10 zaken die u moet weten over Hamas

Bron: Isopix

Hamas verdwijnt nooit echt uit het nieuws. Terreurgroep volgens de rechtervleugel in Israël, bevrijdingsorganisatie volgens de supporters van de Palestijnse zaak, vast staat dat de partij een lange geschiedenis en vele gedaantes heeft. Maar waar komen ze vandaan en wat willen ze bereiken? Tien vragen en antwoorden.

1. Wie heeft Hamas opgericht?

Hamas komt voort uit de ‘Moslim Broederschap’ en is de gewapende arm van deze organisatie, opgericht in 1987. De volledige naam is ‘De Islamitische Verzetsbeweging’ en z’n kernprogramma is het gewapende verzet tegen Israël met de islam als leidraad. Daarmee zet ze zich af tegen andere, meer seculiere, organisaties binnen de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO).

2. Hoe zijn ze zo belangrijk geworden?

De organisatie was er al vanaf de eerste dagen van de Palestijnse intifada. Deze opstand ging gepaard met straatprotesten en de eerste vormen van gewapend verzet. Vooral conservatieve en gelovige Palestijnen die na de Israëlische bezetting hun huizen waren kwijtgeraakt begonnen de organisatie vanaf dat moment te steunen. Hoewel de beweging jarenlang bleef groeien in Gaza, kwam de overwinning die ze haalde bij de Palestijnse parlementsverkiezingen van 2006 toch nog als een verrassing. In 2007 kreeg ze de militaire controle over de Gazastrook.

Bron: Isopix

3. Wie zit er achter de organisatie?

Hamas is niet enkel een politieke partij. De beweging heeft ook een militaire en een sociale vleugel. Als politieke partij speelt ze eigenlijk enkel in de Gazastrook een rol van betekenis, want op de Westelijke Jordaanoever is de PLO heer en meester.

De militaire vleugel van de organisatie claimt dat ze autonoom werkt van de politieke partij. Israël en de meeste andere landen geloven dit echter niet en verwijten Hamas dat het terreurdaden blijft ondersteunen en uitvoeren.

4. Wie financiert Hamas?

Hamas kan zowel op zichtbare als onzichtbare financiële steun uit de moslimwereld rekenen. De grootste donors zijn wellicht Qatar en Turkije. Ook Iran heeft de organisatie jarenlang ondersteund met wapens en geld. De sociale vleugel van Hamas kon dan weer rekenen op de steun van heel wat (islamitische) non-profitorganisaties en individuen wereldwijd.

5. Waarom krijgen ze veel minder steun op de Westelijke Jordaanoever?

De bewoners van de Westelijke Jordaanoever lijken in veel opzichten sociaal progressiever te zijn dan de inwoners van Gaza. Hoewel de partij ook hier een behoorlijk aantal sympathisanten heeft kiest een meerderheid van de bevolking er toch eerder voor meer seculaire linkse partijen of Fatah. Ook heeft de partij meer bewegingsruimte in de Gazastrook dan op de Westbank, waar het Israëlische leger nog veel sterker aanwezig is.

Bron: Isopix

6. Wie zijn de internationale bondgenoten?

De grootste supporter in het buitenland was ongetwijfeld de voormalige Egyptische president Mohammed Morsi, eveneens lid van de Moslim Broederschap. Onder zijn bewind kon de organisatie vrijelijk wapens, goederen en geld importeren in Gaza. Na de militaire coup in Egypte in 2013 kwam hier een einde aan. De nieuwe militaire leiders verboden de Moslim Broederschap en sloten de grenzen met Gaza. Door deze en de Israëlische blokkade zijn Gaza en Hamas nu compleet geïsoleerd van de buitenwereld.

Nadat de organisatie de zijde van de Moslim Broeders koos in hun conflict tegen president Bashar al-Assad van Syrië verloor het ook de steun van Iran. Enkel Turkije en Qatar blijven nu over als bondgenoten.

7. Hoeveel steun geniet Hamas bij de Palestijnen?

Hamas rekent erop dat de woede jegens Israël bij de Palestijnen groot is en dat het dus uiteindelijk versterkt uit de strijd zal komen. Veel zal afhangen van het feit of de organisatie internationaal geïsoleerd blijft of niet. Als het erin slaagt de grenzen van de Gazastrook minstens gedeeltelijk terug te laten openen dan zal dit als een triomf beschouwd worden. In 2017 kondigde de organisatie met een document aan dat het de grenzen van de Palestijnse staat van voor 1967 wil aanvaarden. Intussen beschouwen echter steeds meer landen Hamas als een terreurorganisatie.

Bron: Isopix

8. Heeft Hamas ooit onderhandeld met Israël?

Neen, rechtstreekse onderhandelingen zijn er nooit geweest en dat zal in de nabije toekomst hoogstwaarschijnlijk ook niet gebeuren. Wel zijn er gesprekken en onderhandelingen via tussenpersonen in Egypte. Volgens de organisatie is het conflict met Israël politiek van aard, en niet religieus.

Israëlische functionarissen bevestigden in 2020 dat er “belangrijke” gesprekken aan de gang waren met Hamas om tot een gevangenenruil te komen om een aantal Israëlische soldaten die door Hamas in de Gazastrook worden vastgehouden, terug te brengen. Een jaar later is geen voortgang geboekt bij de gesprekken.

9. Wat willen ze op dit moment?

De laatste dagen heeft Hamas meerdere raketten afgevuurd richting Israël. De laatste weken was er heel wat spanning tussen de Israëlische politie in Jeruzalem en Palestijnse betogers. Hamas wil dus dat het geweld tegen de Palestijnen stopt maar daar geeft het Israëlische leger geen gehoor aan. Beide groepen willen Jeruzalem uitroepen als rechtmatige hoofdstad en daar wringt het schoentje.

Er zit niet meteen verbetering aan te komen want beide kampen lieten weten dat ze niet zullen stoppen tot ze hun doel bereikt hebben. De rellen en bomaanslagen kosten de laatste week de levens van 20 burgers, waarvan 9 kinderen.

10. Kan Hamas bereiken wat het wil?

Dat zal erg moeilijk zijn. Zowel Israël en Egypte werken heel erg tegen Hamas. Internationaal gezien kan Hamas wel op steun rekenen maar de verantwoordelijke partijen blijven verdacht stil als er daadwerkelijk iets moet gebeuren. Het conflict deze week is natuurlijk een moelijk dilemma om tussen te komen. Beide partijen vinden dat ze recht in hun schoenen staan.

De Belgische regering neemt niet meteen een standpunt in. En zo ook de EU niet, het blijft opvallend stil aan dat front. Hoogstwaarschijnlijk wachten ze af tot er een andere grootmacht de eerste stap zet. Op die manier blijft het geweld wel duren aan de Gazastrook.

Met bijdrage van Senne Croonen.