Key takeaways

• De Vlaamse regering biedt financiële steun en schuldverlichting aan om vrijwillige gemeentelijke fusies te stimuleren.
• De subsidies zijn gestaffeld en voorzien in een financiering per inwoner met een maximum van 16 tot 20 miljoen euro.
• De nieuwe wetgeving voorkomt dat juridische procedures het fusieproces vertragen.

De Vlaamse regering heeft een pakket financiële steunmaatregelen goedgekeurd om gemeenten aan te moedigen vrijwillig te fuseren. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Hilde Crevits zal de regio fuserende lokale besturen nu ondersteunen door een deel van hun bestaande schulden over te nemen en de operationele kosten in verband met de overgang te dekken.

Lagere subsidies dan bij vorige regering

De omvang van de schuldverlichting wordt afgestemd op het inwoneraantal van de fuserende gemeenten. Voor gemeenten met minder dan 20.000 inwoners is de steun vastgesteld op 300 euro per persoon. Dit bedrag stijgt tot 400 euro voor gemeenten met 20.000 tot 30.000 inwoners en tot 500 euro voor gemeenten met 30.000 tot 40.000 inwoners.

Voor grotere gemeenten met meer dan 40.000 inwoners neemt de subsidie per hoofd van de bevolking af. Hoewel de maximale schuldverlichting doorgaans 16 miljoen euro bedraagt, stijgt dat plafond tot 20 miljoen euro als drie of meer gemeenten fuseren. Opvallend is dat die bedragen aanzienlijk lager zijn dan de limiet van 50 miljoen euro die door de vorige regering was voorgesteld.

Wettelijke hervormingen

Om de praktische kosten van de fusie, zoals IT-upgrades en personeelsaanpassingen, op te vangen, ontvangen twee fuserende gemeenten samen 1 miljoen euro. Voor elke extra partner die bij de fusie betrokken is, wordt 250.000 euro extra toegekend.

Bovendien voert minister Crevits wetswijzigingen door om risico’s en obstakels tot een minimum te beperken. Zo mogen juridische procedures met betrekking tot verkiezingsuitslagen het fusieproces niet langer vertragen, waarmee problemen worden aangepakt die zich in 2024 in Hasselt en Wingene hebben voorgedaan.

Toename van aantal fusies

Dit initiatief sluit aan bij een trend van toenemende consolidatie. Nadat er in 2019 zeven nieuwe entiteiten waren opgericht, werden in een recentere golf 28 gemeenten samengevoegd tot 13 nieuwe bestuursorganen, zoals de fusie van Merelbeke en Melle.

Desondanks telt Vlaanderen nog steeds 285 gemeenten, een aantal dat volgens deskundigen te hoog is in vergelijking met Nederland, wat de bestuurlijke capaciteit mogelijk verzwakt vanwege de kleine omvang van veel gemeenten.

Regering-Diependaele blijft zich kanten tegen gedwongen fusies

Ondanks die stimulansen blijft de regering-Diependaele gekant tegen gedwongen fusies of de afschaffing van provinciale besturen, grotendeels vanwege weerstand van de CD&V-partij. Minister Crevits benadrukte dat succesvolle samenvoegingen niet van bovenaf kunnen worden opgelegd.

Zij stelde dat lokale besturen de autonomie moeten hebben om een evenwicht te vinden tussen efficiëntie en schaalgrootte enerzijds en draagvlak en toegankelijkheid anderzijds, en beloofde dat degenen die ervoor kiezen vrijwillig te fuseren de nodige financiële steun zullen ontvangen.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!

(ns)