Key takeaways
- Het Noordpoolgebied groeit in strategisch en economisch belang, met grootmachten zoals de VS, Rusland en China die hun invloed vergroten.
- Klimaatverandering maakt de Noordelijke Zeeroute toegankelijker, wat reistijd en brandstof kan besparen, maar nog steeds risico’s en onzekerheid met zich meebrengt.
- Militaire aanwezigheid blijft cruciaal, waarbij NATO en Arctische staten hun paraatheid versterken via missies zoals Arctic Sentry.
De afgelopen weken maakte de Amerikaanse president Trump duidelijk dat hij de controle over Groenland wilt. Daarmee wakkerde hij de geopolitieke spanningen rond het Noordpoolgebied opnieuw aan. Wat lange tijd een afgelegen en bevroren regio leek, groeit nu steeds meer uit tot een regio met toenemende economische en militaire belangen. Andere grootmachten die interesse hebben in het Noordpoolgebied zijn onder andere Rusland en China.
Het Noordpoolgebied verandert razendsnel door klimaatverandering, tot wel vier keer sneller dan het wereldwijde gemiddelde, meldt Le Monde. Het gevolg hiervan is dat sommige gebieden makkelijker bereikbaar worden door de terugtrekking van zee-ijs. Hierdoor worden bepaalde zeeroutes tijdens bepaalde periodes van het jaar beter toegankelijk.
Kortere route
De belangrijkste route die vrij komt te liggen is de Noordelijke Zeeroute. Die is dus fel begeerd door grootmachten.
Dit gebied bevindt zich rond de Noordpool, ten noorden van de poolcirkel. Het verbindt de Stille Oceaan en Atlantische oceaan langs de Russische kust. Binnen het gebied liggen de meest noordelijke delen van acht landen, namelijk de Verenigde Staten, Canada, Noorwegen, Rusland, IJsland, Finland, Zweden en het door Trump felbegeerde Groenland, dat deel uitmaakt van Denemarken.
Wat het gebied zo interessant maakt, is het verschil in afstand tussen Azië en Europa. Deze route is zo’n 30 tot 40 procent korter. Volgens the Arctic Institute duurt een reis van Japan naar Europa nu ongeveer 22 tot 29 dagen via het Suezkanaal, een waterweg in Egypte. Met de route die nu vrijkomt, zou dat ongeveer 10 dagen zijn. Wat dus niet alleen tijd spaart, maar ook brandstof.
Militaire dimensie
Niet alleen economische belangen spelen een rol in het Noordpoolgebied, ook militaire aanwezigheid is cruciaal. Volgens NAVO, de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, is het gebied van groeiend belang voor de collectieve veiligheid van de Alliantie. Zeven van de acht Arctische staten zijn NATO-lid, waardoor de Alliantie een duidelijk belang heeft bij het handhaven van veiligheid, stabiliteit en samenwerking in de regio.
In februari 2026 lanceerde NATO de Arctic Sentry-missie, een grootschalige militaire activiteit die de paraatheid van de Alliantie in het Hoge Noorden versterkt. Deze missie coördineert lucht-, zee- en grondactiviteiten en vergroot het zicht op nationale operaties van de bondgenoten, waardoor een coherente defensieve strategie ontstaat.
Problemen
Toch waarschuwen experts dat de Noordelijke Zeeroute voorlopig geen volwaardig alternatief is voor traditionele handelsroutes. De ijsvrije periode is onvoorspelbaar en kan variëren van enkele weken tot enkele maanden. Voor containerbedrijven, die werken met vaste vaarschema’s en just-in-time leveringen, vormt die onzekerheid een groot risico.
Daarnaast ontbreekt het langs grote delen van de Siberische kust aan havens en noodinfrastructuur. Schepen die mechanische problemen krijgen, kunnen moeilijk hulp inschakelen. Dat vertaalt zich in hogere verzekeringspremies en extra kosten voor ijsbrekerbegeleiding. Bovendien moeten rederijen maanden op voorhand toestemming aanvragen om de route te gebruiken, een groot contrast met het Suezkanaal, waar 48 uur vooraf volstaat.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!