Key takeaways

• China domineert cruciale toeleveringsketens in de EU door middel van agressieve subsidies en prijsstelling.
• Europa wordt geconfronteerd met een “nieuwe China-schok” nu gesubsidieerde goederen de markten overspoelen.
• Strategische afhankelijkheid bedreigt de industriële autonomie en de groene transitie van de EU.

De Europese industrieën worden geconfronteerd met een groeiende crisis van strategische kwetsbaarheid, aangezien Chinese bedrijven een dominante en vaak exclusieve greep hebben gekregen op verschillende sleutelsectoren. Een zogenoemde “China-shock”. Deze structurele afhankelijkheid heeft een punt bereikt waarop het vrijwel onmogelijk is om levensvatbare alternatieve leveranciers te vinden.

Afhankelijk van Chinese goederen

De situatie verslechterde in 2025 na de invoering van uitgebreide Amerikaanse invoerheffingen op Chinese goederen, wat de vrees deed ontstaan dat Peking zijn productieoverschot tegen onhoudbare prijzen op de Europese markten zou dumpen. Dit fenomeen, door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen omschreven als een “nieuwe China-schok”, houdt in dat de wereldmarkten worden overspoeld met gesubsidieerde goederen die de Chinese binnenlandse economie niet kan consumeren.

Een toenemende handelsbalans

Handelsstatistieken onderstrepen de omvang van deze onbalans. In 2025 bedroeg de EU-import uit China 559,4 miljard euro, een stijging van 89 procent in tien jaar tijd, wat resulteerde in een handelstekort van bijna 360 miljard euro. China levert ongeveer 47 procent van alle “afhankelijke producten” – de essentiële grondstoffen en componenten die nodig zijn voor de vervaardiging van eindproducten – en is daarmee veruit de belangrijkste leverancier van de EU. De Verenigde Staten leveren daarentegen minder dan 10 procent van deze cruciale inputs.

Vijf specifieke gebieden zijn naar voren gekomen als de meest structureel kwetsbare: de transitie naar groene energie, kritieke mineralen, industriële robotica, chemicaliën, en hout- en textielproducten.

De afhankelijkheid van groene energie

De milieudoelstellingen van de EU worden momenteel geschraagd door Chinese toeleveringsketens. In 2024 leverde China 98 procent van de zonnepanelen van de EU; hoewel de totale invoerwaarde daalde, was dit te wijten aan instortende prijzen in plaats van lagere volumes. Evenzo steeg het aandeel van China in de invoer van lithium-ionbatterijen voor elektrische voertuigen tot 88 procent in 2025.

De kwetsbaarheid strekt zich uit tot grondstoffen, waarbij de EU voor 98 procent van haar zeldzame-aardemagneten en 97 procent van haar magnesium afhankelijk is van Peking. Omdat deze materialen van vitaal belang zijn voor windturbines, defensiesystemen en batterijen van de volgende generatie, heeft de Europese Commissie prioriteit gegeven aan binnenlandse recycling- en winningsinspanningen.

De roboticasector illustreert een trend van snelle vervanging. Tussen begin 2025 en begin 2026 steeg de Chinese import van industriële robots met 315 procent, terwijl de prijzen met 29 procent daalden. Deze expansie is het resultaat van het “Made in China 2025”-initiatief, waarbij gebruik werd gemaakt van staatskredieten en subsidies om de productie op te schalen. Daardoor produceert China nu meer industriële robots dan de VS, Japan, Zuid-Korea en Duitsland samen, waardoor het Europese concurrenten kan onderbieden.

Toenemende risico’s in traditionele industrieën

Ten slotte nemen de oudere afhankelijkheden op het gebied van chemicaliën, textiel en hout toe. Voor sommige chemische verbindingen is het importvolume 36-voudig toegenomen, terwijl de prijzen met 95 procent zijn gekelderd, wat de Commissie ertoe heeft aangezet om producten op basis van ethyleen en ammoniak in de gaten te houden. Hoewel een deel van de kleding- en schoenenproductie is verplaatst naar Zuidoost-Azië, is China nog steeds goed voor meer dan 30 procent van deze import. De houtsector heeft een dramatische stijging van de Chinese import van parketvloeren gezien, waarbij de prijzen met 77 procent zijn gedaald, wat de EU dwong beschermende heffingen in te voeren om duizenden binnenlandse banen te redden.

Uiteindelijk is de strategie van de Europese Commissie grotendeels defensief geweest, waarbij tarieven pas werden toegepast nadat de industrieën al schade hadden geleden. De centrale uitdaging voor Europa is of het nog steeds over de industriële capaciteit en politieke vastberadenheid beschikt om onafhankelijke alternatieven te creëren voordat deze afhankelijkheid een permanent geopolitiek instrument voor Peking wordt. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!