Key takeaways

• Het niveau van de uraniumverrijking in Iran blijft gevaarlijk dicht bij wapenkwaliteit, en dar zonder internationale controle.
• De Amerikaanse strategie geeft nu prioriteit aan het controleren van de Straat van Hormuz boven nucleaire ontwapening.
• Het herstel van het toezicht door het IAEA blijft de enige manier om de nucleaire status van Iran te bevestigen.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap meldt dat het verrijkingsniveau van uranium in Iran gevaarlijk dicht bij wapenkwaliteit blijft en dat de voorraad al bijna een jaar niet internationaal is gecontroleerd. Deze lacune in het toezicht heeft in Washington een debat ontketend over de vraag of de Verenigde Staten hun primaire doelstelling – het voorkomen van een nucleair bewapend Iran – hebben opgegeven ten gunste van het veiligstellen van de Straat van Hormuz.

Geen controle sinds aanval van de VS

De huidige spanning vloeit voort uit militaire aanvallen in februari 2026, die gericht waren op Iraanse nucleaire installaties en waarbij de Opperste Leider van het land om het leven kwam.

Terwijl Teheran beweert dat bij de aanvallen op Isfahan, Natanz en Fordow ongeveer 440 kilogram tot 60 procent verrijkt uranium is vernietigd, heeft het IAEA deze beweringen al meer dan acht maanden niet kunnen bevestigen, wat tot ernstige bezorgdheid over proliferatie heeft geleid.

Strijd om de Straat van Hormuz

Na de luchtaanvallen verschoof het zwaartepunt van het conflict naar de Straat van Hormuz, een cruciale slagader voor de wereldwijde olievoorziening. Iran probeerde de scheepvaart te verstoren, wat de VS ertoe aanzette een zeeblokkade in te stellen die bekendstaat als de ‘muur van staal’.

Ondanks een kortstondig bestand en een memorandum van overeenstemming in juni, mislukte het staakt-het-vuren. Sindsdien zijn er in de regio voortdurend aanvallen op tankers en mijnenlegoperaties, waarbij president Trump de Amerikaanse dominantie over de waterweg heeft bevestigd.

Andere prioriteiten

Critici, waaronder verschillende Democratische wetgevers, stellen dat de regering nu voorrang geeft aan olieprijzen en maritiem verkeer boven nucleaire ontwapening. Zij suggereren dat de VS, door zich zo sterk op de zeestraat te richten, aan Teheran heeft laten zien dat het controleren van de waterweg een effectiever pressiemiddel is dan het ontwikkelen van een atoombom.

De regering stelt daarentegen dat de blokkade een instrument is voor non-proliferatie. Door de olie-inkomsten af te snijden, zo betogen ambtenaren, voorkomen ze dat Iran de wederopbouw van zijn nucleaire programma kan financieren. Zij beweren dat, zolang er geen IAEA-inspecteurs aanwezig zijn, satelliet- en ruimtegebaseerde bewaking voldoende is om verdachte locaties in de gaten te houden.

Mogelijke oplossingen

Het gebrek aan verificatie ter plaatse blijft een cruciale zwakte, waardoor de VS aangewezen is op schattingen van de schade in plaats van op gecontroleerde gegevens. Er zijn vijf mogelijkheden naar voren gekomen om dit aan te pakken. Dat schrijft de website National Security Journal.

Ten eerste zouden de Verenigde Staten prioriteit kunnen geven aan de terugkeer van IAEA-inspecteurs. Dit verreist waarschijnlijk dat er sanctieverlichting komen. Ten tweede zou de regering kunnen streven naar een formele diplomatieke overeenkomst om de scheepvaart te stabiliseren via derde partijen als bemiddelaars, zoals Oman. Als derde optie zou de regering kunnen volharden in haar huidige strategie van tactische aanvallen en blokkades, ondanks de druk op de Amerikaanse munitievoorraden.

Ten vierde pleiten sommigen voor het opvoeren van de militaire druk op Iraanse kustinstallaties, een stap die het risico op een grotere oorlog met zich meebrengt en waarvoor het draagvlak bij het publiek ontbreekt. Ten slotte zouden de VS hun marineaanwezigheid kunnen terugschroeven en vertrouwen op het afschrikkende effect van eerdere aanvallen.

Uiteindelijk illustreren deze opties dat het maritieme conflict en de nucleaire dreiging onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zolang de verificatie niet is hersteld, biedt het beveiligen van de scheepvaartroutes geen antwoord op de vraag of Iran dichter bij het bezit van een kernwapen is gekomen. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws