Malta heeft een weinig benijdenswaardig record. Met 445.711 ingeschreven voertuigen op ongeveer 540.000 inwoners telt het mediterrane eiland maar liefst 791 voertuigen per 1.000 inwoners, tegenover gemiddeld 560 in de Europese Unie. Volgens de TomTom Traffic Index 2026 staat het land op de eerste plaats in Europa en tweede wereldwijd qua verkeersdrukte, met een gemiddelde score van 50,5%. Concreet betekent dat dat een traject van 10 km tijdens de spits meer dan 27 minuten duurt. En het wordt alleen maar erger: eind 2024 kwamen er nog elke dag 27 voertuigen bij.
In die context bedacht minister van Transport Chris Bonett een opvallende oplossing. Sinds januari 2026 biedt het ‘Driving Licence Surrender Scheme’ jonge Maltese bestuurders de kans om vrijwillig hun rijbewijs in te leveren in ruil voor een premie van 25.000 euro, uitbetaald in vijf jaarlijkse schijven van 5.000 euro. Voor deze maatregel is een budget van 25 miljoen euro voorzien, goed voor 1.000 deelnemers per jaar. De minister wil zo een ‘mobiliteitsschok’ veroorzaken bij jongeren onder de 30, nog vóór autogebruik verandert in een vaste gewoonte. Dat wordt nog versterkt doordat het openbaar vervoer volledig gratis is voor Maltese inwoners.
Zeer gericht profiel
Om in aanmerking te komen voor deze financiële bonus moet je aan verschillende voorwaarden voldoen. Je moet jonger zijn dan 30 jaar, al minstens zeven jaar in Malta wonen en minstens twaalf maanden een rijbewijs B hebben. Wie ooit zijn rijbewijs verloor of geschorst werd, valt automatisch uit de boot, net als wie een beroep uitoefent waarvoor een voertuig nodig is. Zodra je deelneemt, mag je vijf jaar lang nergens ter wereld nog een gemotoriseerd voertuig besturen. Het rijbewijs wordt niet geschorst, maar definitief ingeleverd bij de autoriteiten.
Na die periode krijg je niet automatisch opnieuw toegang tot het stuur. Je moet eerst 15 uur opleiding volgen in een erkende rijschool en daarna opnieuw slagen voor de gebruikelijke examens. Wil je tussentijds stoppen, bijvoorbeeld na twee jaar, dan moet je het al ontvangen bedrag naar verhouding terugbetalen.
Opgepast voor fraudeurs
De overheid is onverbiddelijk voor fraudeurs. Wie toch achter het stuur kruipt, riskeert een dubbele sanctie: vervolging voor rijden zonder rijbewijs én volledige terugbetaling van de ontvangen premie. De eerste reacties sinds de start in januari 2026 tonen dat de interesse veel groter is dan verwacht, wat aantoont dat de financiële stimulans werkt. Andere landen en steden met gelijkaardige mobiliteitsproblemen volgen het experiment dan ook op de voet.
Ook België kampt met mobiliteitsproblemen, zeker in de steden. De overheid probeert bovendien auto’s steeds meer uit de stadscentra te bannen. Komt zo’n systeem ook bij ons? Dat lijkt weinig waarschijnlijk, om minstens drie redenen. Ten eerste willen de autoriteiten net meer jongeren aanmoedigen om hun rijbewijs te halen, vaak een belangrijke voorwaarde om werk te vinden. Ten tweede is de staatskas leeg. En tot slot staat het systeem van bedrijfswagens haaks op zo’n beleid. De kans dat België het voorbeeld van Malta volgt, is dus klein…

