Beleidsmakers moeten aan de bak: 5 to-do’s voor 2022

Ondanks de hindernissen die eerder deze week werden aangekaart, blijven de verwachtingen voor 2022 nog voorzichtig positief. Verschillende van die remmende factoren zouden immers moeten verbeteren in de loop van het jaar. De bedrijven in onze enquête verwachten in de komende twaalf maanden een toename van hun omzet met 6%. Let wel, daarin speelt ook een duidelijk prijseffect, zodat de toename in activiteitsvolume gevoelig lager zou liggen.  

Na de spectaculaire groeicijfers van 2021 (naar raming 6,1 procent in reële termen) zal het herstel in 2022 sowieso vaart minderen. Toch zal de groei ook volgend jaar doorzetten. Het meest waarschijnlijke scenario op basis van de huidige informatie is allicht een economische groei in de 2 à 3 procent-range. Dat zijn nog altijd degelijke groeicijfers, maar de risico’s daarrond liggen allicht eerder aan de neerwaarts kant. 

Beleidsmakers moeten aan de bak

Al bij al raakt onze economie dus beter dan gevreesd door corona. Anderzijds lieten onze beleidsmakers totnogtoe de kans liggen om de crisis aan te grijpen om de economie echt structureel te versterken. De beleidsfocus bleef vooral op kortetermijncrisismanagement liggen, pijnlijk weinig aandacht ging naar beleidsoplossingen op langere termijn. In die zin ligt er voor de beleidsmakers een cruciale todo-lijst klaar voor 2022. 

1. Corona-strategie 

Een jaar geleden moest er dringend werk gemaakt worden van een inhaalbeweging op het vlak van vaccinaties. Een jaar later zitten we helaas in dezelfde situatie, deze keer is een dringende inhaalbeweging op het vlak van boosterprikken nodig. Nog belangrijker wordt het om een coronastrategie op langere termijn uit te werken. Het virus wordt endemisch, en zal op z’n minst nog een aantal jaar elke winter terug toeslaan. Om te vermijden dat we ons telkens opnieuw laten verrassen, moeten we nu een strategie uitwerken o.m. met mogelijks jaarlijkse boosterprikken, met een coronabarometer en met een economisch verantwoorde quarantainestrategie. 

2. Arbeidsmarkthervormingen 

Moeilijkheden om geschikt personeel te vinden, is vandaag de belangrijkste zorg van de Vlaamse ondernemers. Die krapte zal de komende jaren allicht alleen maar erger te worden, en vormt een ernstige bedreiging voor onze groeimogelijkheden. Een dringend beleidsantwoord is noodzakelijk met verregaande hervormingen van de arbeidsmarkt gericht op activering en flexibiliteit, een eindeloopbaanbeleid dat aanzet tot langer werken, een upgrade van het onderwijs met o.m. veel meer aandacht voor STEM en duaal leren en extra inspanningen voor levenslang leren. 

3. Het energiebeleid 

In dit dossier wordt al meer dan 20 jaar tijd verloren, en wordt de nood aan een echte strategie op lange termijn nu echt wel nijpend. Die strategie moet beantwoorden aan vier criteria: bevoorradingszekerheid, betaalbaarheid, duurzaamheid en energie-afhankelijkheid. Vandaag biedt het beleid geen sluitend antwoord op die criteria. De window of opportunity om dat te doen zonder dat onze energievoorziening (vooral in 2025-2026) in het gedrang komt, gaat stilaan dicht. In 2022 moet die energiestrategie absoluut uitgewerkt worden.

4. Structureel versterken van onze economie 

Deze staat al jaren op de todo-lijst, en blijft er meer dan waarschijnlijk ook nog lang op staan. Feit is dat andere landen meer dan ons de crisis aangrijpen om structurele maatregelen te nemen. D blijft niet zonder gevolgen. Volgens het IMF valt België na corona terug op een groeitempo van minder 1,5 procent per jaar, bij de laagste onder de industrielanden. We moeten dan ook dringend werk maken van een versterking van onze economie op langere termijn. Dat vereist een enorme inhaalbeweging op vlak van overheidsinvesteringen, vooral voor digitalisering, infrastructuur en duurzaamheid, een grondige hervorming van de arbeidsmarkt, een bijsturing van de regulering en administratieve lasten die ondernemen vergemakkelijkt en een volgehouden inspanning om onze internationale concurrentiepositie te vrijwaren. Het economische potentieel dat we laten liggen door dit niet te doen, is enorm. 

5. De houdbaarheid van onze overheidsfinanciën vrijwaren 

De coronacrisis zorgde voor extra druk op onze overheidsfinanciën, die ook al voor de crisis redelijk wankel stonden. Bovendien komt België op dit vlak zwakker uit de crisis dan de rest van Europa. Volgens de Europese Commissie zal het Belgische begrotingstekort zonder nieuwe inspanningen in 2023 uitkomen op bijna 5 procent van het bbp. Dat is het grootste tekort van Europa. Met de huidige beleidsplannen is de houdbaarheid van onze overheidsfinanciën op langere termijn niet verzekerd. Nu de economische activiteit terug boven precrisis niveaus zit, is het dringend tijd om een realistisch plan uit te werken om onze overheidsfinanciën terug op de rails te krijgen. Dat zal hoe dan ook budgettaire inspanningen vereisen. 

Met verkiezingen die er aankomen in 2024 is 2022 allicht de laatste realistische kans om in deze legislatuur nog belangrijke beleidskeuzes te maken. De stappen totnogtoe, zoals de aangekondigde pensioenhervorming en de concrete maatregelen om de werkzaamheidsgraaddoelstelling van 80 procent te realiseren, vielen helaas pijnlijk mager uit. Maar als we niet snel concrete stappen, bijvoorbeeld op het vlak van energiebeleid en arbeidsmarkthervormingen, dreigen we onze toekomstige welvaart te ondermijnen. Werk aan de winkel dus. 


De auteur Bart Van Craeynest is hoofdeconoom bij Voka en auteur van het boek Terug naar de feiten 

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20