langetermijnvisie voor standaardisatie van de luchtmacht
Deze strategische verschuiving begon met een intentieverklaring uit 2025 waarin Oekraïne zijn langetermijnambitie uitsprak om tussen de 100 en 150 Gripen E-vliegtuigen aan te schaffen. Deze visie volgt op succesvolle testvluchten door Oekraïense piloten in 2023.
Momenteel vertrouwt Oekraïne op een gevarieerde mix van gedoneerde vliegtuigen, waaronder F-16’s en Mirage 2000’s. Hoewel deze toestellen nuttig zijn, zijn ze vaak verouderd en sluiten ze minder goed aan bij de specifieke operationele behoeften van Oekraïne. Door te investeren in de Gripen stapt Oekraïne af van een lappendeken van donaties en evolueert het naar een gestandaardiseerde, NAVO-compatibele luchtmacht. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
