Key takeaways
- Geïntegreerde ‘fibermat’-materialen in de F-35 vervangen kwetsbare oppervlaktecoatings om de duurzaamheid van de stealtheigenschappen te vergroten.
- Technische vooruitgang zorgt voor een drastische verlaging van de onderhoudskosten en verhoogt de inzetbaarheid van het vliegtuig.
- In de luchtvaart van de toekomst staat operationele duurzaamheid nu net zo hoog op de agenda als onzichtbaarheid voor radar.
Historisch gezien was de prijs voor onzichtbaarheid voor radar extreme kwetsbaarheid. Vroege stealthvliegtuigen maakten gebruik van radarabsorberende materialen (RAM) die snel versleten, waardoor voortdurend en arbeidsintensief onderhoud nodig was.
Duur onderhoud voor F-22
De F-22 Raptor is een schoolvoorbeeld van deze uitdaging. De kwetsbare buitenhuid vereist enorm veel onderhoud, wat bijdraagt aan duizelingwekkende vliegkosten van ongeveer 60.000 dollar (52.400 euro) per uur en een inzetbaarheid die vaak rond de 50 procent schommelt.
Deze last leidde tot het ontstaan van een gespecialiseerde groep technici, bekend als ‘Martians’, die talloze uren besteedden aan het handmatig schuren en opnieuw aanbrengen van coatings om ervoor te zorgen dat de straaljagers onopgemerkt bleven.
Duurzame oplossing ontwikkelen
De F-35 is ontworpen om deze structurele kwetsbaarheden weg te nemen. In plaats van te vertrouwen op verf en tape aan het oppervlak, hebben ingenieurs een ‘fibermat’-RAM rechtstreeks in de composietstructuur van de vliegtuighuid geïntegreerd. Door de stealtheigenschappen in het casco zelf in te bakken, heeft de F-35 een veel duurzamere afwerking gekregen die sneller uithardt en gemakkelijker te onderhouden is.
Bovendien werden de openingen tussen de panelen tot een minimum beperkt door het gebruik van robotprecisie en lasermetingen tijdens de assemblage. Deze strakkere naden verminderen de reflectiesignaturen die vijandelijke radar doorgaans detecteert, waardoor een veerkrachtig casco ontstaat dat bestand is tegen zware omstandigheden – zoals vliegdekschepen met een hoog zoutgehalte – die oudere stealthcoatings normaal gesproken zouden beschadigen.
Stealth blijft, ondanks slijtage
Het bewijs voor deze duurzaamheid is geleverd door middel van grondige tests. Lockheed Martin gebruikte een model op ware grootte om meer dan 600 uur aan aanzienlijke slijtage te simuleren, waarmee is aangetoond dat de radardoorsnede van het vliegtuig stabiel bleef ondanks de opgebouwde schade.
Zelfs het verschijnen van oppervlakteroest op sommige F-35’s van de marine, veroorzaakt door ijzer in de coating, is aangemerkt als een cosmetisch probleem in plaats van een tekortkoming van de stealthcapaciteiten.
Onderhoud blijft complex
Ondanks deze vooruitgang blijft het onderhoud van een stealthvliegtuig een complexe taak. Reparaties vereisen nog steeds exacte fysieke contouren en elektromagnetische precisie, waarbij vaak toezicht van de fabrikant nodig is.
Hoewel de F-35 aanzienlijk duurzamer is dan zijn voorganger, is hij niet onderhoudsvrij. De marine heeft jaren besteed aan het verfijnen van het vermogen om deze ingewikkelde reparaties onder veldomstandigheden uit te voeren.
Luchtvaart van de toekomst
Het succes van de materiaalkunde van de F-35 komt het best tot uiting in het besluit van de luchtmacht om de F-22 achteraf uit te rusten met de geavanceerde coatings en spleetvullers van het nieuwere toestel, om zo de langetermijnkosten van de Raptor te verlagen.
Deze ontwikkeling zet zich voort met de B-21 Raider en toekomstige zesde-generatie gevechtsvliegtuigen, die streven naar multispectrale buitenhuiden die nog gemakkelijker te onderhouden zijn. De ultieme prestatie van de F-35 was niet alleen het bereiken van onzichtbaarheid, maar ook het waarborgen dat de stealth-eigenschappen behouden konden blijven zonder de operationele beschikbaarheid van de vloot in gevaar te brengen. (fc)
Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!

