In het Duitse München vond afgelopen weekend de jaarlijkse Münchner Sicherheitskonferenz plaats. Het is de grootste veiligheidspolitieke bijeenkomst van het jaar. Ruim 500 staatshoofden, regeringsleiders, ministers en vertegenwoordigers van NGO’s, media en academici tekenden present. Ze spraken er over huidige en toekomstige uitdagingen op veiligheidsgebied. Deelnemers kwamen uit Europa, de VS, Rusland, China en het Midden-Oosten.
De organisatie wilde dit jaar van de deelnemers horen ‘hoe ze denken het voortdurende verlies aan westerse invloed op het wereldtoneel tegen te gaan’. Het ging om een duidelijke zinspeling op de terugtrekking van de VS op het wereldtoneel. Maar ook de brexit en de populistische en nationalistische bewegingen in Europa spelen in de kaart van spelers als China en Rusland, maar ook Turkije.
Maar eerder dan dat leek de conferentie vooral een gelegenheid om rekeningen te vereffenen. Vooral Frankrijk en Duitsland poneerden stellingen die moeilijk nog verder uit elkaar kunnen liggen.
Protagonist van vele controverses was de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Haar beloftes om op internationaal vlak een belangrijker rol te gaan spelen zijn tot op vandaag dode letter gebleven. Kritiek daarover is nu ook te horen in haar onmiddellijke entourage. Armin Laschet, een van de favorieten om het voorzitterschap van de CDU en het bondskanselierschap op zich te nemen, nam duidelijk afstand van de vrouw die hij totnogtoe steeds is blijven steunen. ‘De Franse President maakt voorstellen en wij hebben te veel tijd nodig om er een antwoord op te formuleren’, zei Laschet.
Macron bereidt post-Merkeltijdperk voor
Merkel heeft de voorbije 2 jaar elk initiatief van de Franse president Macron om de communautaire integratie nieuw leven in te blazen vriendelijk getorpedeerd. Volgens Radio France International (RFI) heeft Frankrijk dan ook nog weinig te verwachten van een ‘verlamd, vergrijzend en conservatief Duitsland’. Iets wat Macron ertoe bewoog zijn ongeduld te ventileren. De Franse president maakte van de gelegenheid gebruik om met vertegenwoordigers van de Duitse ecologen en parlementsleden van de Bundestag te praten, ‘duidelijk het post-Merkel tijdperk voorbereidend’.
Parijs en Berlijn formuleerden wel gelijkaardige kritiek op de buitenlandpolitiek van de Verenigde Staten. Ze betreuren de Amerikaanse tendens om onder impuls van Donald Trump zich overal ter wereld terug te trekken.
Volgens Washington is het Westen aan de winnende hand
Trumps minister van Buitenlandse Zaken Pompeo was het met die kritiek niet eens. Volgens hem is het Westen zelfs aan de winnende hand. Weinigen die het met die stelling eens zijn. Voor velen is er stilaan sprake van een ‘Westenloze wereld’, een term die vooral in Eurazië aan populariteit wint en die omschrijft hoe volledige landen zich distantiëren van de globale structuren die ooit door het Westen werden gecontroleerd. Voor die landen wordt het Westen stilaan vervangen door een multipolaire wereldorde.
Maar ook de VS spaarden hun kritiek op het Avondland niet. Opnieuw wees Pompeo op het gevaar van de Chinese telecomreus Huawei en de 5G-technologie, die naast Groot-Brittannië nu ook in andere Europese landen zou kunnen worden geïmplementeerd. Verder hekelde hij de Europese afhankelijkheid van Moskou en het nieuwe Nordstream II-project.
De meeste aanwezigen toonden zich wat ongemakkelijk bij de toenemende meningsverschillen tussen de verschillende machtsblokken. Macrons visie blijft die van ‘een Europa dat in staat is zichzelf te verdedigen’. De Duitse president Frank-Walter Steinmeier aanvaardde de uitnodiging om de dialoog op gang te houden. Om Macrons visie waar te maken zal nog veel moeten gebeuren. Tot dan blijft hij een belangrijke, zij het voor velen oncomfortabele, bron van inspiratie.
