Key takeaways

• De Amerikaanse luchtovermacht is in gevaar om de F-22-vloot geslonken is van de geplande 750 toestellen tot slechts 56 inzetbare vliegtuigen.
• Door de ontmantelde productielijnen kan de luchtmacht haar vloot niet uitbreiden om de groeiende J-20-vloot van China tegen te gaan.
• Bezuinigingen op korte termijn hebben geleid tot een blijvend strategisch nadeel en een explosieve stijging van de onderhoudskosten per toestel.

De Amerikaanse luchtmacht was oorspronkelijk van plan om 750 F-22 Raptors aan te schaffen ter vervanging van haar F-15-vloot, maar die visie is uitgehold tot een kritiek tekort. Hoewel er in totaal 195 vliegtuigen zijn geproduceerd, inclusief testmodellen, ligt het huidige aantal operationele toestellen veel lager. Na aftrek van neerstortingen en vliegtuigen die uitsluitend voor trainingsdoeleinden worden gebruikt, zijn er slechts ongeveer 142 gevechtsklaar.

Strategische misrekening

Het meest verontrustende is dat uit gegevens over de inzetbaarheid blijkt dat slechts 56 van deze straaljagers inzetbaar zouden zijn als er onmiddellijk een conflict zou uitbreken. Dit komt neer op slechts zeven procent van de oorspronkelijke strategische doelstelling.

De achteruitgang begon na de Koude Oorlog. De vereiste aantallen daalden gestaag van 648 in 1991 tot een definitief maximum van 187 in 2009, afgedwongen door het Witte Huis en de Senaat. Destijds waren ambtenaren van mening dat het vliegtuig te duur en overbodig was voor contra-opstandmissies, en gokten ze erop dat er geen gelijkwaardige concurrent zou opduiken voordat de F-35 op de markt zou komen. Deze gok bleek onjuist. Omdat de productielijn in 2012 is stilgelegd en de toeleveringsketen werd ontmanteld, kan de vloot niet worden uitgebreid.

Duur onderhoud

Deze kleine vlootomvang heeft een financiële en operationele nachtmerrie veroorzaakt. Omdat de ontwikkelingskosten van 32 miljard dollar (27,5 miljard euro) over minder vliegtuigen werden verdeeld, schoot de prijs per eenheid omhoog tot bijna 370 miljoen dollar (317 miljoen euro). Onderhoud is al even duur vanwege het verdwenen leveranciersnetwerk en de gespecialiseerde onderdelen, waarbij de vliegkosten oplopen tot 85.000 dollar per uur. Momenteel zijn de inzetbaarheidspercentages gedaald tot ongeveer 40 procent.

Bovendien zit de luchtmacht gevangen in een budgettaire paradox. Zij moet miljarden uitgeven om een vloot te moderniseren die zij niet kan uitbreiden, terwijl het Congres verbiedt om oudere trainingsvliegtuigen uit dienst te nemen omdat er geen onmiddellijke vervanging is.

Dreiging vanuit China

De strategische kloof wordt steeds groter nu China zijn J-20-vloot snel uitbreidt, mogelijk met 120 vliegtuigen per jaar. Terwijl de VS moeite heeft om enkele tientallen inzetbare Raptors in stand te houden, zou China binnenkort wel eens honderden stealth-gevechtsvliegtuigen kunnen bezitten.

Als het oorspronkelijke plan van 750 straaljagers was gerealiseerd, zouden de VS dagelijks over ongeveer 220 inzetklare vliegtuigen beschikken, waardoor permanente inzet in Europa en de Stille Oceaan mogelijk zou zijn in plaats van tijdelijke rotaties. Een dergelijke grotere vloot zou ook de kosten per eenheid hebben verlaagd en de nodige diepte hebben geboden om gevechtsverliezen op te vangen.

Wachten op volgende generatie vliegtuigen

Uiteindelijk gaf het besluit uit 2009 voorrang aan onmiddellijke bezuinigingen boven afschrikking op de lange termijn. Hoewel de keuze logisch leek gezien de inlichtingen van destijds, heeft het de VS achtergelaten zonder de grote hoeveelheid luchtmachtjagers die nodig is voor een modern conflict van hoge intensiteit.

Nu de productielijn is verdwenen, kan deze capaciteit niet meer worden hersteld door middel van uitgaven. Het leger moet nu wachten op de volgende generatie vliegtuigen om een kloof te overbruggen die een strategische last is geworden. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!