Amerikaanse kiezers die in 2012 voor Barack Obama stemden, maar in 2016 de voorkeur gaven aan Donald Trump, deden dat voornamelijk op basis van 3 berichten die uiteindelijk vals bleken. Dat staat te lezen in een studie van de Ohio State University. Volgens de onderzoekers kunnen die 3 berichten de einduitslag in het voordeel van Trump hebben doen kantelen.

De onderzoekers keken naar het stemgedrag van 585 respondenten in een groep van 1.600 mensen die in 2012 nog voor de Democratische kandidaat Barack Obama hadden gestemd, maar nu voor Trump kozen. De deelnemers kregen een reeks van 281 vragen en stellingen voorgeschoteld. De onderzoekers hadden aan die lijst ook een reeks valse berichten toegevoegd.

12% van de voormalige Obama-kiezers bevestigde dat ‘Hillary Clinton zware gezondheidsproblemen had omdat ze aan een zware ziekte leed’. 8% was overtuigd ‘dat paus Franciscus Donald Trump steunde’ en 20% zei te weten ‘dat Hillary Clinton, toen ze nog minister van Buitenlandse Zaken was geweest de verkoop van wapens aan de Islamitische Staat had goedgekeurd’.

In totaal zei 89% van de mensen die van Obama naar Trump switchten dat ‘fake news’ daarbij geen enkele rol had gespeeld. 45% gaf toe op zijn minst een van de drie ‘fake news’-berichten te hebben geloofd.

De ‘verderfelijke vervuiling’ van ons politiek discours

“Als deze cijfers worden geëxtrapoleerd mag worden geconcludeerd dat de ‘verderfelijke vervuiling’ van ons politiek discours volstond om de uitslag van wat een zeer nipte verkiezing was te beïnvloeden”, schrijven de onderzoekers. In totaal zou 4% van de mensen die in 2012 nog voor Obama hadden gestemd, hun stem nu aan Trump hebben gegeven.

In drie staten Michigan, Pennsylvania en Wisconsin, won Trump met een verschil dat kleiner was dan 1% van de stemmen. Maar die 3 staten schonken de vastgoedmagnaat wel de overwinning in het kiescollege. De ‘popular vote’, die makkelijk door Clinton werd gewonnen, bleek nog maar eens irrelevant.

Universiteiten van Stanford en New York: “Zero tot minimale invloed”

De Amerikaanse anti-Trumpmedia halen de studie met veel fanfare binnen. Maar concluderen dat ‘fake news’ de doorslag voor de Republikeinse overwinning gaf, gaat voor velen een brug te ver. 

In 2017 hadden de universiteiten van Stanford en New York een gelijkaardig onderzoek uitgevoerd. Hun conclusie luidde gans anders en volgens hen had ‘fake news’ zero tot minimale invloed op de verkiezingsuitslag:

“Indien een ‘fake news’-bericht even overtuigend zou zijn geweest als een politieke advertentie op televisie, dan zou ‘fake news’ in onze database de stemmen hebben doen kantelen a rato van amper een honderdste van een procentpunt. Dat is veel minder dan de marge die Trump de overwinning schonk in de sleutelstaten die de einduitslag bepaalden.”