Key takeaways

• Het programma voor slagschepen van de “Trump-klasse” kan oplopen tot bijna 200 miljard (zo’n 175 miljard euro) dollar aan alleen al de aanschafkosten.
• Het concentreren van enorme vuurkracht in enkele grote schepen botst met de moderne strategie van verspreide maritieme operaties.
• Schaalbare vloten van kleinere schepen bieden superieure flexibiliteit en overlevingskansen.

Het streven van de Amerikaanse marine naar 15 nucleaire slagschepen van de “Trump-klasse” is een duizelingwekkende financiële gok die voorbijgaat aan de moderne maritieme realiteit. Het programma, dat begon als de “Golden Fleet”, heeft tot doel deze enorme schepen tot en met 2055 te bouwen.

De kosten zijn echter alarmerend; het eerste schip, de USS Defiant, wordt geschat op 17,47 miljard dollar (15,3 miljard euro), wat hoger is dan de kosten van een vliegdekschip van de Ford-klasse. Aangezien de eerste drie schepen naar verwachting 43,5 miljard dollar (38 miljard euro) zullen kosten, zou dit programma ongeveer 16 procent van het vijfjarige scheepsbouwbudget van de marine opslokken voor slechts drie schepen die tussen 2036 en 2039 moeten worden opgeleverd.

Astronomische kosten op lange termijn

Als we deze kosten doortrekken, zou alleen al de aanschaf van de volledige vloot van 15 schepen bijna 200 miljard dollar (175 miljard euro) bedragen. Het cijfer is slechts een uitgangspunt, aangezien het geen rekening houdt met de enorme uitgaven die gepaard gaan met het bemannen van elk schip met 650 matrozen, het aanschaffen van raketvoorraden, het inzetten van escortevaartuigen en het onderhoud van kernreactoren gedurende vier decennia. Bijgevolg dreigt dit het duurste initiatief voor oppervlaktegevechtsschepen in de Amerikaanse geschiedenis te worden, afgezien van vliegdekschepen.

Conflict met de moderne marinestrategie

Afgezien van het prijskaartje is het strategische nut van deze schepen zeer twijfelachtig. De moderne oorlogsvoering is verschoven naar drones en hypersonische raketten, die specifiek door tegenstanders zoals China zijn ontworpen om grote, hoogwaardige oppervlakte-doelen te vernietigen.

De officiële strategie van de Amerikaanse marine legt juist de nadruk op “gedistribueerde maritieme operaties”. Daarbij wordt vuurkracht verspreid over meerdere kleinere platforms om de overlevingskansen te vergroten. De slagschepen van de Trump-klasse volgen het tegenovergestelde principe. Door enorme waarde en mankracht in één enkele romp te concentreren, creëert de marine een gigantisch doelwit in een omgeving waar verspreiding de enige haalbare verdediging is.

Technische instabiliteit

Het programma kampt ook met technische en organisatorische problemen. De schepen zouden worden uitgerust met nieuwe technologieën, zoals railguns en krachtige lasersystemen. Verschillende van die ontwikkelingen zijn echter nog niet operationeel of zijn al geschrapt.

Bovendien heerst er grote verwarring over het basisontwerp; binnen enkele maanden verschoof het project van conventionele aandrijving naar nucleaire aandrijving. Een dergelijke instabiliteit in de eisen, in combinatie met een stagnerend personeelsbestand in de scheepsbouw dat sinds 1990 niet is gegroeid, toont de mislukkingen van eerdere te dure en vertraagde programma’s.

Politieke risico’s

Politiek gezien staat het project op wankele benen. Omdat het zo nauw verbonden is met de huidige president, hangt het voortbestaan ervan af van wisselende politieke winden en toekomstige regeringen. De geschiedenis leert dat 30-jarige marineplannen vaak eerder ambitieus dan gegarandeerd zijn, en een programma met zulke enorme kosten is een uitstekende kandidaat voor annulering.

Alternatieven voor meer raketcapaciteit

Voorstanders stellen dat de marine meer raketcapaciteit en grotere schepen nodig heeft om plaats te bieden aan nieuwe wapensystemen die niet in de huidige torpedobootjagers passen. Hoewel deze behoeften reëel zijn, kunnen ze efficiënter worden ingevuld.

Voor de prijs van één slagschip kan de marine meerdere Arleigh Burke-torpedobootjagers of onderzeeërs van de Virginia-klasse kopen. Die schepen bieden de vuurkracht en flexibiliteit die een conflict in de Stille Oceaan vereist.

Risico van anachronisme

Uiteindelijk is de terugkeer naar het slagschip een anachronisme. De VS probeerden in de jaren ’80 een soortgelijke heropleving van de schepen van de Iowa-klasse, maar moesten vaststellen dat het tijdperk van het slagschip voorbij was. In een tijdperk van drones en precisieraketten is het een strategische fout om miljarden dollars uit te geven aan een paar enorme monumenten.

Volgens critici zou de marine meer moeten inzetten op schaalbare aantallen en verspreide capaciteit, in plaats van op enkele extreem dure schepen. (lv)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!