Key takeaways
- De Verenigde Staten behouden al tien jaar lang een voorsprong in de ontwikkeling van zesde-generatie gevechtsvliegtuigen.
- De versnippering in Europa vertraagt projecten zoals het geflopte Future Combat Air System.
- In de zesde generatie moeten gevechtsvliegtuigen fungeren als een commandocentrum voor allerhande onbemande drones en andere militaire zaken.
De wereldwijde wedloop om de ontwikkeling van zesde-generatie gevechtsvliegtuigen heeft Europa in een precaire positie gebracht, terwijl de Verenigde Staten een aanzienlijke voorsprong hebben. Deze kloof is nog groter na het mislukken van het Future Combat Air System (FCAS), een grootschalig militair-industrieel samenwerkingsverband waarbij Frankrijk, Duitsland, Spanje en andere landen betrokken waren. Het project, dat tot doel had tegen de jaren 2040 een geavanceerd vliegtuig te introduceren met een budget van meer dan 100 miljard dollar, liep vast nadat Airbus en Dassault hun samenwerking beëindigden.
Voorsprong van een decennium
Het Amerikaanse voordeel is niet nieuw, maar een voortzetting van een historische trend. Volgens Antonio Fonfría van de Complutense Universiteit van Madrid behouden de VS waarschijnlijk een voorsprong van bijna een decennium. Deze kloof gaat terug tot de vierde generatie. Zo vloog de Amerikaanse F-18 al in 1978, terwijl de Europese Eurofighter Typhoon pas in 1994 zijn debuut maakte.
Omdat Europa moeite had om overeenstemming te bereiken over een vijfde-generatieplatform, geniet de VS nu een vrijwel volledig monopolie in die categorie. Terwijl Europese landen nog steeds vertrouwen op vierde-generatie straaljagers zoals de Gripen, Rafale en Eurofighter, werkt de VS al toe naar de F-47, die naar verwachting begin jaren 2030 zal verschijnen.
De dominantie van de F-35
Ondanks enkele operationele tekortkomingen – zoals een daling van het percentage volledige missiecapaciteit van de F-35 – blijft het vliegtuig zeer gewild. Dertien Europese landen hebben zich al verbonden tot de aankoop van meer dan 600 exemplaren. Met name Polen breidt zijn investering uit, terwijl Spanje heeft afgezien van aankoop, ondanks het feit dat het over een vliegdekschip beschikt dat is ontworpen voor de F-35B.
Het is belangrijk op te merken dat de toekomstige F-47 uitsluitend bestemd is voor binnenlands gebruik in de VS, hoewel de bijbehorende software en autonome dronesystemen wel beschikbaar zullen zijn voor export.
Combat Cloud
Een straaljager van de zesde generatie betekent een paradigmaverschuiving in de luchtoorlogvoering. In plaats van een op zichzelf staand vliegtuig fungeert het als een commandocentrum binnen een ‘combat cloud’. Dat is een beveiligd digitaal netwerk dat satellieten, grondsystemen en autonome drones met elkaar verbindt. In dit ecosysteem bestuurt de piloot een vloot van onbemande vliegtuigen om aanvallen of verkenningsvluchten uit te voeren zonder het bemande toestel in gevaar te brengen.
De technologische sprong is duizelingwekkend. Terwijl een Eurofighter 1,5 miljoen regels code gebruikt, heeft een straaljager van de zesde generatie naar schatting bijna 100 miljoen regels nodig.
Op zoek naar nieuwe samenwerkingsverbanden
Europa onderzoekt nu alternatieven voor het mislukte FCAS. Het Global Combat Air Programme (GCAP), een samenwerking tussen Italië, Japan en het Verenigd Koninkrijk, blijft actief en is kosteneffectiever. Andere mogelijkheden zijn een solo-project van Frankrijk of een joint venture tussen Duitsland, Spanje en mogelijk Zweden.
Deskundigen wijzen erop dat het behoud van het ‘gevechtscloud’-concept van cruciaal belang is voor toekomstige interoperabiliteit, ongeacht of Europese landen hetzelfde vliegtuigframe gebruiken.
Financiering blijft een belangrijke hindernis. In tegenstelling tot de VS, die over een enorme interne markt beschikken om de ontwikkeling te subsidiëren, moeten Europese landen vertrouwen op export of complexe partnerschappen om de kosten te beheersen. Frankrijk blijft prioriteit geven aan strategische autonomie en verkiest hoge binnenlandse uitgaven boven afhankelijkheid van buitenlandse bondgenoten. Uiteindelijk weerspiegelt de huidige versnippering de verdeeldheid die leidde tot de ontwikkeling van de Rafale en de Eurofighter, en herinnert het het continent eraan dat industriële verdeeldheid vaak resulteert in verminderde mondiale invloed en hogere financiële lasten. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
