Key takeaways

• De Verenigde Staten breiden hun tactische nucleaire capaciteiten uit om een gevaarlijke kloof met rivalen te dichten.
• De snelle uitbreiding van het Chinese arsenaal vormt een bedreiging voor de stabiliteit van bestaande afschrikkingsmechanismen.
• Rusland maakt gebruik van strategische ambiguïteit door raketten met dubbele capaciteit in te zetten voor conventionele aanvallen.

De Verenigde Staten heroverwegen momenteel hun nucleaire strategie. Die denkoefening komt er nu ze te maken hebben met een groeiende kloof tussen hun eigen sterke afhankelijkheid van strategische wapens en de toenemende bereidheid van hun rivalen om beperkte nucleaire aanvallen uit te voeren.

Het ministerie van Defensie is een vertrouwelijke evaluatie van zijn nucleaire positie gestart om het Witte Huis een breder scala aan tactische aanvalscapaciteiten te bieden. Volgens Elbridge Colby, onderminister van Defensie voor Beleid, is deze verschuiving noodzakelijk om “rationele” reacties te kunnen formuleren op regionale geschillen waarbij Rusland of China betrokken zijn.

Tactische kernwapens

Historisch gezien is het Amerikaanse arsenaal altijd gericht geweest op afschrikking. Deze wapens met een hoog vernietigingsvermogen, die worden afgevuurd via strategische bommenwerpers, onderzeeërs en raketten op het land, zijn ontworpen om de gehele maatschappelijke en militaire infrastructuur van een tegenstander lam te leggen. Tactische wapens daarentegen richten zich op specifieke doelen op het slagveld, zoals troepenconcentraties of militaire bases, en worden afgevuurd via kruisraketten, artillerie of gespecialiseerde vliegtuigen.

Uit recente gegevens blijkt dat ongeveer 94 procent van de actieve Amerikaanse kernkoppen strategisch is, waardoor er slechts een zeer klein aantal niet-strategische bommen beschikbaar is, voornamelijk in Europa.

Dilemma

Deze onevenwichtigheid creëert een gevaarlijk dilemma. Als een tegenstander een kernwapen met een laag vermogen inzet, zou de VS zich gedwongen kunnen zien te kiezen tussen niets doen of escaleren naar een grootschalige strategische uitwisseling. Hoewel tactische opties een meer afgewogen manier bieden om vastberadenheid te tonen, brengen ze het risico van onbedoelde escalatie met zich mee, omdat ze vaak gebruikmaken van dezelfde afleveringssystemen als conventionele wapens.

Snelle uitbreiding van China

De urgentie van deze evaluatie is versterkt door de snelle militaire uitbreiding van China. Hoewel Peking officieel beweert dat het niet als eerste kernwapens zal inzetten, bouwt het agressief aan zijn triade van silo’s, onderzeeërs en bommenwerpers. Deskundigen verwachten dat China tegen 2030 de grens van 1.000 kernkoppen zal overschrijden.

Deze groei, in combinatie met de ontwikkeling van theaterwapensystemen met dubbele inzetbaarheid, maakt de Chinese belofte van “geen eerste gebruik” minder zeker tijdens een crisis onder hoge druk, zoals een conflict over Taiwan. Bovendien kan de verschuiving in de interne dialoog in Japan over nucleaire latentie en mogelijke deelovereenkomsten met de VS China verder provoceren om zijn restrictieve beleid op te geven.

Russische invloed

Tegelijkertijd heeft het conflict in Oekraïne de dynamiek tussen de VS en Rusland veranderd. Terwijl Rusland zijn strategische vloot moderniseert, leunt het in toenemende mate op veelzijdige tactische systemen zoals de Iskander- en Oreshnik-raketten om zijn uitgeputte conventionele strijdkrachten te compenseren. Door raketten met dubbele inzetbaarheid te gebruiken voor conventionele aanvallen, hanteert Moskou een strategie van ambiguïteit. Daarmee suggerren ze dat een dergelijke aanval mogelijk nucleair zou kunnen zijn.

Uiteindelijk maakt de VS een overgang door van een bipolair kader uit het tijdperk van de Koude Oorlog naar een complexe multipolaire omgeving. In de huidige evaluatie van het Pentagon wordt erkend dat afschrikking nu het beheersen van een breed spectrum aan beperkte nucleaire dreigingen vereist, in plaats van louter het voorkomen van een totale strategische apocalyps. Met het einde van het New START-verdrag en de nucleaire ambities van landen als Noord-Korea en Iran moet de internationale gemeenschap nieuwe instrumenten voor wapenbeheersing en crisisbeheersing ontwikkelen om te voorkomen dat deze competitieve sfeer ontaardt in een nucleair conflict. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!