Key takeaways

• Vlaamse gemeenten waar een minister of parlementslid woont, ontvangen aanzienlijk meer subsidies.
• Een structurele hervorming naar vaste verdeelsleutels zou de rechtvaardigheid van de financiering tussen de regio’s vergroten.

Uit een recent onderzoek van de Universiteit Gent blijkt dat Vlaamse gemeenten profiteren van hogere overheidssubsidies wanneer er een minister of parlementslid woont.

Uit onderzoek van doctoraatsstudent Benjamin Descamps, dat de periode 2004–2023 bestrijkt, blijkt dat de gemiddelde Vlaamse gemeente 139,28 euro per inwoner ontvangt aan investerings- en projectfinanciering. Gemeenten waar een minister woont, ontvangen daarentegen gemiddeld 33,71 euro extra per inwoner, een stijging van ongeveer 25 procent. Ook gemeenten waar een parlementslid woont, halen gemiddeld meer financiering binnen, al is het effect minder uitgesproken: zij ontvangen ongeveer 8,5 procent meer.

Niet elke politicus profiteert evenveel

De bevindingen variëren echter, licht Descamps toe in De Ochtend op Radio 1. Zo is het voordeel groter voor parlementsleden die tot een partij van de regeringsmeerderheid behoren. Ook parlementsleden die tegelijkertijd een lokaal ambt bekleden, zoals burgemeester of schepen, blijken meer voordeel te halen uit hun positie.

Evenzo hangt de toename in financiering samen met ministers die over uitgebreide lokale politieke ervaring beschikken. Ministers die daarentegen uit de privésector zijn aangetrokken, leveren hun thuisgemeenten niet hetzelfde financiële voordeel op.

Ministeriële discretionaire financiering

De Vlaamse regering beheert jaarlijks ongeveer 120 verschillende subsidieprogramma’s, goed voor in totaal 1,7 miljard euro voor sectoren zoals cultuur, sport en openbare werken.

In tegenstelling tot het gemeentelijk fonds, dat gebruikmaakt van vaste wettelijke formules, laten die projectgebonden subsidies ruimte voor ministeriële discretionaire bevoegdheid. Descamps suggereert dat politieke insiders een concurrentievoordeel hebben omdat zij beter op de hoogte zijn van de aanvraagcriteria en de timing van de oproepen tot het indienen van voorstellen.

Verkiezingslogica 

Naast informatievoordelen wijst de studie op een “verkiezingslogica”, waarbij politici het veiligstellen van regionale financiering als een primaire plicht beschouwen. Begrotingsminister Ben Weyts onderschreef dit standpunt en stelde in De Tijd dat kiezers van hun vertegenwoordigers verwachten dat zij strijden voor lokale investeringen en dat een politicus die dit nalaat, als ineffectief zou worden beschouwd.

Oproepen tot structurele hervorming

Descamps waarschuwt dat die ongelijkheid een gevoel van onrechtvaardigheid kan oproepen bij inwoners van gemeenten zonder politieke vertegenwoordiging op hoog niveau.

Aangezien de Vlaamse Regering momenteel haar financieringsmechanismen herziet, stelt de onderzoeker voor om het huidige systeem – waarbij om de paar dagen een nieuwe oproep tot het indienen van voorstellen plaatsvindt – te stroomlijnen. Hij merkt op dat het volgen van de OESO-aanbevelingen om meer vaste verdeelsleutels te gebruiken in plaats van gefragmenteerde projectoproepen, de algehele efficiëntie en rechtvaardigheid zou kunnen verbeteren.

(at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!