Key takeaways

• De EU moet haar markten integreren om een economische kloof van triljoenen euro’s met de Verenigde Staten te voorkomen.
• Strategische investeringen in AI en defensie zullen de mondiale soevereiniteit van Europa veiligstellen.
• Politieke geschillen over schulden en identiteit vormen een bedreiging voor deze essentiële structurele hervormingen.

De Europese Unie begint zich langzaam te realiseren dat er structurele hervormingen nodig zijn om haar mondiale positie en economische welvaart te behouden. Tien jaar na de Brexit-stemming probeert de Unie structurele verschuivingen door te voeren die gericht zijn op het vergroten van haar industriële en financiële macht.

De heersende consensus onder de EU-leiders is dat het continent “meer Europa” nodig heeft – dat wil zeggen grotere banken, expansieve techconglomeraten, geïntegreerde defensiecontractanten en een gezamenlijke investeringsstrategie – om te voorkomen dat het een tweederangs macht wordt in een wereld die steeds meer wordt gedomineerd door de VS en China.

Structurele hervormingen nodig

De economische belangen van deze transitie zijn enorm. Volgens een analyse van Bloomberg Economics zou het uitblijven van integratie ertoe kunnen leiden dat de EU in 2040 een achterstand van 7 biljoen euro op de Amerikaanse economie oploopt, waarmee de huidige kloof verdubbelt. Omgekeerd zouden succesvolle hervormingen de groei van de EU kunnen verdubbelen tot 2 procent, waardoor zij gelijke tred zou kunnen houden met de Amerikaanse productie.

Zonder deze verschuiving vrezen Europese leiders dat zij zullen worden gereduceerd tot het louter kiezen van de minst schadelijke opties die door supermachten worden voorgelegd, in plaats van zelf het mondiale beleid vorm te geven.

Marktfragmentatie overwinnen

Jarenlang werd het potentieel van de EU afgeremd door gefragmenteerde markten en inconsistente regelgeving. Het IMF heeft erop gewezen dat interne belemmeringen voor goederen en diensten vaak fungeren als tarieven die restrictiever zijn dan die welke worden opgelegd door externe handelsoorlogen. Door dit gebrek aan samenhang hebben Amerikaanse bedrijven kunnen profiteren van superieure productiviteit en financiering, terwijl China een dominante greep heeft verworven op de kritieke mineralen die essentieel zijn voor de transitie naar groene energie en hightech wapens.

Om dit tegen te gaan, kijkt de EU naar een routekaart die is voorgesteld door voormalig ECB-president Mario Draghi. Zijn plan legt de nadruk op diepere marktintegratie en een enorme jaarlijkse investering van 1,2 biljoen euro om de kloof op het gebied van digitale technologie, defensie en klimaatenergie te overbruggen. Als deze strategie wordt uitgevoerd, zou dit de verwachte BBP-kloof tussen Europa en de VS aanzienlijk kunnen verkleinen.

Bedrijfsleven

Er zijn al tastbare verschuivingen zichtbaar in het bedrijfsleven. Regelgevende instanties herzien de mededingingsregels om grotere, grensoverschrijdende fusies mogelijk te maken die wereldwijde giganten kunnen uitdagen. In de banksector duidt de mogelijke overname van de Duitse Commerzbank door het Italiaanse UniCredit op een verschuiving naar de grootschalige Europese kredietverstrekkers waar de EU naar streeft.

Ook in de defensie-industrie zien we recordbrekende beursintroducties en een streven naar gezamenlijke aanbestedingen, ondersteund door miljarden aan EU-leningen om de militaire uitgaven te stroomlijnen.

Politieke en fiscale hindernissen

Deze ambities stuiten echter op aanzienlijke tegenwind. Een vergrijzende beroepsbevolking en dure pensioenverplichtingen zetten de nationale begrotingen onder druk, en sommigen vrezen dat het aannemen van een agressiever, kapitalistischer of protectionistischer standpunt de Europese identiteit als een vreedzaam, op consensus gericht project zal uithollen. Bovendien blijft het financiële mechanisme voor deze upgrades omstreden; terwijl sommigen pleiten voor gezamenlijke “euro-obligaties” om investeringen te financieren, blijft Duitsland fel gekant tegen door schulden gefinancierde uitgaven.

De meest kritieke kwetsbaarheid blijft kunstmatige intelligentie. Nu de VS het overgrote deel van het wereldwijde AI-risicokapitaal naar zich toe trekt, is Europa ver achterop geraakt. Hoewel de EU nu probeert investeringen aan te trekken – zoals grootschalige datacenterprojecten in Spanje en Frankrijk en een voorgesteld halfgeleiderinitiatief van 120 miljard euro – is ze nog steeds bezig met een inhaalslag.

Streven naar economische soevereiniteit

Uiteindelijk is de huidige koers van de EU een poging om een soevereine economische basis op te bouwen. Door haar kapitaalmarkten en industriële basis te verenigen, hoopt Europa leiding te geven aan een op regels gebaseerde alliantie van democratieën die vanuit een positie van kracht in plaats van afhankelijkheid met de VS en China kan omgaan.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!