Key takeaways

• Iran blokkeert IAEA-inspecties van verdachte nucleaire locaties.
• Militaire aanvallen en veiligheidsdreigingen wakkeren de weerstand van Teheran aan.
• Directeur-generaal Rafael Grossi stelt gefaseerde gesprekken voor om het vertrouwen te herstellen.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft zijn toenemende bezorgdheid geuit over de weigering van Iran om inspecties van zijn nucleaire infrastructuur toe te staan.

Gebrek aan transparantie

In een vertrouwelijk rapport wees de VN-waakhond met name op het gebrek aan toegang tot de brandstofverrijkingsfabriek in Isfahan (IFEP). Hoewel Teheran het bestaan van de faciliteit in juni 2025 bekendmaakte, is het IAEA er niet in geslaagd de precieze locatie, de huidige operationele status of de aanwezigheid van nucleair materiaal te verifiëren.

Dit gebrek aan transparantie is bijzonder zorgwekkend, aangezien functionarissen vermoeden dat er een aanzienlijke hoeveelheid hoogverrijkt uranium is opgeslagen in de tunnelsystemen van Isfahan.

Verslechterende betrekkingen

De betrekkingen tussen het agentschap en Teheran zijn verslechterd sinds een reeks militaire aanvallen door de Verenigde Staten en Israël vorig jaar. Die aanvallen waren gericht op de kern van de Iraanse nucleaire capaciteiten, waardoor verschillende verrijkingsinstallaties ernstig beschadigd of vernietigd raakten.

Sinds die campagne heeft Iran inspecteurs de toegang tot de gebombardeerde locaties ontzegd, met als enige uitzondering een recent bezoek aan de kerncentrale van Bushehr. Bijgevolg streven het IAEA en diverse westerse landen met spoed naar verificatie van de uraniumvoorraden die bijna de vereiste kwaliteit voor kernwapens hebben bereikt.

Voorstel voor gefaseerde samenwerking

Als reactie op de impasse heeft IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi een gefaseerde aanpak voorgesteld om de samenwerking te herstellen. Hij heeft gepleit voor technische besprekingen om een kader voor toekomstig toezicht vast te stellen en heeft verzocht om uitgebreide updates over faciliteiten die niet door buitenlandse luchtaanvallen zijn getroffen. Grossi is van mening dat een geleidelijk herstel van de dialoog het vertrouwen kan herstellen dat nodig is voor een uitgebreidere overeenkomst.

Weerstand van Teheran 

Iran heeft de verzoeken om hernieuwde gesprekken echter afgewezen, onder verwijzing naar de huidige onstabiele veiligheidssituatie. Teheran wees specifiek op een recent aanbod van de Amerikaanse regering van een beloning van 20 miljoen dollar (18,1 miljoen euro) voor inlichtingen over zijn nucleaire activiteiten als rechtvaardiging voor de blokkade.

Iraanse functionarissen stellen dat inspecties onmogelijk zijn zolang hun personeel en programma’s kwetsbaar blijven voor sabotage, moordaanslagen en buitenlandse militaire agressie. Ondanks die beweringen blijft het IAEA erbij dat het ontbreken van toezicht op hoogverrijkt materiaal een kritiek proliferatierisico vormt dat onmiddellijk moet worden aangepakt.

(at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!