Van verkeersinfrastructuur tot industriële activiteiten: geluid blijft een belangrijk aandachtspunt binnen het omgevingsbeleid. Hoewel de maatschappelijke aandacht voor geluid de afgelopen jaren is toegenomen, wordt het in de praktijk nog vaak minder prioritair behandeld dan bijvoorbeeld emissies naar lucht of klimaatgerelateerde thema’s. Toch kan een doordachte aanpak van geluid bedrijven helpen om hinder, discussies en onverwachte investeringen te vermijden.

Onlangs verloor Walibi Belgium zijn vergunning voor enkele nieuwe attracties na klachten van buurtbewoners over geluidshinder. Hoewel de impact van geluid op voorhand wellicht in kaart is gebracht, blijkt het voor een pretpark moeilijk te voorspellen hoeveel decibels er echt geproduceerd zullen worden. Zeker als dat geluid grotendeels afkomstig is van schreeuwende bezoekers die van de top van een achtbaan naar beneden glijden. Het toont aan dat geluid een belangrijke impact kan hebben op de bedrijfscontinuïteit en dat we er maar beter op een proactieve en constructieve manier mee aan de slag gaan.

Eind 2023 startte het grootste burgeronderzoek naar omgevingsgeluid in Vlaanderen. De studie van onder meer de Universiteit Antwerpen bracht met bevragingen en geluidssensoren in kaart welke bronnen van geluidshinder het meest voorkomen en welke effecten deze kunnen hebben op het welzijn van omwonenden. Wegverkeer bleek daarbij een belangrijke bron van hinder.

Ook lokale besturen besteden steeds meer aandacht aan geluid. Zo onderzochten Leuven en Gent verschillende technieken om nachtelijk omgevingsgeluid te beperken. Dergelijke initiatieven illustreren dat geluid steeds nadrukkelijker deel uitmaakt van het maatschappelijk debat en van het omgevingsbeleid.

Voor bedrijven is dat geen nieuw gegeven. Industriële activiteiten gaan nu eenmaal vaak gepaard met geluidsemissies. De uitdaging bestaat erin deze op een verantwoorde manier te beheersen, rekening houdend met zowel de bedrijfsvoering als de leefomgeving.

Van windturbines tot warmtepompen

Wanneer over milieu-impact wordt gesproken, gaat de aandacht vaak eerst naar energieverbruik, CO₂-uitstoot of afvalstromen. Toch blijft geluid een belangrijk aspect binnen vergunningverlening en milieubeheer.

Mogelijke geluidsbronnen verschillen sterk van sector tot sector. Koelinstallaties, ventilatoren, compressoren, gasturbines, productie-installaties of logistieke activiteiten kunnen allemaal bijdragen aan de totale geluidsemissie van een bedrijf. Daarnaast brengen ook bepaalde technologieën die bijdragen aan de energietransitie, zoals warmtepompen, batterij-opslagsystemen of windturbines, specifieke akoestische aandachtspunten met zich mee.

Niet elke hoorbare installatie veroorzaakt automatisch ontoelaatbare hinder. Of een geluidsbron aanleiding geeft tot een probleem hangt af van verschillende factoren, zoals het geluidsvermogen van de installatie, de bedrijfsomstandigheden, de afstand tot gevoelige bestemmingen, lokale omgevingskenmerken en de toepasselijke regelgeving.

Om die redenen is het belangrijk om beslissingen te baseren op objectieve gegevens. Geluidsmetingen en akoestische studies maken het mogelijk om de situatie feitelijk te beoordelen en na te gaan welke maatregelen eventueel aangewezen zijn.

Een dergelijke studie wordt vaak uitgevoerd in het kader van vergunningverlening, uitbreidingsprojecten of naar aanleiding van vragen van de overheid. Ze kan echter ook nuttig zijn bij de voorbereiding van investeringen of wijzigingen aan bestaande installaties. Door mogelijke aandachtspunten vroegtijdig in beeld te brengen, kunnen bedrijven beter onderbouwde keuzes maken en onaangename verrassingen tijdens de verdere projectontwikkeling vermijden.

