Key takeaways
- De snelle opwarming van Europa leidt tot onmiddellijke en enorme financiële verliezen.
- Infrastructuurstoringen en oogstverliezen zorgen voor een directe daling van het nationale bbp.
- De druk op de overheidsfinanciën bedreigt de politieke stabiliteit en kan ingrijpen door de centrale bank noodzakelijk maken.
Het idee dat een ecologische ineenstorting een zorg voor de verre toekomst is, is door de verstikkende hittegolven van deze zomer in heel Europa volledig onderuitgehaald. De financiële en maatschappelijke kosten van de hittegolven zijn nu al voelbaar. Deskundigen wijzen erop dat de combinatie van droogte, extreme hitte en een ongekend bosbrandseizoen een zich opstapelende crisis heeft veroorzaakt. Omdat Europa sneller opwarmt dan welke andere regio dan ook, staat het continent voor een fundamentele verschuiving in de manier waarop het de overheidsfinanciën beheert, goederen vervoert en elektriciteit opwekt.
Onmiddellijke gevolgen voor infrastructuur en mensen
De onmiddellijke financiële schade is duizelingwekkend, met verliezen die worden geschat op honderden miljarden euro’s. Op belangrijke logistieke verkeersaders, zoals de Donau en de Rijn, is het vrachtverkeer sterk gedaald als gevolg van dalende waterstanden. Tegelijkertijd heeft de energieproductie te lijden gehad doordat meerdere kerncentrales gedwongen waren hun productie te verminderen door storingen in de koelsystemen. Ook de landbouw is zwaar getroffen, met vroege opbrengstverliezen bij zonnebloemen en maïs die oplopen tot 7 procent. Naast de schade aan de infrastructuur zijn ook de menselijke kosten enorm. Tienduizenden sterfgevallen worden in verband gebracht met de hitte, waarbij alleen al in Duitsland meer dan 10.000 dodelijke slachtoffers zijn gemeld.
Macro-economische gevolgen
Deze verstoringen hebben directe gevolgen voor de nationale economieën. Zo zal de verminderde scheepvaartcapaciteit op de Rijn het Duitse bbp naar verwachting met 0,3 procentpunt doen dalen. In Hongarije kost elke week dat een kerncentrale buiten bedrijf blijft 0,1 procentpunt aan bbp. Allianz voorspelt dat zeer kwetsbare landen zoals Italië, Frankrijk en Spanje tegen 2030 hun groei met 5 procent tot 7 procent zouden kunnen zien afnemen. Bovendien merken onderzoekers op dat de economische gevolgen niet verdwijnen zodra een hittegolf voorbij is. In plaats daarvan worden ze in de daaropvolgende jaren vaak nog ernstiger door een domino-effect van langetermijngevolgen.
Crisis in Zuid-Europa
Zuid-Europa loopt een bijzonder groot risico. Naarmate de temperaturen stijgen, wordt het traditionele zomertoerismemodel onhoudbaar. Reizigers zullen waarschijnlijk regio’s mijden waar het 45 graden Celsius wordt, ten gunste van koelere bestemmingen in het noorden. Deze verschuiving vormt een bedreiging voor de horecasector in Spanje en Italië. Bovendien wordt het zuiden geconfronteerd met sterkere pieken in de voedselinflatie als gevolg van mislukte oogsten, wat de inspanningen van de Europese Centrale Bank om de prijzen te stabiliseren bemoeilijkt.
Begrotingsdruk en inkomstenverlies
Vanuit begrotingsoogpunt komt de last terecht bij de landen die hier het minst op zijn voorbereid. De verminderde economische productie leidt tot een daling van de belastinginkomsten, mogelijk wel 1,8 procent in Frankrijk, terwijl overheden te maken hebben met stijgende kosten voor noodhulp bij rampen en essentiële infrastructuurverbeteringen. Er bestaat een groeiende bezorgdheid dat het vertrouwen op reactieve, ad-hocuitgaven zowel kostbaar als ineffectief is.
Politieke stabiliteit
Deze financiële druk leidt tot een precaire politieke situatie. Gezien de hoge bestaande schuldenlast en de noodzaak om defensie en groene energie te financieren, kunnen regeringen moeite hebben om investeringen veilig te stellen. Dit zou de Europese Centrale Bank uiteindelijk kunnen dwingen om in te grijpen via kwantitatieve versoepeling om een ineenstorting van de obligatiemarkten te voorkomen, aangezien de noodzaak voor overheidsleningen blijft toenemen. (ev)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
