De Orient-Express: van luxetrein tot bordeel

De vzw Stoomcentrum Maldegem stelt op haar jaarlijkse stoomtreinfestival een bijzonder museumstuk voor: een restaurantrijtuig van de beroemde Orient-Express, de luxetrein die destijds tussen Parijs en Istanboel reed. “¨Het historische rijtuig van de Compagnie Internationale des Wagons Lits et des Grands Express Européens (CIWL) is door de Oost-Vlaamse vzw in Oostenrijk gekocht en terug naar ons land gehaald. De stichter van de CIWL was immers een Belg: Georges Nagelmackers, geboren in Luik op 24 juni 1845.

Op 22-jarige leeftijd, tijdens een reis naar de Verenigde Staten, raakte Georges Nagelmackers erg onder de indruk van de Amerikaanse Pullman-treinen, en hij besloot in Europa met een nog luxueuzer en comfortabeler initiatief te starten. De familie Nagelmackers fungeerde als persoonlijke bankier van koning Leopold II en vader Nagelmackers was betrokken bij de uitbouw van de Belgische spoorwegen. Zoon Georges zag in Amerika dat treinzetels tot bedden werden omgebouwd en passagiers voor deze extra luxe wilden betalen. Een lange treinreis was in die tijd een zware beproeving.

In 1872 was het zover: Georges Nagelmackers had slaaptreinen rijden op routes tussen Oostende en Berlijn, Parijs, Keulen, Wenen en München. Gedurende de volgende jaren breidde Nagelmackers zijn imperium uit. Hij ontwierp de eerste restauratiewagen, met tafels en stoelen, waar reizigers hun meegebrachte maaltijd konden nuttigen, want eten werd er toen nog niet aan boord klaargemaakt. In 1881 werd de eerste echte keuken aan boord van een Europese trein geïnstalleerd. Dat bood het voordeel dat reizigers minder afhankelijk waren van stops in allerlei stations om hun proviand in te slaan en dat de treinen meer afstand op kortere tijd konden afleggen.

Op 5 juni 1883 begon de Orient-Express aan zijn eerste reis. De trein bestond toen uit één wagon voor de baggage, twee grote en zeer luxueuze slaapwagons en een even indrukwekkende dining car met een speciale rooklounge, plus een aparte wagon voor het personeel. Vanuit Parijs liep de route over Straatsburg, Wenen, Boedepast, Boekarest en Giugi, aan de Donau in Roemenië. Daar stapten de passagiers op een ferryboot en legden ze de rest van het traject naar Istanboel af in een gewone trein.

In 1906 opende de Simplon-tunnel en ontstond er een rechtstreekse spoorlijn tussen Parijs en de Italiaanse steden Milaan en vooral Venetië. De luxetreinreis van Londen naar Venetië per Orient-Express was daarmee een feit. De trein spreekt sindsdien erg tot de verbeelding Zo stapte in 1934 Hercule Poirot aan boord en loste hij er Agatha Christies ‘Murder on the Orient-Express’ op. Alfred Hitchcock deed het hem na in 1938 met ‘A Lady Vanishes’ en James Bond amuseerde zich op de trein in ‘From Russia with Love.’

Er bestaan tal van verhalen over de trein. Zo werd in rijtuig 2419 door de Duitsers op 11 november 1918 in Compiègne de wapenstilstand getekend. Tijdens WO II is rijtuig nummer 3544 door de nazi’s gebruikt als bordeel. Na de oorlog promoveerde de 3544 tot onderdeel van de Nederlandse koninklijke trein waar deze dienst deed als slaapkamer van de koning-moeder. Toen koningin Wilhelmina er na dertig jaar achterkwam dat ze in een hoerenkast op wielen sliep, verkocht ze de wagen prompt door aan containermagnaat James B. Sherwood. Hij is het ook die 35 antieke wagons opspoorde en ze liet restaureren. In mei 1982 werd de Venice Simplon-Orient-Express weer op de rails gezet. Je kan dus nog altijd een ticket boeken voor dit unieke treinavontuur. De huidige Orient-Express vertrekt in Londen en er zijn stops in Parijs, Praag, Boedapest en Boekarest. Recent zijn ook Krakow en Dresden toegevoegd. Eindhaltes zijn Venetië en Istanboel en een combinatie van opstaphaltes behoort tot de mogelijkheden.

Georges Nagelmackers overleed in 1905. Hij was in 2005 één van de kansmakers op de titel De Grootste Belg, maar haalde de uiteindelijke lijst niet. Het restaurantrijtuig dat door de vzw Stoomcentrum Maldegem is aangekocht, dateert van 1916. Op één verbouwing tijdens WO II na, werd aan het rijtuig weinig gewijzigd. Het rijtuig deed dienst tot 1969 en verkommerde later in een Weense werkplaats. Het Stoomcentrum Maldegem herbergt de grootste collectie stoomlocomotieven in Vlaanderen en organiseert onder meer treinritten tussen Maldegem en Eeklo (10 kilometer) met derdeklasrijtuigen (met houten banken) die worden getrokken door een heuse stoomlocomotief. Het restaurantvoertuig van de Orient-Express zal na enkele aanpassingswerken vanaf de zomer ook worden ingezet op het spoor Maldegem-Eeklo. (JCV)

www.stoomcentrum.be

www.orient-express.com

Meer
Lees meer...
Markten