Key takeaways
- Belgische ambtenaren zitten vast in een star en verouderd systeem dat werknemers al snel als permanent arbeidsongeschikt bestempelt.
- De meeste terugkerende werknemers wijken uit naar de privésector door het inflexibele aanwervingsbeleid van de overheid.
- Door financiële noodzaak zijn gepensioneerden met een laag inkomen genoodzaakt een aanvullend inkomen te zoeken.
Uit recente gegevens die Nahima Lanjri (cd&v) opvroeg bij pensioenminister Jan Jambon (N-VA), blijkt een opmerkelijke tegenstrijdigheid binnen het Belgische ambtenarenstelsel. Dat schrijft Het Laatste Nieuws.
Terwijl bijna 85.000 vastbenoemde ambtenaren officieel met een ziektepensioen zijn, zijn zo’n 4.200 van hen – ongeveer één op de twintig – vandaag opnieuw minstens deeltijds aan het werk. Volgens Lanjri toont dat aan dat de overheid in het verleden werknemers mogelijk te snel uit de arbeidsmarkt heeft geduwd.
“Arbeidsongeschikt voor het leven”
Decennialang bestond er een specifiek systeem dat uitsluitend gold voor vaste ambtenaren, waaronder rechters, politieagenten en leerkrachten. Zodra een werknemer zijn ziekteverlof had opgebruikt en een medisch deskundige hem of haar als blijvend arbeidsongeschikt had verklaard, kreeg hij of zij een ziektepensioen toegekend.
Die status was bedoeld voor het leven, ongeacht of de persoon in de twintig was of bijna met pensioen ging. Eenmaal bestempeld als blijvend arbeidsongeschikt, waren er voor die personen geen prikkels of trajecten om weer aan het werk te gaan, zelfs niet als hun gezondheid verbeterde.
Overgangskloof
Hoewel dit verouderde kader in juni voor nieuwe gevallen is afgeschaft – en vervangen door een systeem dat vergelijkbaar is met dat in de particuliere sector en dat de nadruk legt op geleidelijke re-integratie – blijven de 84.922 mensen die al een arbeidsongeschiktheidspensioen ontvangen, gevangen in het oude stelsel.
Vlucht naar particuliere sector
Uit analyse van de groep werkenden blijkt een opvallende trend. Deze personen keren zelden terug naar de overheidsdienst. Slechts 4,3 procent is teruggekeerd naar een functie bij de overheid, terwijl de overgrote meerderheid elders werk vindt. Concreet werkt 37 procent als freelancer, maakt 34 procent gebruik van flexibele banen en is 32,1 procent in dienst bij particuliere bedrijven.
De overheid schrijft dit toe aan haar eigen starre wervingsprocedures en een gebrek aan flexibele, deeltijdbanen, terwijl de particuliere sector de flexibiliteit biedt die deze werknemers nodig hebben.
Financiële druk
Voor velen is terugkeren naar het werk eerder een financiële noodzaak dan een keuze. Ziektepensioenen zijn gebaseerd op het aantal dienstjaren. Bijgevolg ontvangen degenen die op jonge leeftijd in het systeem zijn gekomen zeer lage uitkeringen. Degenen onder de 40 verdienen gemiddeld ongeveer 1.500 euro bruto per maand, waardoor ze gedwongen zijn hun inkomen aan te vullen om armoede te voorkomen.
Inkomensplafonds
Ze moeten zich echter een weg banen door een complex web van inkomensplafonds. De meesten mogen als werknemer tot 30.312 euro bruto per jaar verdienen of als zelfstandige 24.105 euro netto, voordat hun uitkering wordt gekort. Een kleinere groep die armoedetoeslagen ontvangt, heeft te maken met nog strengere limieten, hoewel het jaarlijkse plafond voor hen onlangs is verhoogd tot 10.432 euro.
Politieke impasse rond re-integratie
Minister Jambon verklaarde dat hij weliswaar werkgelegenheid wil stimuleren, maar dat het moeilijk is om de verworven rechten van degenen die momenteel in het systeem zitten, te wijzigen. De belangrijkste maatregel van de regering is het versturen van brieven waarin deze personen worden geïnformeerd dat ze meer mogen verdienen.
Hij merkte ook op dat de groep vanzelf zal krimpen naarmate leden de normale pensioenleeftijd bereiken. Nahima Lanjri stelt daarentegen dat eenvoudige correspondentie onvoldoende is en dringt erop aan dat de staat deze personen actief terug naar de arbeidsmarkt moet begeleiden om een enorme verspilling van professioneel talent te voorkomen.
(at)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
