Key takeaways

• Turkije wil opnieuw deelnemen aan het Amerikaanse F-35-straaljagerprogramma.
• Zo wil Erdogan de betrekkingen met Washington versterken en de veiligheid van de NAVO consolideren.
• Terwijl het zijn relaties met Rusland en de NAVO in evenwicht houdt, positioneert Turkije zichzelf als een potentiële bemiddelaar in internationale conflicten zoals de oorlog in Oekraïne en het Israëlisch-Palestijnse conflict.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft benadrukt hoe belangrijk het is dat Turkije terugkeert naar het door de Verenigde Staten geleide F-35-gevechtsvliegtuigprogramma. Hij geeft als argument dat dit de banden met Washington en de veiligheid van de NAVO zou versterken. Erdogan maakte deze zaak direct duidelijk aan president Donald Trump tijdens een ontmoeting in het Witte Huis in september. Hij vindt de beslissing om Turkije uit te sluiten van het programma vanwege de aankoop van Russische luchtverdedigingssystemen oneerlijk.

NAVO

Erdogan ziet een kans om de betrekkingen tussen de VS en Turkije te verbeteren onder Trump, en suggereert dat de herintegratie van Turkije in het F-35-programma en de ontvangst van eerder betaalde vliegtuigen cruciaal is voor het bevorderen van een sterkere relatie met zowel de VS als de NAVO.

Turkije werkt ook aan een oplossing voor de kwestie van de S-400-luchtverdedigingssystemen die het van Rusland heeft gekocht en geeft daarmee aan dat het zijn defensiebetrekkingen met de VS wil verbeteren. Erdogan ziet dit bondgenootschap als een “centrale pijler” van de bilaterale betrekkingen.

Relatie met de Verenigde Staten

Naast het F-35-programma streeft Turkije naar de aankoop van F-16 Block 70-vliegtuigen van de VS, waarbij het land streeft naar voorwaarden die in overeenstemming zijn met de geest van het NAVO-bondgenootschap. Erdogan benadrukte de aankoop van Eurofighter-vliegtuigen door Turkije als een voorbeeld van zijn inzet om defensiepartnerschappen binnen de alliantie te versterken.

Een ander twistpunt in de Turks-Amerikaanse betrekkingen is de zaak Turkije Halk Bankasi AS, een Turkse publieke kredietverstrekker die in staat van beschuldiging is gesteld wegens vermeende betrokkenheid bij het omzeilen van sancties tegen Iran. Erdogan houdt vol dat de beschuldigingen ongegrond zijn en is actief betrokken bij onderhandelingen om de bank te beschermen tegen oneerlijke sancties.

Russische olie

De energiestrategie van Turkije is ook onder de loep genomen, met name de afhankelijkheid van Russische ruwe olie. Onder druk van de regering-Trump is Turkije begonnen met het verminderen van de import van Russische olie na de Amerikaanse sancties tegen de belangrijkste olieproducenten van Moskou.

Als reactie op de bezorgdheid van de VS diversifieert Ankara zijn gasleveringsportefeuille met een focus op vloeibaar aardgas (lng) uit de VS. Erdogan benadrukte de aanzienlijke toename van de invoer van lng, met name uit de Verenigde Staten, die nu een belangrijke plaats inneemt in de Turkse energievoorzieningsketen. Hij benadrukte dat de acties van Turkije zijn ingegeven door nationale belangen en overwegingen van energiezekerheid.

Evenwicht zoeken

Ondanks deze inspanningen blijft Rusland een dominante leverancier van olie en gas aan Turkije. Een evenwicht vinden tussen de banden met Rusland en de verplichtingen aan de NAVO is een delicate taak voor Ankara, vooral sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Erdogan heeft geweigerd om sancties op te leggen aan Moskou, maar heeft wel de toegang van Russische marineschepen tot de Zwarte Zee via de Bosporusstraat beperkt en wapens geleverd aan Oekraïne.

Het vermogen van Turkije om neutraal te blijven in het conflict positioneert het land als potentiële gastheer voor toekomstige vredesonderhandelingen en als leverancier van steun voor toezicht op het staakt-het-vuren. Erdogan benadrukte de unieke positie van Turkije als bemiddelaar die rechtstreeks kan communiceren met de Russische president Vladimir Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.

Regionale bemiddeling

In het Midden-Oosten speelde Turkije een sleutelrol in de onderhandelingen over het staakt-het-vuren tussen Hamas en Israël in oktober. Erdogan is een uitgesproken criticus van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en is van mening dat een internationale stabilisatiemacht in Gaza geen legitimiteit heeft zonder de deelname van Turkije. Hij beroept zich op de historische banden van Turkije met Palestina, vroegere diplomatieke kanalen met Israël en zijn invloed als NAVO-lidstaat om zijn cruciale rol in de totstandbrenging van een duurzame vrede in de regio te rechtvaardigen.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!