Key takeaways

• De Iraanse dominantie dreigt het olietransport door de Straat van Hormuz permanent te verminderen.
• Politieke allianties bepalen nu de toegang tot de scheepvaart in plaats van open navigatie.
• Regionale pijpleidingen bieden enige verlichting, maar kunnen de totale capaciteit van de straat niet vervangen.

De wereldwijde oliemarkt gaat mogelijk een nieuw tijdperk in waarin de olie-export via de Straat van Hormuz nooit meer het oude niveau zal bereiken. Na het conflict met Iran moeten rederijen nu navigeren in een landschap dat wordt gekenmerkt door instabiliteit, waarbij ze rekening moeten houden met de voortdurende dreiging van hernieuwde vijandelijkheden in de Perzische Golf. Met name westerse schepen zullen de waterweg wellicht mijden als Iran zijn operationele dominantie behoudt, aangezien samenwerking met de Revolutionaire Garde zou kunnen leiden tot schendingen van Amerikaanse sancties. Dat schrijft CNBC.

Een nieuwe strategische realiteit

De verschuiving betekent een aanzienlijke afwijking van het verleden, aangezien de vrijheid van scheepvaart in de zeestraat zelden ter discussie stond totdat Iran de doorgang blokkeerde na het offensief van Israël en de VS op 28 februari.

De blokkade veroorzaakte een ongekende onderbreking in de olietoevoer, waardoor Teheran strategische invloed kreeg om in elk vredesakkoord controle over de waterweg te eisen. Voormalig Amerikaans energieadviseur Amos Hochstein merkte op dat regionale leiders over het algemeen accepteren dat Iran in de nabije toekomst invloed zal uitoefenen op de Straat, ongeacht de specifieke voorwaarden van een diplomatieke overeenkomst.

Permanente vermindering van de doorvoer

Analisten uit de sector suggereren dat de doorvoercijfers van voor de oorlog mogelijk een historisch hoogtepunt waren. Helima Croft van RBC Capital Markets stelt dat elke regeling waarbij Iran de controle behoudt, waarschijnlijk zal leiden tot een permanente vermindering van de doorvoer. Richard Meade van Lloyd’s List voorziet een “gesplitst” systeem waarin het verkeer wordt bepaald door politieke banden in plaats van open navigatie; in dit scenario zouden aan China gelieerde schepen vrij kunnen varen, terwijl westerse schepen specifieke bilaterale overeenkomsten nodig zouden hebben.

Hij schat dat het verkeer zich zou kunnen stabiliseren op slechts 60 procent tot 70 procent van het vroegere niveau, wat een langdurige structurele verschuiving zou veroorzaken in plaats van een onmiddellijke economische ineenstorting.

Parallellen met de crisis in de Rode Zee

De huidige situatie vertoont parallellen met de crisis in de Rode Zee, waar aanvallen van de Houthi’s sinds november 2023 een enorme daling van het scheepvaartverkeer door de Straat van Bab el-Mandeb veroorzaakten.

Ondanks een pauze in de aanvallen is het verkeer niet teruggekeerd naar normaal, wat aantoont dat kleine zeestrijdkrachten blijvende verstoringen kunnen veroorzaken. De Straat van Hormuz is echter een kritischer knelpunt omdat er, in tegenstelling tot de Rode Zee – waar schepen een omweg rond Afrika kunnen maken – voor Hormuz geen haalbaar maritiem alternatief bestaat.

Zelfs als er onder de regering-Trump een staakt-het-vuren blijft bestaan, blijven er verschillende hindernissen bestaan. Jack Kennedy van S&P Global Market Intelligence wijst op het gevaar van achtergebleven zeemijnen en het risico dat de oorlog opnieuw uitbreekt vanwege de raket- en nucleaire programma’s van Iran. Reders moeten beslissen of de veiligheidsgaranties van een mogelijke overeenkomst tussen de VS en Iran voldoende zijn om het risico te nemen dat hun activa vast komen te zitten tijdens een toekomstige escalatie.

De zoektocht naar alternatieven

Hoewel Saoedi-Arabië en de VAE pijpleidingen gebruiken om olie naar de Rode Zee en de Golf van Oman te vervoeren, kunnen deze de zeestraat niet volledig vervangen. Pijpleidingen kunnen geen vloeibaar aardgas (lng) of andere essentiële grondstoffen zoals kunstmest vervoeren. Om die kwetsbaarheid te verminderen, haast de VAE zich om tegen 2027 een tweede omleidingspijpleiding te voltooien.

De Amerikaanse minister van Energie, Chris Wright, is van mening dat, hoewel de energieproductie van de Golfstaten van vitaal belang blijft, het strategische belang van de Straat van Hormuz zal afnemen naarmate alternatieve routes worden ontwikkeld, waardoor het vermogen van Iran om de blokkade als een terugkerend wapen te gebruiken, effectief wordt geneutraliseerd. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!