Key takeaways
- Oekraïne, onder leiding van president Volodymyr Zelenskyy, weigert een “EU Lite”-lidmaatschap en eist volledige politieke en institutionele integratie in de Europese Unie.
- De discussie is sterk verbonden met veiligheid en de oorlog met Rusland, waarbij Oekraïne zichzelf ziet als een strategische partner binnen de Europese defensie.
- Binnen de Europese Unie blijft er verdeeldheid bestaan over de snelheid en haalbaarheid van Oekraïens EU-lidmaatschap, ondanks brede politieke steun.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky nam een duidelijk standpunt in tegen het “EU Lite”-voorstel van de Europese Unie tijdens de ontmoeting in Berlijn afgelopen dinsdag. Dit voorstel houdt in dat Oekraïne, dat sinds 2022 EU-kandidaatland is, een Europese lidstaat wordt, met beperkingen zoals politieke inspraak of besluitvorming.
Afwijzing EU-Lite
Zelensky stond zij aan zij met Duitse bondskanselier Friedrich Merz tijdens zijn toespraak in Berlijn. Hij maakte tijdens de persconferentie duidelijk dat zijn land geen genoegen neemt met een beperkte vorm van EU-lidmaatschap en ook niet met een beperkte vorm van NAVO-lidmaatschap. Hierdoor zou het land bij toetreden minder invloed krijgen dan andere lidstaten binnen de Europese instellingen.
De president is van mening dat zo’n model onaanvaardbaar is en het Oekraïne zou reduceren tot een “tweederangs lidstaat”. Hij trok daarbij een vergelijking met defensie en legde daarmee de nadruk op de rol van Oekraïne als veiligheidsactor binnen de Europese Unie.
“Europa en de NAVO-landen hebben Oekraïne nodig als volwaardige en sterke partner. Ze hebben ons leger nodig, een sterk leger. Niemand zit te wachten op een ‘light’-versie van het Oekraïense leger. Wat voor bescherming zou dat bieden?”, stelde Zelensky.
Oekraïense positie
Door de nederlaag van Viktor Orbán bij de Hongaarse verkiezingen, valt het grootste struikelblok voor een eventuele toetreding weg. Voor Oekraïne is het EU-lidmaatschap zowel een economische als politieke kwestie. Daarnaast is het een strategische veiligheidskwestie in de context van de oorlog met Rusland.
Oekraïne maakt duidelijk dat zijn militaire ervaring en rol in de verdediging van Europa niet kunnen worden genegeerd. Volgens Zelensky moet de mogelijke toetreding daarom gezien worden als een onderdeel van een bredere veiligheidsarchitectuur van de Europese Unie.
Duitsland en Oekraïne kondigden reeds een intensievere samenwerking aan op defensiegebied, meldt Reuters. Daarbij is er een overeenkomst over de productie van geavanceerde defensiesystemen en drones. Merz beklemtoonde dat hij een investering in Oekraïne ziet als een investering in de Europese veiligheid. Daarnaast stelde hij dat een snelle toetreding van het land niet mogelijk zal zijn.
Verdeeldheid binnen de Europese Unie
De steun voor Oekraïne binnen de Europese Unie is groot. Toch bestaat er geen consensus over de snelheid van het toetredingsproces. Verschillende lidstaten waarschuwen dat een te snelle uitbreiding zware gevolgen kan hebben op juridisch, institutioneel en economisch vlak.
Volgens meerdere Europese lidstaten is het huidige toetredingsproces te lang en te streng. Kandidaatlanden zouden volgens hen aan te veel criteria moeten voldoen. Daarom zijn ook analisten ervan overtuigd dat een Oekraïens lidmaatschap tegen 2027 onrealistisch is.
Tegelijk circuleert het idee van alternatieve modellen binnen de EU. Zo wordt er gepraat over gefaseerde integratie of beperkte toegang tot Europese programma’s voordat een lidstaat een volwaardig lid kan worden. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!