Key takeaways
- Door de lage productieaantallen kan Rusland de Su-57 niet inzetten als een echte luchtmacht voor luchtoverwicht.
- Door de schaarste moet het toestel voornamelijk opereren als een voorzichtig, langeafstandsraketplatform.
- Exportdeals en varianten voor het besturen van drones maken van de jager een multifunctioneel experimenteel instrument.
De Su-57, het belangrijkste stealthgevechtsvliegtuig van Rusland, heeft sinds zijn debuut zestien jaar geleden een ingrijpende transformatie ondergaan. Oorspronkelijk bedoeld als directe concurrent van de Amerikaanse F-22 Raptor – een hoogwaardige luchtmachtjager ontworpen voor omstreden luchtruim – is de Su-57 in plaats daarvan uitgegroeid tot een veelzijdig vliegtuig, dat toch grotendeels niche blijft.
In plaats van in grote eskaders de lucht te domineren, wordt de operationele geschiedenis van het toestel gekenmerkt door een verschuiving in doel. Rusland heeft namelijk problemen om de jager in grote aantallen te produceren.
Metafoor voor systemisch falen in Rusland
Het meest veelzeggende moment in de geschiedenis van de Su-57 vond plaats in oktober 2024. Tijdens een gewaagde maar paradoxale missie drong een Su-57 het Oekraïense luchtruim binnen, niet om de strijd aan te gaan met een vijand, maar om een defecte S-70 Okhotnik-stealthdrone te vernietigen. De drone, bedoeld als de robotachtige metgezel van de jager, was achter de vijandelijke linies terechtgekomen.
Om te voorkomen dat gevoelige technologie in westerse handen zou vallen, zette Rusland het enige vliegtuig in dat deze missie kon uitvoeren om zijn eigen wingman neer te schieten. Deze gebeurtenis fungeert als een metafoor voor het programma. Een machine die is gebouwd voor elite-luchtgevechten en die zijn meest cruciale missie besteedt aan het uitschakelen van zijn eigen ondersteuningssysteem.
Amper 20 Ã 30 vliegtuigen geproduceerd
De kloof tussen de conceptuele doelstellingen van de Su-57 en de huidige realiteit komt het duidelijkst naar voren in de productiecijfers. Terwijl de F-22 in grote aantallen werd besteld en de Chinese J-20-vloot naar schatting bijna 500 vliegtuigen telt, beschikt Rusland slechts over een handvol Su-57’s. Schattingen wijzen op tussen de 20 en 30 productiemodellen.
Zelfs de definitieve motor van het vliegtuig, de AL-51F-1, bevindt zich nog steeds in een testfase die in 2017 is begonnen, waardoor de huidige vloot aangewezen is op tijdelijke aandrijvingen. Bijgevolg kan Rusland deze straaljagers niet in de aantallen inzetten die nodig zijn om een heel oorlogstoneel te bestrijden.
Beperkte rol
Door dit tekort is de Su-57 gedwongen nieuwe, voorzichtiger rollen te vervullen. In het conflict in Oekraïne heeft de straaljager voornamelijk gefunctioneerd als een ‘raketwagen’. Daarbij worden langeafstands-kruisraketten, zoals de Kh-69, vanuit de veiligheid van het Russische luchtruim gelanceerd.
Deze afstandsstrategie vermijdt de risico’s van diepe penetratie, hoewel het vliegtuig niet immuun is geweest voor gevaar. Oekraïense drones zouden Su-57’s op de grond op verschillende luchtmachtbases hebben geraakt, wat de kwetsbaarheid van deze weinige, kostbare vliegtuigen onderstreept.
Exportambities
Om zich aan deze beperkingen aan te passen, heeft Rusland het gebruik van het vliegtuig gediversifieerd. In mei is een nieuwe tweezitsvariant, de Su-57D, onthuld, met een achterste cockpit die is ontworpen voor een missiecommandant om dronenzwermen en elektronische oorlogsvoering te coördineren in plaats van deel te nemen aan luchtgevechten.
Daarnaast heeft Rusland de Su-57 tot een commercieel product gemaakt en een kleine partij aan Algerije geleverd. Hiermee is het de eerste vijfde-generatie jager, naast de F-35, die wordt geëxporteerd, in de hoop dat buitenlandse verkopen aan landen als India de productie van meer exemplaren zullen financieren.
Van luchtsuperioriteit tot vliegend laboratorium
Ten slotte fungeert de Su-57 als een vliegend laboratorium, waar nieuwe straalpijpen en motoren worden getest om de stealtheigenschappen en prestaties van toekomstige generaties vliegtuigen te verbeteren. Hoewel sommigen beweren dat het onderhouden van een kleine vloot en het inzetten daarvan voor precisieaanvallen een rationele strategie is, is de realiteit dat de Su-57 een instrument van gemak en experiment is geworden.
De formidabele luchtmachtjager die in de oorspronkelijke PAK FA-presentaties is beloofd, blijft een theoretisch concept. Het vliegtuig waarmee Rusland daadwerkelijk vliegt, is een voorzichtig, multifunctioneel platform dat is gevormd door het mislukken van de opbouw van een echte vloot. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
