Key takeaways

• Europese leiders heroverwegen kernenergie om meer energieonafhankelijkheid en betaalbaarheid te bereiken door stijgende kosten en geopolitieke spanningen.
• Frankrijk toont de voordelen van kernenergie met een hoge productie en de mogelijkheid om elektriciteit te exporteren.
• Kleine modulaire reactoren (SMR’s) bieden een veelbelovende, flexibele oplossing met snellere implementatietermijnen in vergelijking met traditionele reactoren.

De afhankelijkheid van Europa van geïmporteerde energie en de stijgende elektriciteitskosten hebben de discussie over kernenergie opnieuw aangewakkerd. Kernenergie wordt gezien als een mogelijke oplossing voor energieonafhankelijkheid en betaalbaarheid. Dat meldt Euronews.

Recente gebeurtenissen hebben de kwetsbaarheid van Europa op de energiemarkt blootgelegd. De sluiting van de Straat van Hormuz tijdens het conflict met Iran en de Russische invasie van Oekraïne leidden tot aanzienlijke prijsstijgingen voor geïmporteerde energie. Daardoor stegen de toch al hoge elektriciteitsrekeningen voor Europese huishoudens en industrieën nog verder.

De EU is momenteel sterk afhankelijk van geïmporteerde olie en aardgas om in haar energiebehoeften te voorzien. Hoewel hernieuwbare bronnen een aanzienlijk deel van de energiemix uitmaken, zijn ze onvoldoende om deze afhankelijkheid te compenseren.

Heroverweging van kernenergie

De Europese leiders erkennen dat er iets moet veranderen en zijn begonnen de rol van kernenergie in de energietoekomst van de regio te heroverwegen. Tijdens een recente top over kernenergie in Parijs erkende Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, dat het eerdere besluit om de afhankelijkheid van kernenergie te verminderen een “strategische fout” was. Ze wees op het belang van kernenergie als een betrouwbare, betaalbare en emissiearme energiebron.

Duitsland, dat zijn laatste kernreactoren in 2023 heeft stilgelegd, heeft deze fout ook erkend. Men acht het heropstarten van oude centrales onmogelijk. De aandacht verschuift daarom naar de bouw van nieuwe nucleaire installaties, waaronder kleine modulaire reactoren (SMR’s).

Frankrijk als voorbeeld voor nucleaire onafhankelijkheid

Frankrijk, dat ongeveer 65 procent van zijn elektriciteit uit kernenergie haalt, is een overtuigend voorbeeld van de onafhankelijkheid die met kernenergie kan worden bereikt. Dankzij het overschot aan elektriciteit kan het land elektriciteit exporteren naar andere Europese landen.

De potentiële impact op de energiezekerheid is aanzienlijk. Kernenergie levert stabiele basislaststroom die hernieuwbare energiebronnen aanvult. Daardoor neemt de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af. De Franse president Emmanuel Macron wees op de cruciale rol van kernenergie bij het bereiken van zowel energiezekerheid als decarbonisatiedoelstellingen. Hij benadrukte ook de voordelen voor sectoren zoals artificiële intelligentie, waar de Franse nucleaire capaciteit de ontwikkeling van datacenters en computerinfrastructuur mogelijk maakt.

Kleine modulaire reactoren

De Europese Commissie is steeds optimistischer over SMR’s als een flexibele, koolstofarme oplossing met snellere implementatietermijnen in vergelijking met traditionele reactoren. De eerste SMR-eenheden zullen naar verwachting begin jaren 2030 operationeel zijn en tegen 2050 mogelijk een capaciteit van 17 GW tot 53 GW bereiken.

Deze compacte, in fabrieken gebouwde reactoren zijn zeer geschikt voor diverse toepassingen, waaronder het voeden van AI-datacenters, het leveren van industriële warmte, het produceren van waterstof en het bevoorraden van stadsverwarmingsnetwerken. De Commissie zet zich in voor het stroomlijnen van vergunningsprocedures en het verstrekken van financiële garanties om de implementatie van SMR’s te versnellen.

Internationale samenwerking

Ook de internationale samenwerking op het gebied van nucleaire ontwikkeling komt in een stroomversnelling. De Verenigde Staten en Japan kondigden onlangs een joint venture van 40 miljard dollar (zo’n 34 miljard euro) aan voor de ontwikkeling van SMR’s. Die moet de elektriciteitsprijzen stabiliseren en hun leidende positie op het gebied van energieoplossingen van de volgende generatie versterken.

Hoewel de lidstaten verschillende wegen bewandelen om kernenergie in hun energiemix te integreren, zijn er nog steeds uitdagingen die moeten worden aangepakt.

Uitdagingen voor ontwikkeling van kernenergie

Het afvalbeheer, het lokale maatschappelijk draagvlak en de dringende noodzaak van een geharmoniseerde Europese regelgeving blijven zware onopgeloste kwesties. Milieugroeperingen waarschuwen tegen grootschalige investeringen in kernenergie, met het argument dat deze middelen en aandacht kunnen afleiden van een snellere uitrol van hernieuwbare energie.

Bovendien blijven er bij investeerders zorgen bestaan over de kapitaalkosten en de lange bouwtijd, terwijl er in landen als Duitsland en Oostenrijk nog steeds sterke tegenstand tegen kernenergie bestaat.

Vooruitzichten voor kernenergie

De ontwikkeling van kernenergie is een langetermijnproject dat geen onmiddellijke oplossingen kan bieden voor de huidige verstoringen in de energievoorziening of prijsstijgingen. Europa is nog steeds afhankelijk van Russische technologie, uranium en brandstofvoorzieningen, wat extra strategische risico’s met zich meebrengt.

Hoewel SMR’s veelbelovend zijn, moeten ze zich in de EU nog op commerciële schaal bewijzen. Ondanks deze uitdagingen investeert de EU tot 2027 330 miljoen euro om fusieonderzoek te versnellen en de ontwikkeling van nucleaire technologieën voor toekomstige netintegratie te ondersteunen.

Kortom, hoewel kernenergie geen wondermiddel is, wordt het serieus overwogen als onderdeel van de Europese energietoekomst door geopolitieke druk, de sterk stijgende AI-gedreven energievraag en de aanhoudend hoge elektriciteitskosten.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!