Key takeaways

• De EU lanceert in 2028 het ETS2-systeem om verwarmings- en transportbrandstoffen te belasten.
• Een marktstabiliteitsreserve voegt extra emissierechten toe om pieken in de energieprijzen te beperken.
• Kwetsbare regio’s in Midden- en Oost-Europa lopen de grootste economische risico’s.

Om de impact van dreigende koolstofbelastingen op verwarming en vervoer te verzachten, bereikten het Europees Parlement en de Raad een akkoord. Ze versterken een financieel mechanisme dat extreme schommelingen in de energiekosten moet voorkomen. Vanaf 2028 zal het Emissiehandelssysteem 2 (ETS2) brandstofleveranciers verplichten om emissierechten aan te schaffen. Om consumenten echter te beschermen tegen plotselinge prijsstijgingen, zal de EU gebruikmaken van een “marktstabiliteitsreserve” die noodvergunningen vrijgeeft als de kosten een specifieke limiet overschrijden.

Beheersing van marktvolatiliteit

De strategie brengt jaarlijks tot 80 miljoen extra vergunningen op de markt als de prijzen boven 45 euro per ton uitkomen. Dat is een aanzienlijke verhoging ten opzichte van eerdere limieten. Die extra vergunningen moeten de kosten van CO2-rechten drukken. Zo dalen de kosten die huishoudens betalen voor benzine, stookolie en gas.

Om een vlottere overgang te garanderen en sterke prijsschommelingen te vermijden, zal de EU eerder kleinere hoeveelheden rechten vrijgeven. Dat gebeurt vooral wanneer de circulatie onder de 260 miljoen daalt, in plaats van te wachten op een scherpere daling.

Omgaan met politieke spanningen

De maatregel komt er in een context van aanzienlijke politieke spanningen binnen de EU. Terwijl landen als Zweden, Finland en Nederland aandrongen op een strikt tijdschema, pleitten andere landen, waaronder Tsjechië en Slowakije, voor uitstel van de belasting tot 2030 door mogelijke sociale problemen.

In reactie op de bezorgdheid van 19 lidstaten heeft de Commissie de stabiliteitsreserve aangepast om het publiek beter te beschermen. Danuše Nerudová, een vooraanstaand vertegenwoordiger in het Parlement, zei dat het kader prioriteit geeft aan de meest kwetsbare burgers. Het kader ondergaat een formele herziening tegen oktober 2027.

Regionale economische gevolgen

De nood aan zulke waarborgen wordt ondersteund door onderzoek. Een studie van ScienceDirect uit 2026 suggereert dat ETS2 zal leiden tot prijsstijgingen in alle EU-lidstaten, waarbij de ernstigste gevolgen waarschijnlijk in Midden- en Oost-Europa zullen worden gevoeld. Deze regio’s beschikken doorgaans niet over de geavanceerde elektrificatie en energie-efficiënte infrastructuur die in Noord- en West-Europa te vinden is, waardoor ze gevoeliger zijn voor stijgende kosten van levensonderhoud.

Toekomstige implementatie

De stabiliteitsreserve, oorspronkelijk ingesteld in 2015 om overschotten aan industriële emissierechten te beheren, past de EU nu specifiek aan voor de bouw- en transportsector. Volgens Maria Panayiotou, vertegenwoordiger van het Cypriotische voorzitterschap van de Raad van de EU, zal deze aanpassing bedrijven en burgers meer voorspelbaarheid bieden en de marktvolatiliteit verminderen. De overeenkomst wacht momenteel op definitieve ratificatie door zowel het Parlement als de Raad. (lv) (jv)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!