Key takeaways

• Bart De Wever wil een begrotingsaanpassing van 10 miljard euro om een financiële neerwaartse spiraal te stoppen.
• Deskundigen waarschuwen dat onvoldoende bezuinigingen tegen 2031 een zelfversterkende schuldensneeuwbal kunnen veroorzaken.
• Coalitiepartijen zijn het oneens over de vraag of er nieuwe belastingen moeten worden ingevoerd of dat er nog verder op de uitgaven moet worden bezuinigd.

Bart De Wever bereidt zich voor op een politieke confrontatie met hoge inzet, waarbij 10 miljard euro op het spel staat om een negatieve financiële spiraal te voorkomen. Naar aanleiding van waarschuwingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Nationale Bank van België (NBB) over een mogelijk explosief stijgend tekort, is de premier van plan om volgende week individuele vergaderingen te houden met zijn vicepremiers.

Het doel is om uiterlijk op 13 oktober, of kort daarna, tot een definitief begrotingsakkoord te komen. Daarvoor komt er een nieuwe besloten topontmoeting, een begrotingsconclaaf dus.

Dreiging van een financiële sneeuwbal

De urgentie wordt ingegeven door sombere financiële prognoses. Uit gegevens van de BNB en het IMF blijkt dat het overheidstekort zonder ingrijpen zou stijgen van 5,2 procent van het bbp in 2025 tot 5,8 procent in 2031. Hoewel de huidige bezuinigingen van de Arizona-regering op gezondheidszorg, werkloosheidsuitkeringen en pensioenen de schade beperken – en zo voorkomen dat het tekort oploopt tot 8 procent – zijn ze onvoldoende om de begroting te stabiliseren.

Deskundigen waarschuwen dat het uitblijven van ingrijpender maatregelen tegen 2031 een ‘sneeuwbaleffect’ zou kunnen veroorzaken, waarbij de schuld autonoom toeneemt omdat de rentetarieven de nominale economische groei overstijgen.

Europese wetgeving

Hoewel het IMF een rigoureus traject voorstelde om het tekort tegen het einde van de ambtstermijn terug te dringen tot 3 procent, heeft De Wever gekozen voor een minder agressieve doelstelling. Hij streeft naar een aanpassing van 10 miljard euro om het tekort tegen 2029 terug te brengen tot 4,4 procent.

Hoewel dit de minimumvereisten van de Europese begrotingswetgeving overtreft, zal een dergelijke aanzienlijke bezuiniging naar verwachting de toch al trage economie belemmeren.

Belastingen of bezuinigingen?

Het belangrijkste conflict draait nu om de vraag hoe deze middelen moeten worden gevonden. De meeste besparingen zijn tot nu toe gerealiseerd door bezuinigingen op de uitgaven, maar verschillende coalitiepartijen verzetten zich tegen verdere bezuinigingen. Omgekeerd zullen de overheidsinkomsten naar verwachting met ongeveer 5 miljard euro dalen als gevolg van geplande verlagingen van de inkomstenbelasting.

Bijgevolg moet de regering beslissen of zij nieuwe belastingen wil invoeren of belastingontwijkingsmogelijkheden wil afschaffen om deze inkomstenverliezen te compenseren. Mogelijke opties zijn onder meer het nieuw leven inblazen van eerder afgewezen btw-maatregelen, die 750 miljoen euro zouden kunnen opleveren.

Ideologische verdeeldheid

De politieke wrijving over deze inkomstenbronnen bereikt een hoogtepunt. Partijen als Vooruit, cd&v en Les Engagés staan open voor bezuinigingen op de uitgaven, mits er een overeenkomstige inspanning wordt geleverd om de inkomsten te verhogen.

Dat laatste is echter niet naar de zin van N-VA. Ook MR is fel gekant tegen elke nieuwe heffing. MR-leider Georges-Louis Bouchez stelt dat de regering haar mogelijkheden om inkomsten te genereren al maximaal heeft benut.

Verder besparen in de toekomst

Zelfs als er in oktober een akkoord wordt bereikt, is deze inspanning van 10 miljard euro slechts een tijdelijke oplossing. In de volgende zittingsperiode zullen waarschijnlijk bezuinigingen van vergelijkbare omvang nodig zijn.

Deze toekomstige uitdaging kan een gevoelig debat over staatshervorming afdwingen om ervoor te zorgen dat ook de regionale en gemeenschapsregeringen bijdragen aan de begrotingsgezondheid. Voor De Wever blijft de onmiddellijke prioriteit echter het halen van de deadline van half oktober. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!