Key takeaways
- Werknemers besteden het grootste deel van hun mobiliteitsbudget aan woonlasten in plaats van aan groen vervoer.
- Werkgevers en vakbonden eisen uitgavenplafonds om “perverse effecten” te voorkomen.
- Verplichte uitbreiding dreigt een duurzaamheidsbeleid te veranderen in een oneerlijke huisvestingsbonus.
Het federale mobiliteitsbudget, oorspronkelijk bedoeld om groener vervoer te stimuleren, wordt steeds vaker gebruikt als een fiscaal voordelige methode om hypotheken en huur af te betalen. Dat meldt De Tijd op maandag. Uit recente gegevens blijkt dat vorig jaar meer dan 150 miljoen euro is besteed aan woonlasten. Deze verschuiving heeft tot veel discussie geleid, waarbij velen pleiten voor strengere beperkingen op de besteding van deze middelen.
Verschuiving naar woonlasten
Het systeem, dat in 2019 werd ingevoerd, stelt werknemers in staat hun bedrijfswagen in te ruilen voor een budget dat is verdeeld over drie pijlers: de eerste voor milieuvriendelijke voertuigen, de tweede voor duurzaam vervoer of woonkosten, en de derde voor een contante uitkering. De woonoptie is beschikbaar voor mensen die binnen 10 kilometer van hun kantoor wonen of die minstens de helft van de tijd thuiswerken, vanuit het idee dat het verminderen van woon-werkverkeer de duurzaamheid bevordert.
Uit statistieken van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) blijkt dat de tweede pijler overweldigend populair is. Ongeveer 85 procent van de 22.618 deelnemende werknemers koos voor deze optie, waarmee in totaal 181 miljoen euro werd uitgegeven. Gemiddeld stegen de uitgaven in deze categorie tot 9.415 euro, meer dan het dubbele van het gemiddelde in 2022.
Toenemende weerstand en uitbreiding
Deze trend stuit op weerstand van zowel werkgevers als vakbonden. Er is een groeiende bezorgdheid dat het systeem “perverse effecten” veroorzaakt, wat heeft geleid tot een zeldzaam unaniem voorstel van de sociale partners om de huisvestingsuitgaven te beperken tot 50 procent van het budget. Deze urgentie wordt versterkt door het feit dat het mobiliteitsbudget binnenkort verplicht wordt voor bedrijven met 50 of meer werknemers, en later voor kmo’s met minstens 15 personeelsleden, waardoor het aantal in aanmerking komende werknemers mogelijk uitgroeit van 22.000 tot meer dan een half miljoen.
Afgezien van de fiscale impact merkt fiscal consultant agency PwC op dat het budget een instrument is geworden in de “strijd om talent”, waarbij sommige bedrijven hun beleid inzake telewerken aanpassen, louter om ervoor te zorgen dat werknemers in aanmerking komen voor huisvestingsvergoedingen. Dit creëert een ongelijkheid tussen degenen met een bedrijfswagen en degenen zonder, alsook tussen verschillende functies. Ben Broeckx van Pluxee Belgium stelt dat het systeem nu stedelijke kenniswerkers bevoordeelt ten opzichte van industriële arbeiders in gebieden als Lummen of Genk, waardoor het mobiliteitsbeleid in feite verandert in een “huisvestingsbonus” die de vastgoedprijzen zou kunnen opdrijven.
Voorgestelde hervormingen voor toekomstig evenwicht
Om deze onevenwichtigheden aan te pakken, stellen deskundigen voor het systeem te hervormen. Thierry Devresse van MBE stelt een glijdende schaal voor waarbij het toegestane bedrag voor huisvesting afhangt van de werkelijke afstand tot het werk of het aantal dagen dat op afstand wordt gewerkt. Als alternatief stelt PwC voor om de subsidiabiliteit uit te breiden naar mensen die in de buurt van treinstations wonen, of de huisvestingsoptie volledig af te schaffen. Terwijl de regering het wettelijke kader voorbereidt voor verplichte implementatie volgend jaar, blijft het onduidelijk welke aanpassingen zullen worden doorgevoerd. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
