Key takeaways
- Ondanks pogingen tot ontkoppeling blijft Rusland sterk afhankelijk van westerse geneesmiddelen.
- Lokale bedrijven produceren met succes generieke geneesmiddelen, maar het ontbreekt hen aan hightech-innovatie.
- Financiële risico’s en beperkte markten belemmeren echte medische autonomie.
Ondanks pogingen om de afhankelijkheid van buitenlandse geneesmiddelen te verminderen, blijft Rusland sterk afhankelijk van internationale farmaceutische bedrijven. Bijna vijf jaar na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne gaat nog steeds een aanzienlijk deel van de Russische uitgaven aan geneesmiddelen naar buitenlandse producten. Vooral leveranciers uit landen die Moskou als ‘onvriendelijk’ beschouwt, blijven een belangrijke rol spelen. Farmaceutische producten zijn om humanitaire redenen grotendeels uitgezonderd van internationale sancties.
Vastgelopen ontkoppeling en veiligheidsrisico’s
Uit financiële gegevens blijkt dat geïmporteerde geneesmiddelen in de eerste acht maanden van 2026 ongeveer 56 procent van de totale uitgaven vertegenwoordigden. In die periode bedroegen de uitgaven bijna 700 miljard roebel (ongeveer 7,6 miljard euro). Dat aandeel ligt nauwelijks lager dan de 57 procent die in 2022 werd geregistreerd. De afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers is dus vrijwel onveranderd gebleven. Dat blijkt uit berekeningen van Bloomberg op basis van gegevens van onderzoeksgroep DSM.
Het Kremlin beschouwt die afhankelijkheid als een risico voor de nationale veiligheid. President Vladimir Poetin wil daarom de binnenlandse productie verder uitbreiden. De Russische gezondheidszorgstrategie voor 2030 mikt op een aandeel van 90 procent voor geneesmiddelen van eigen makelij op de lijst van essentiële medicijnen. Daarnaast streeft Moskou naar 80 procent technologische onafhankelijkheid in de gezondheidszorg.
Internationale farmabedrijven blijven dominant
De ranglijsten van grootste leveranciers tonen hoe sterk buitenlandse bedrijven aanwezig blijven. Bedrijven als het Zwitserse Novartis en Roche, het Britse AstraZeneca en het Franse Sanofi blijven belangrijke spelers op de Russische markt. Ook Amerikaanse en Argentijnse farmabedrijven behoren tot de grote leveranciers. Slechts enkele Russische producenten hebben een plaats in de top tien veroverd.
De handelscijfers bevestigen die blijvende afhankelijkheid. Terwijl de Europese uitvoer naar Rusland in veel sectoren sterk is teruggelopen, blijven farmaceutische producten een uitzondering. Volgens gegevens van Eurostat bereikte de export van geneesmiddelen uit de Europese Unie naar Rusland in de eerste zeven maanden van 2026 ongeveer 6,7 miljard euro. Dat is bijna een derde meer dan in dezelfde periode een jaar eerder.
Vooruitgang met generieke geneesmiddelen
De Russische regering heeft wel vooruitgang geboekt bij de productie van eenvoudige, goedkopere geneesmiddelen. Lokale bedrijven maken steeds vaker generieke versies van medicijnen waarvan het octrooi is verlopen. Zo verschenen Russische alternatieven voor rivaroxaban, de werkzame stof in de bloedverdunner Xarelto van Bayer. Ook ontwikkelden producenten alternatieven voor Ozempic, het diabetes- en afslankmiddel van Novo Nordisk.
Ook de bredere farmaceutische productie groeit. In de eerste zeven maanden van 2026 steeg de waarde van de geproduceerde geneesmiddelen met 18,5 procent tegenover dezelfde periode een jaar eerder. Die groei wijst op een uitbreiding van de lokale productiecapaciteit. Ze betekent echter niet dat Rusland alle noodzakelijke geneesmiddelen zelfstandig kan produceren.
De innovatiekloof
Voor complexe behandelingen blijft de achterstand aanzienlijk. Vooral bij geneesmiddelen voor auto-immuunziekten, zeldzame aandoeningen en kanker is Rusland nog afhankelijk van buitenlandse technologie en expertise. De ontwikkeling van zulke biotechnologische medicijnen vereist gespecialiseerde kennis, geavanceerde infrastructuur en grote investeringen.
Russische producenten slagen er steeds vaker in om bestaande buitenlandse geneesmiddelen na te maken. Nieuwe, innovatieve behandelingen ontwikkelen blijft echter een veel grotere uitdaging. Bovendien betekent binnenlandse productie niet dat Rusland volledig onafhankelijk is. Ook voor actieve farmaceutische stoffen en grondstoffen blijft het land sterk op buitenlandse leveranciers aangewezen. Volgens cijfers uit oktober 2026 komt meer dan 80 procent van die actieve stoffen uit het buitenland.
Structurele belemmeringen voor autonomie
De overgang naar echte medische autonomie botst op verschillende structurele obstakels. De ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen is duur en risicovol. Onderzoek kan jarenlang duren en eindigt niet altijd met een succesvol product. Russische fabrikanten kampen bovendien met hoge rentetarieven en een gebrek aan langetermijnfinanciering.
Internationale farmabedrijven kunnen onderzoeksverliezen spreiden over verschillende markten. Russische producenten zijn daarentegen veel sterker afhankelijk van de beperktere binnenlandse markt. Om dit probleem op te lossen, stellen marktleiders voor om overheidsopdrachten rechtstreeks te koppelen aan investeringen in onderzoek. Zo wil de sector de financiële risico’s beperken die gepaard gaan met de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen.(zvm)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