Geluid beoordelen vraagt specifieke expertise

Een akoestisch onderzoek omvat doorgaans meer dan een eenmalige meting. Afhankelijk van de situatie worden metingen uitgevoerd op meerdere locaties, zowel op als buiten het bedrijfsterrein. Daarbij wordt onderzocht welke bronnen een relevante bijdrage leveren aan het omgevingsgeluid en onder welke bedrijfsomstandigheden dit gebeurt.

Indien nodig worden de resultaten aangevuld met akoestische modelleringen. Daarmee kan de impact van bestaande of toekomstige installaties worden berekend en kunnen verschillende scenario’s worden vergeleken.

Wanneer uit een onderzoek blijkt dat maatregelen wenselijk of noodzakelijk zijn, bestaan vaak meerdere oplossingen. Soms volstaat regulier onderhoud omdat onderdelen door slijtage zijn aangetast. In andere gevallen kunnen technische ingrepen zoals omkastingen, geluidsdempers, geluidsschermen, aangepaste ventilatoren of een gewijzigde opstelling van installaties een oplossing bieden. Welke maatregel het meest geschikt is, hangt steeds af van de concrete situatie.

In de praktijk merken wij regelmatig dat geluid pas aandacht krijgt wanneer een vergunningstraject loopt of wanneer er reeds vragen of klachten zijn gerezen. Dat is begrijpelijk: bedrijven moeten voortdurend prioriteiten stellen en geluid is niet altijd het eerste aandachtspunt bij een investering.

Toch blijkt ook dat een vroege evaluatie vaak meer mogelijkheden biedt. Tijdens de ontwerpfase kunnen installaties soms relatief eenvoudig anders ingeplant worden of kunnen alternatieve technische oplossingen worden overwogen. Zodra een project gerealiseerd is, zijn aanpassingen doorgaans complexer en kostelijker.

Daarom is het belangrijk om niet uitsluitend te vertrekken vanuit aannames. Wat intuïtief logisch lijkt, blijkt in de praktijk niet altijd overeen te stemmen met de werkelijke geluidssituatie. Een akoestische beoordeling biedt dan een objectieve basis voor besluitvorming.

Een evenwichtige benadering

De aandacht voor geluid is de voorbije jaren in veel sectoren duidelijk toegenomen. Tegelijk blijft het een thema waarbij verschillende belangen samenkomen.

Omwonenden verwachten terecht dat hinder binnen aanvaardbare grenzen blijft. Bedrijven moeten op hun beurt de ruimte behouden om economische activiteiten uit te oefenen en investeringen rendabel uit te baten. Ook werknemers, overheden en andere betrokken partijen hebben elk hun eigen verwachtingen en verantwoordelijkheden.

Een duurzame oplossing ontstaat meestal niet door tegenover elkaar te staan, maar door de situatie objectief te analyseren en proportionele maatregelen te nemen. Daarbij vormt de regelgeving een belangrijk referentiekader, maar ook het principe van zorgvuldig en verantwoord handelen speelt een rol. Het doel is immers niet om elk geluid volledig uit te sluiten, maar om hinder op een niveau te brengen dat verenigbaar is met de wettelijke vereisten en met wat redelijkerwijze van een normaal zorgvuldig exploitant mag worden verwacht.

Daarom verdient het aanbeveling om reeds in een vroeg stadium aandacht te besteden aan mogelijke geluidsaspecten van een project of installatie. Niet omdat er noodzakelijk een probleem is, maar omdat tijdige kennis van de situatie bedrijven meer mogelijkheden geeft om weloverwogen keuzes te maken en het evenwicht tussen bedrijfsvoering en omgeving te bewaken.

Kris Merckx, Bestuurder Bedrijfsinterne Milieuzorg bij Sertius en Tom Opdebeeck, erkend deskundige geluid

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!