Voor sommige automobilisten is het flink schrikken: terug bij hun geparkeerde auto vinden ze niet één, maar meerdere boetes onder de ruitenwisser, terwijl de auto de hele dag niet van zijn plek is geweest. Dat melden onze collega’s van RTL.
Maar mag je juridisch gezien twee keer beboet worden voor dezelfde parkeerovertreding? Dat hangt af van één cruciaal punt: de aard van de overtreding. Bij parkeren geldt namelijk dat sommige overtredingen als opeenvolgend worden gezien. Denk bijvoorbeeld aan het niet-betalen van parkeergeld in zones die door de gemeente worden beheerd. Veel steden hanteren regels waarmee handhavers op vaste momenten opnieuw mogen bekeuren: vaak elke twee of vier uur. Staat je auto, met andere woorden, te lang zonder ticket of verlenging van de parkeerduur, dan kun je meerdere boetes op dezelfde dag krijgen.
Die intervallen moeten daarentegen wel redelijk en duidelijk vastgelegd zijn. Twee boetes binnen tien minuten zijn allesbehalve gebruikelijk en juridisch doorgaans niet houdbaar. In zo’n geval kan de bestuurder de tweede bekeuring aanvechten, bijvoorbeeld door te laten zien dat de eerste al betaald is en te wijzen op het onrechtmatige karakter van een dubbele straf.
Hetzelfde probleem voor andere overtredingen?
Het gaat echter niet alleen om parkeermeters. Ook bij verkeersovertredingen speelt dit debat, want met de toename van controleapparatuur, zoals trajectcontroles, lopen bestuurders eveneens kans op meerdere bekeuringen.
Een treffend voorbeeld deed zich enkele maanden geleden voor: een automobilist kreeg drie boetes binnen enkele minuten, simpelweg omdat hij op een nationale weg langs meerdere achter elkaar geplaatste trajectcontroles reed. Maar is dat nu één voortdurende overtreding of meerdere losse? In theorie geldt: bij ononderbroken te hard rijden op hetzelfde traject zou één enkele boete moeten volstaan.
In de praktijk ligt die beslissing niet bij de politie of de overheid die de flitstoestellen plaatst. Het is het parket dat hierover beslist en, bij betwisting, de politierechter. En om het nog ingewikkelder te maken: de uitkomst kan verschillen van het ene gerechtelijke arrondissement tot het andere.
Principe van eenheid van opzet
Volgens gespecialiseerde advocaten draait het vaak om één kernbegrip: de ‘eenheid van opzet’. Dat principe houdt in dat herhaald fout gedrag, zolang het in korte tijd en in een vergelijkbare context plaatsvindt, kan worden gezien als één overtreding. Concreet: een automobilist die meerdere keren op hetzelfde traject wordt geflitst, of twee keer wordt beboet voor dezelfde parkeerfout, zou in principe maar één boete mogen krijgen.
Hoewel deze redenering juridisch verdedigbaar is, blijft ze lastig hard te maken. Voor de rechtbank hangt alles af van de interpretatie van de rechter, de houding van het lokale parket en de duidelijkheid van de gemeentelijke regels of de uitgevoerde controle.
Rechtspraak met twee maten en twee gewichten
Sommige rechters zien een reeks boetes voor dezelfde overtreding als misbruik, terwijl anderen opeenvolgende bekeuringen juist goedkeuren – vooral wanneer lokale regels of technische systemen dat mogelijk maken. Zo worden in Vlaanderen opeenvolgende sancties vaker aanvaard dan in Wallonië.
De autoriteiten houden vast aan een preventieve aanpak. Net als het VIAS-instituut benadrukken zij dat intensieve controles vooral bedoeld zijn om risicovol of fout gedrag te ontmoedigen. Kritiek luidt echter dat dit wel erg gemakkelijk en opportunistisch is. Niets nieuws onder de zon zeker?
