Sinds zaterdag zijn de prijzen aan de pomp stabiel gebleven. Maar de sprong naar meer dan 100 dollar per vat olie maandagochtend op de markten – terwijl dat tien dagen geleden nog 70 dollar was – zal zich duidelijk laten voelen aan de tankstations. Dat is slechts een kwestie van dagen. Momenteel kost een liter benzine 1,67 euro en een liter diesel 1,93 euro. Dat zijn hoge niveaus, maar gelukkig nog niet zo hoog dan de pieken die we de voorbije jaren hebben gekend.
De kloof tussen de markten en de prijzen aan de pomp is klassiek. Ze is ook tijdelijk. In 2022, op het hoogtepunt van de energiecrisis na de oorlog in Oekraïne, piekte diesel op 2,30 euro per liter. De Belgische overheid greep toen in (al moest er druk worden gezet) door de accijnzen tijdelijk met 17,5 cent te verlagen om de impact op de portemonnee te beperken. Die episode herinnerde vooral aan één realiteit: rijden op fossiele brandstof betekent dat je rechtstreeks blootgesteld bent aan geopolitieke schokken. In die context komt een vraag opnieuw op tafel: kan een elektrische auto je budget stabiliseren?
De berekening voor 100 km
Om uit het oeverloze debat tussen voor- en tegenstanders van elektrische auto’s te raken, moeten we naar de cijfers kijken. Laten we drie representatieve modellen nemen: een Volkswagen Golf op benzine met een verbruik van 7 l/100 km, een Golf diesel met 5,5 l/100 km en een elektrische Volkswagen ID.3 met een verbruik tussen 15 en 20 kWh/100 km. Voor het gemak nemen we 18 kWh per 100 km, een realistische en redelijke waarde. Uiteraard hangt het verbruik van een auto – elektrisch of met verbrandingsmotor – af van je rijstijl en van de weersomstandigheden. Maar ergens moet je een referentiekader vastleggen.
Met dat uitgangspunt kost het 11,69 euro om 100 km te rijden met de Golf op benzine (1,67 euro per liter). Ondanks zijn lagere verbruik komt de dieselversie uit op 10,62 euro met een literprijs van 1,93 euro. Bij de verbrandingsmotoren blijft het verschil dus vrij beperkt. Maar zodra we de ID.3 in de vergelijking opnemen, verschuiven de verhoudingen duidelijk. Met een gemiddelde elektriciteitsprijs van 0,31 euro per kWh – het nationale gemiddelde tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië – komt de kostprijs uit op 5,58 euro per 100 km. Het verschil is dus bijzonder duidelijk.
Toch moet je de rekening volledig maken. Een elektrische auto verliest namelijk energie tijdens het laden. Dat komt door de opwarming van de kabel en de batterij. Om een realistisch beeld te krijgen, moeten we dus rekening houden met dat verlies, dat we inschatten op 15 tot 20%. Met die marge stijgt de prijs tot respectievelijk 6,42 euro (15%) en 6,70 euro (20%). Zelfs met die correctie blijft de vergelijking gunstig voor elektrisch rijden, met een voordeel van ongeveer 40% tegenover diesel.
We kunnen nog verder gaan: de elektriciteitsprijs verschilt sterk van huishouden tot huishouden. Die energie is doorgaans goedkoper in Vlaanderen (gemiddeld 0,26 euro/kWh) dan in Brussel (0,34 euro/kWh) of in Wallonië (0,37 euro/kWh). We kunnen dus nog een stap verder gaan en een worstcasescenario nemen van 0,37 euro/kWh. Op die basis kost 100 km 6,66 euro zonder rekening te houden met de verliezen en tot 7,99 euro met 20% extra verbruik.
Met die parameters wordt het verschil kleiner, maar het verdwijnt niet. De ID.3 blijft qua energieverbruik ongeveer 25% goedkoper dan de Golf diesel. Deze demonstratie geldt uiteraard voor thuisladen. Publieke snelladers zijn nog altijd (veel) duurder en maken de elektrische auto minder competitief. Ze kosten vaak rond 0,7 euro/kWh, wat de prijs voor 100 km op 15,12 euro brengt met 20% verlies.
Onderhoud vaak onderschat
Brandstof is natuurlijk maar een deel van de gebruikskosten. Een verbrandingsmotor vraagt regelmatige olieverversingen, filters die vervangen moeten worden, een uitlaatsysteem dat kan corroderen en een complexere mechaniek.
Ter herinnering: bij een elektrische auto blijven zulke ingrepen beperkt. Regeneratief remmen vermindert ook de slijtage van de remblokken in stadsverkeer. Volgens Lizy, een leasingbedrijf dat actief is in de verhuur van tweedehandswagens, liggen de onderhoudsintervallen van een elektrische auto verder uit elkaar en kost het onderhoud minder dan bij een model met verbrandingsmotor. De gemiddelde onderhoudskosten zouden rond 120 euro per jaar liggen voor een elektrische auto, zo’n 20 tot 30% minder dan bij een brandstofauto.
Remblokken kunnen tot 90.000 à 100.000 km meegaan, de interieurfilter wordt rond 25.000 km vervangen en de 12V-batterij om de drie tot vijf jaar. Daar staat tegenover dat het hogere gewicht en het onmiddellijke koppel van een elektrische auto de banden zwaarder belasten. Die moeten gemiddeld om de 29.000 km vervangen worden. Soms zelfs nog sneller. En daar zit een nadeel: banden voor elektrische auto’s zijn duurder. Toch blijft het totale onderhoudsverschil doorgaans in het voordeel van elektrisch rijden, al is het niet absoluut.
Gedeeltelijk beschermd
Moet je dan meteen overstappen op een elektrische auto? Het antwoord is uiteraard genuanceerder dan de berekeningen hierboven suggereren. Elektriciteit staat immers niet volledig los van de internationale spanningen. De stijgende gasprijzen beginnen namelijk ook te wegen op de markt voor elektriciteitsproductie. Ook contracten op langere termijn tonen een stijgende trend. Dat is logisch.
België produceert namelijk een deel van zijn elektriciteit met gas. De impact van energiecrisissen verdwijnt dus niet volledig wanneer je met een elektrische auto rijdt. Toch verschilt de situatie van die van olie op één essentieel punt: elektriciteit komt uit een energiemix met onder meer kernenergie en hernieuwbare bronnen, waarvan het aandeel blijft groeien. Die diversificatie beperkt de afhankelijkheid. De elektriciteitsprijzen zullen waarschijnlijk ook stijgen als de spanningen blijven duren.
Intussen spreken de cijfers van de kostprijs per kilometer voor zich. Zelfs met ongunstige aannames voor de elektrische auto blijft 100 km elektrisch rijden duidelijk goedkoper dan op benzine of diesel. Uiteraard mogen we niet vergeten dat de aankoopprijs van een elektrische auto nog altijd een stuk hoger ligt dan die van een brandstofauto. Maar ook daarvoor bestaan oplossingen, bijvoorbeeld op de tweedehandsmarkt, waar elektrische auto’s bijzonder toegankelijk zijn. Kijk maar even in de zoekertjes op Gocar.be om daarvan overtuigd te raken…

