Het aantal gevallen van phishing, waarbij criminelen je bankgegevens proberen te stelen, neemt fors toe in ons land. Het Belgische Centrum voor Cybersecurity (CCB), de overheidsinstelling die instaat voor de cyberveiligheid in ons land, laat weten dat er in het eerste kwartaal van dit jaar 3,6 miljoen meldingen over die fraudevorm zijn binnengekomen.

Key takeaways

• Het aantal phishingmeldingen in België is sterk gestegen, met miljoenen meldingen in het eerste kwartaal en een duidelijke toename tegenover vorig jaar.
• Criminelen gebruiken verschillende technieken zoals e-mails, sms, vishing en spelen vaak in op de actualiteit om slachtoffers te misleiden.
• Banken moeten slachtoffers doorgaans terugbetalen, behalve bij grove nalatigheid, maar daarover ontstaan regelmatig discussies. Rob Beenders (Vooruit), minister van Consumentenbescherming, wil daarom extra maatregelen nemen om de consument te beschermen.

Duiding: Wat is phishing?

• Phishing is een vorm van online oplichting waarbij iemand zich voordoet als een betrouwbare partij om je gevoelige gegevens te stelen, waaronder wachtwoorden, bankgegevens of creditcardinformatie.
  • Fraudeurs nemen doorgaans contact met je op via mail, sms of socialemediaplatformen.
• De bankenfederatie Febelfin waarschuwde onlangs nog voor een andere vorm van phishing, genaamd ‘vishing’, oftewel voice-phishing. Daarbij nemen de fraudeurs rechtstreeks contact met je op.
  • Soms maken ze gebruik van robocalls. Dat zijn vooraf opgenomen berichten waarin je wordt geïnformeerd over een verdachte transactie en wordt gevraagd op een toets te drukken om te worden doorgeschakeld naar een “medewerker”, die in werkelijkheid dus een oplichter is.
  • “Ook al klinkt het gesprek professioneel, ook al lijkt het weergegeven nummer Belgisch, ook al kent de gesprekspartner bepaalde informatie over jou (bijvoorbeeld bepaalde cijfers van je bankrekening), dit biedt geen enkele garantie op echtheid”, waarschuwt Febelfin.

Toename aantal gevallen van phishing

In het nieuws: Cijfers van het CCB tonen aan dat de overheidsinstelling tijdens het eerste kwartaal van dit jaar 3,6 miljoen meldingen over phishing heeft ontvangen.

• Dat komt neer op liefst 40.710 meldingen per dag, ruim 50 procent meer dan het dagelijkse gemiddelde van 27.103 in 2025.
• “Allicht ligt het werkelijke aantal nog hoger”, merkt CCB-woordvoerster Katrien Eggers op in een reactie aan De Tijd. Lang niet iedereen rapporteert pogingen tot phishing en bovendien worden via Safeonweb doorgaans de “klassieke” gevallen gemeld: frauduleuze e-mails of sms’en die links naar frauduleuze sites ­bevatten. Nieuwere vormen zoals vishing, smishing of quishing zitten volgens de woordvoerster niet of nauwelijks in de cijfers.
• Eggers voegt er wel aan toe dat niet elke melding over phishing betekent dat de criminelen effectief geld hebben gestolen.

Criminelen spelen in op de actualiteit

Zoom in: Volgens Eggers zijn er meerdere verklaringen waarom het aantal meldingen van phishing in de lift zit.

• Zo spelen de fraudeurs in op de actualiteit. De huidige energiecrisis is daar een mooi voorbeeld van. Ze sturen bijvoorbeeld valse e-mails van Fluvius naar hun slachtoffers. In het voorjaar van 2025 waarschuwde de Federale Pensioendienst dan weer voor frauduleuze berichten naar aanleiding van de pensioenhervorming.
• “Valse mails van de pensioendiensten of van de distributienetbeheerder Fluvius staan in de top vijf van de meldingen”, zegt Eggers.

Grove nalatigheid

Ook dit: Wanneer je het slachtoffer bent van phishing, zijn de banken in principe verplicht om het verloren geld terug te betalen. Enkel wanneer er sprake is van ‘grove nalatigheid’ door de klant geldt die verplichting niet.

• De voorbije jaren kwamen weliswaar verschillende financiële instellingen onder vuur te liggen omdat ze soms heel snel spreken over nalatigheid van de klant. Dat leidt vaak tot discussie met Ombudsfin, de ombudsdienst voor financiële geschillen.
  • Zelfs wanneer de ombudsdienst de klant gelijk geeft, zijn de banken niet altijd bereid om de schade te vergoeden. In slechts een derde van de zaken die betrekking hebben op phishing volgen de banken het advies van Ombudsfin, terwijl bij andere geschillen met banken dat advies in 96 procent van de gevallen wordt gevolgd.
• Rob Beenders (Vooruit), minister van Consumentenbescherming, wil alvast maatregelen nemen om de consumenten beter te beschermen. Zo zei hij onlangs dat het begrip grove nalatigheid beter moet worden omschreven in de wetgeving. De Europese wet verplicht banken overigens vanaf 2027 om een pauze van vier uur in te lassen wanneer iemand de banklimiet van zijn rekening verhoogt. Die ingreep geeft de klanten meer tijd om een overschrijving tegen te houden in het geval van phishing.
  • De minister drong er vorige week bij de banken ook op aan om tegen de zomer een concreet actieplan te presenteren om phishing te bestrijden en de consument beter te beschermen. Hij wil onder meer dat ze een duidelijke checklist opmaken met de criteria aan de hand waarvan ze beslissen of hun klanten roekeloos waren bij phishing of niet.

Wil je op de hoogte blijven van alles wat er zich afspeelt in de financiële wereld? Via deze link kan je je inschrijven op de dagelijkse nieuwsbrief.

Wil je toegang krijgen tot alle stukken op BusinessAM en dat voor minder dan 50 euro per jaar? Sluit dan hier een abonnement af!