Key takeaways

• Afrikaanse landen streven naar gegevenssoevereiniteit om afhankelijkheid van buitenlandse techreuzen te voorkomen.
• Ernstige tekorten aan infrastructuur en energie belemmeren de lokale uitbreiding van AI.
• Geopolitieke concurrentie geeft regeringen onderhandelingsruimte om eerlijkere investeringsvoorwaarden af te dwingen.

De uitbreiding van artificiële intelligentie en datafaciliteiten in heel Afrika zorgt voor een spanningsveld tussen het streven naar technologische vooruitgang en de druk op natuurlijke hulpbronnen, schrijft Al Jazeera.

Tijdens een recente bijeenkomst van ministers van de Afrikaanse Unie in Marokko verschoof de aandacht van het louter invoeren van AI naar de complexere kwesties van eigendom en bestuur. Hoewel veel landen graag investeringen willen aantrekken, groeit de bezorgdheid over de mate waarin Afrikaanse staten soevereiniteit zullen behouden over de fysieke en digitale systemen die die technologieën aandrijven.

Nationale strategieën 

Verschillende landen, waaronder Ghana, Kenia, Egypte en Nigeria, hebben nationale strategieën geïntroduceerd om binnenlandse expertise te bevorderen en de afhankelijkheid van externe technologieleveranciers tot een minimum te beperken. Ghana beschouwt AI bijvoorbeeld als een cruciaal soeverein bezit.

Bovendien wordt de Afrikaanse Verklaring inzake Artificiële Intelligentie gesteund door 49 landen en de AU, waarin de noodzaak van lokale innovatie en gecoördineerde financiering wordt benadrukt. De uitvoering verloopt echter moeizaam. Zuid-Afrika moest onlangs een beleidsontwerp intrekken nadat was ontdekt dat delen van het document kennelijk door AI waren verzonnen.

Profiteren van geopolitieke concurrentie

Het huidige geopolitieke klimaat kan Afrikaanse landen een uniek voordeel bieden. Terwijl mondiale supermachten en techreuzen strijden om marktaandeel en data, suggereren sommige analisten dat die versnippering Afrikaanse regeringen meer onderhandelingsruimte geeft om betere voorwaarden te bedingen.

Die assertiviteit is al zichtbaar in de regelgevingsuitdagingen waarmee bedrijven als Starlink worden geconfronteerd, wat erop wijst dat mondiale bedrijven wellicht meer rekening moeten houden met lokale vereisten dan in het verleden.

Infrastructuur- en energiekloof

Ondanks die politieke onderhandelingspositie blijft er een enorm tekort aan infrastructuur bestaan. Afrika beschikt over minder dan één procent van de wereldwijde datacentercapaciteit, terwijl het bijna een vijfde van de wereldbevolking vertegenwoordigt.

Het gebrek aan betrouwbare elektriciteit blijft een belangrijke hindernis. Die kwetsbaarheid is duidelijk zichtbaar in Kenia, waar een voorgesteld project van 1 miljard dollar (ongeveer 876,6 miljoen euro), waarbij Microsoft en G42 betrokken zijn, zorgen heeft gewekt over de enorme energiebehoefte en het risico op strategische afhankelijkheid op de lange termijn.

Evaluatie van investeringspartnerschappen

De keuze van partners is niet beperkt tot het Westen, maar diversificatie in de richting van Chinese bedrijven brengt zijn eigen afwegingen met zich mee.

Deskundigen stellen dat de primaire focus moet liggen op het daadwerkelijke ontwikkelingsrendement van die investeringen. Er bestaat bezorgdheid dat moderne datacenters een herhaling zouden kunnen zijn van de problematische industriële investeringen uit de jaren negentig, waarbij gastlanden forse subsidies verstrekten terwijl ze te maken kregen met milieugevolgen, zoals extreem waterverbruik.

Strijd om gegevenssoevereiniteit

Naast fysieke hardware is de kwestie van gegevenssoevereiniteit van het grootste belang. De invoering van in het buitenland geproduceerde surveillance- en cloudsystemen heeft discussies aangewakkerd over waar gevoelige nationale gegevens worden opgeslagen en verwerkt.

Die beweging in de richting van zelfbeschikking komt ook in andere sectoren tot uiting, zoals het streven naar een door Afrika geleid kredietbeoordelingsbureau om de afhankelijkheid van internationale beoordelaars te verminderen.

Vertrouwensdeficit

Critici stellen dat de onderhandelingen op hoog niveau vaak losstaan van het grote publiek. Het risico bestaat dat, als burgers van het gesprek worden uitgesloten, er een vertrouwensdeficit ontstaat, wat de acceptatie van digitale overheidsdiensten en fintech mogelijk in de weg staat.

Hoewel initiatieven zoals het Timbuktoo-project van het UNDP trachten een lokaal ecosysteem voor start-ups te cultiveren, zijn die kleinschalig in vergelijking met de instroom van mondiaal kapitaal.

(at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!