Key takeaways

• België moet 10 miljard euro aan bezuinigingen realiseren om een spiraal van staatsschulden te voorkomen.
• De coalitiepartners hebben tot 13 oktober de tijd om deze bezuinigingen definitief vast te stellen.
• Premier Bart De Wever zal aftreden als de regering er niet in slaagt de financiële stabiliteit te herstellen.

De Belgische federale regering bereidt zich voor op strenge financiële onderhandelingen om nog eens 10 miljard euro aan bezuinigingen te vinden. Hoewel regeringsbronnen aangeven dat deze doelstelling haalbaar is, hangt het succes volledig af van de bereidheid van alle coalitiepartners om aanzienlijke compromissen te sluiten.

Omvang van de financiële crisis

Dit nieuwste bezuinigingsprogramma is vóór het zomerreces door het kernkabinet vastgesteld. De regering onder leiding van Bart De Wever streeft ernaar om deze middelen tegen 2029 veilig te stellen, als aanvulling op eerdere maatregelen die al in totaal 32 miljard euro bedroegen.

Hoewel er technisch gezien 7,7 miljard euro nodig is om tegen het einde van de ambtstermijn aan de Europese uitgavenvereisten te voldoen, geven prognoses van het IMF aan dat dit bedrag tegen 2031 zal oplopen tot 10 miljard.

Rentebetalingen

Er bestaat een grote vrees dat de rentebetalingen op de staatsschuld tegen 2031 de bbp-groei zouden kunnen overstijgen, wat een gevaarlijke financiële spiraal zou kunnen ontketenen. Dit catastrofale scenario wordt als vrijwel onvermijdelijk beschouwd, tenzij er nu drastische maatregelen worden genomen.

Bovendien zouden mogelijke mondiale economische instabiliteiten – zoals volatiliteit als gevolg van het beleid van de Amerikaanse president – deze crisis kunnen versnellen, waardoor België sneller dan verwacht in het vizier van de financiële markten zou komen te staan.

Schuldenval vermijden

Gedreven door een diep gevoel van urgentie wil de regering meer besparen dan het minimumdoel om de bovengenoemde schuldenval te vermijden. Het huidige begrotingsproces is in wezen een tweede regeringsakkoord geworden.

De heersende logica is dat elke politicus die nu probeert punten te scoren door een compromis te weigeren, uiteindelijk te maken zal krijgen met bezuinigingsmaatregelen die drie keer zo streng en veel minder effectief zijn. Ook bij de vorige begrotingsonderhandelingen waren de ambities op voorhand ambitieus. Door de vele compromissen viel het uiteindelijk resultaat echter telkens lager uit dan gehoopt. De vrees is dat ook deze keer het geval zal zijn.

Veto’s van de verschillende partijen

De formele onderhandelingen tussen de premier en de vicepremiers staan gepland voor volgende week, waarbij gebruik wordt gemaakt van een lijst met mogelijke maatregelen die door het Begrotingsbureau zijn geanalyseerd.

Bepaalde opties worden nu al als uitgesloten beschouwd. Een verlaging van de jaarlijkse toewijzing van 5 miljard euro voor Defensie wordt als onmogelijk beschouwd, en de centrumrechtse partners weigeren de beloofde belastingverlagingen te schrappen. Deze belastingverlagingen zullen het tekort tegen 2030 echter met nog eens 5 miljard euro doen toenemen. Om dit verlies te compenseren zonder de economische groei te verstikken, zou de regering wel eens gedwongen kunnen worden om de btw-hervormingen opnieuw ter discussie te stellen, ondanks de politieke wrijving die eerdere pogingen hebben veroorzaakt.

Deadline: 13 oktober

De deadline voor een oplossing is 13 oktober, de datum waarop de Europese Commissie het begrotingsplan van België verwacht en waarop de premier zijn ‘State of the Union’-toespraak voor het parlement zal houden. De regering is vastbesloten om een herhaling van de mislukking van vorig jaar te voorkomen, die leidde tot het gebruik van voorlopige twaalfden en koninklijke tussenkomst vereiste.

Premier De Wever heeft expliciet verklaard dat zijn voornaamste doel het herstel van de overheidsfinanciën is. Hij heeft aangegeven dat hij niet in functie zal blijven als deze doelstelling onhaalbaar blijkt. Zelfs met de huidige doelstelling van 10 miljard euro zal de begroting niet volledig gezond zijn. De Wever is van mening dat een vergelijkbare inspanning in de volgende ambtstermijn nodig zal zijn, hoewel hij volhoudt dat dergelijke financiële stabiliteit onmogelijk is zonder tegelijkertijd institutionele hervormingen aan te pakken. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!