Key takeaways

• De nieuwe Hongaarse leider Péter Magyar is bereid om constructief samen te werken met Brussel en Oekraïne, in tegenstelling tot zijn voorganger Viktor Orbán.
• Magyar noemde Rusland eerder een veiligheidsrisico en wil Hongarije dichter bij de Europese lijn brengen.
• Hongarije lijkt voorlopig niet bereid om een versnelde toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie te steunen.

De verkiezingsoverwinning van de Hongaarse oppositieleider Péter Magyar en zijn Tisza-partij is een politieke aardverschuiving in Centraal-Europa. Na het zestienjarige bewind van Viktor Orbán lijkt Hongarije nu een andere koers te varen. Ook Oekraïne heeft zijn opluchting geuit over de ommekeer in Boedapest.

Einde van de blokkade

Hongarije groeide onder Orbán uit tot een lastige partner binnen de Europese Unie. Het land heeft verschillende keren sancties tegen Rusland of financiële steun aan Oekraïne vertraagd of geblokkeerd. Deze herhaalde pogingen van de voormalige Hongaarse premier Viktor Orbán om het streven van de EU naar gezamenlijk optreden te ondermijnen, hebben de Commissie al vaker gefrustreerd.

Met de overwinning van Magyar lijkt daar nu toch verandering in te komen. Magyar heeft al aangegeven dat hij bereid is om opnieuw constructief samen te werken met Brussel. Daarnaast beloofde hij belangrijke steunpakketten voor Kiev niet langer te blokkeren. In een toespraak maandag sprak de nieuwe Hongaarse leider verzoenende taal. De EU is volgens hem weliswaar “een ingewikkelde, bureaucratische, op compromissen gerichte” organisatie, maar volgens hem kunnen er wel degelijk compromissen worden gesloten. “Ik ben er zeker van dat we debatten zullen voeren”, vertelde hij verder. “Maar we gaan daar niet heen om te vechten om het vechten zelf, zodat we op billboards kunnen schrijven dat Brussel slecht is en gestopt moet worden.”

Voor Oekraïne is dat een belangrijke doorbraak. Zonder het Hongaarse veto kan Europese hulp veel vlotter goedgekeurd worden.

Geen blind vertrouwen

De machtswissel wordt in Kiev voorzichtig positief onthaald. Na jaren van spanningen met Orbán, die nauwe banden onderhield met Moskou, biedt Magyar perspectief op een meer pro-Europese lijn.

Toch blijft er scepsis bestaan. Péter Magyar positioneert zich wel als pro-Europees, maar niet als onvoorwaardelijke bondgenoot van Oekraïne. Maandag vertelde hij dat hij hoopte op een snelle beëindiging van de Russische agressie. Zo zouden de sancties tegen Rusland snel kunnen worden opgeheven. “We zijn de buren van Rusland en het is niet in het belang van Europa om grondstoffen tegen hogere prijzen te kopen, omdat dat ons concurrentievermogen ondermijnt”, voegde hij eraan toe.

Magyar sprak zich eerder ook al uit tegen een versneld toetredingsproces van Oekraïne tot de Europese Unie en vertelde hij dat Boedapest geen bijdrage zal leveren aan de vastgelopen EU-lening van 90 miljard euro aan Kiev.

Minder Russische invloed

Een van de belangrijkste verschuivingen ligt in de relatie met Rusland. Orbán koos vaak openlijk de kant van Rusland en heeft meerdere keren beweerd dat Zelensky Hongarije in zijn oorlog met Moskou wil meeslepen. Boedapest zou volgens recente berichten ook vertrouwelijke EU-informatie met het Kremlin hebben gedeeld tijdens vergaderingen.

Magyar noemt Rusland eerder een veiligheidsrisico en wil Hongarije dichter bij de Europese lijn brengen. Toch wil hij niet volledig breken met Moskou, omwille van economische en energiebelangen.

Het Kremlin zelf hoopt “de pragmatische contacten met de nieuwe leiders voort te zetten”. Ondertussen vertelde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat zijn land “klaar is voor ontmoetingen en gezamenlijk constructief werk ten behoeve van beide naties, evenals vrede, veiligheid en stabiliteit in Europa.”

Russische olieleveringen

Het herstel van de beschadigde Druzhba-pijpleiding zou wel een moeilijkere kwestie kunnen blijken. De leiding vervoerde ruwe Russische olie via Oekraïne naar Hongarije en Slowakije. Volgens Kiev was deze belangrijke pijpleiding ernstig beschadigd door een Russische aanval. Orbán hield echter vol dat de leiding toch operationeel was. Hij beschuldigde de Oekraïense president ervan opzettelijk de Russische oliestroom af te sluiten om Hongarije te chanteren. Zelensky ontkende deze beschuldigingen, maar heeft wel aan Brussel beloofd dat de pijpleiding snel gerepareerd zal worden als de financieringsstroom van 90 miljard euro wordt vrijgegeven.

Maar die belofte brengt een hele reeks nieuwe problemen met zich mee. Zelensky en de Oekraïense bevolking zijn tegen een hervatting van de Russische olieleveringen. Dit zou namelijk de oorlogskas van het Kremlin versterken. Hongarije zal volgens Magyar echter “nog geruime tijd” afhankelijk blijven van Russische olie en gas.

Toetreding tot de EU

De houding van Boedapest plaatst ook een domper op de hoop van Kiev om extra Europese steun te krijgen. Hongarije lijkt voorlopig niet bereid om een versnelde toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie te steunen. De nieuwe Hongaarse leider vertelde eerder al dat hij tegen een uitzonderingsprocedure is. Volgens hem moeten alle kandidaat-lidstaten volledig voldoen aan de bestaande toetredingscriteria voordat ze kunnen aansluiten.

In Oekraïne leeft er toch een ander sentiment. Kiev ziet een versnelde toetreding niet alleen als een symbolisch gegeven, maar ook als een strategisch voordeel. EU-lidmaatschap is voor hen een vorm van veiligheidsgarantie. De Oekraïense regering dringt er daarom dan ook op aan dat Brussel een concrete tijdslijn vastlegt.

Maandag nuanceerde Magyar zijn positie wel tijdens een persconferentie. Hij noemde het debat over versnelde toetreding voorlopig “theoretisch”, aangezien Oekraïne nog steeds in oorlog is. Mocht het dossier toch concreet worden, dan wil hij de beslissing voorleggen aan de Hongaarse bevolking via een referendum. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!