Key takeaways
- AI maakt sollicitaties professioneler, maar zorgt er niet automatisch voor dat kandidaten meer kans maken op een job.
- Werkgevers krijgen door het gebruik van AI mogelijk meer sollicitaties binnen, maar het wordt moeilijker om de echte talenten eruit te halen.
- De menselijke motivatie en persoonlijke aanpak worden net belangrijker in een arbeidsmarkt waarin technologie steeds meer het verschil probeert te maken.
Nieuwe technologie helpt werkzoekenden om professionelere cv’s en motivatiebrieven te maken, maar onderzoekers waarschuwen dat het daardoor moeilijker wordt om de juiste kandidaat van de rest te onderscheiden.
Je cv laten opstellen door AI is geen garantie op succes
Artificiële intelligentie (AI) heeft de manier waarop mensen solliciteren grondig veranderd. Met enkele prompts kan een kandidaat vandaag een professioneel klinkende motivatiebrief schrijven, een cv aanpassen of zich voorbereiden op een gesprek.
Maar een betere sollicitatie betekent niet automatisch een betere match tussen werknemer en werkgever. Dat blijkt uit recent onderzoek van Tilburg University naar het gebruik van AI bij sollicitaties, gepubliceerd in ESB, een Nederlands platform voor economisch onderzoek. De onderzoekers bekeken wat er gebeurt wanneer werkzoekenden gebruikmaken van tools zoals ChatGPT bij het schrijven van sollicitatiebrieven.
Betere brieven, maar niet noodzakelijk betere kandidaten
AI-tools maken vooral de vorm van sollicitaties sterker. Ze helpen kandidaten om teksten duidelijker te structureren, taalfouten te vermijden en professioneler te formuleren. Vooral mensen die minder sterk zijn in schrijven kunnen daar voordeel uit halen.
Toch blijkt dat een verzorgdere sollicitatiebrief niet automatisch leidt tot meer uitnodigingen voor een gesprek. Recruiters letten namelijk niet alleen op een correcte tekst, maar vooral op zaken zoals persoonlijke motivatie, relevantie en de manier waarop iemand zijn of haar ervaring koppelt aan een specifieke functie.
Net die elementen blijken door AI nauwelijks te verbeteren.
Daardoor ontstaat een nieuw probleem: sollicitaties kunnen meer op elkaar gaan lijken. Wanneer steeds meer kandidaten dezelfde hulpmiddelen gebruiken, verliezen cv’s en motivatiebrieven een deel van hun waarde als signaal. Werkgevers krijgen minder zicht op wie echt geschikt is voor een functie.
Dat kan leiden tot slechtere matches op de arbeidsmarkt. Kandidaten die minder sterk zijn in het schrijven van sollicitatiebrieven kunnen dankzij AI dichter bij het niveau van sterkere schrijvers komen, terwijl werkgevers moeilijker kunnen onderscheiden wie over de juiste vaardigheden en motivatie beschikt.
Werkgevers gebruiken zelf ook steeds vaker AI
De verandering komt niet alleen van de kant van werkzoekenden. Ook bedrijven gebruiken steeds vaker technologie tijdens het rekruteringsproces.
Dat gebeurt bijvoorbeeld bij het analyseren van cv’s, het structureren van gesprekken of het verwerken van grote aantallen sollicitaties. Voor werkgevers kan dat voordelen bieden: technologie kan helpen om sneller en consistenter te werken en kan in sommige gevallen kandidaten vinden die menselijke beoordelaars minder snel zouden selecteren.
Maar wanneer zowel kandidaten als bedrijven AI inzetten, ontstaat ook een nieuwe uitdaging. Sollicitaties worden opgesteld met behulp van technologie en vervolgens beoordeeld met behulp van technologie. Daardoor bestaat het risico dat het proces minder draait rond de werkelijke kwaliteiten van een kandidaat en meer rond hoe goed iemand erin slaagt om zichzelf via technologie te presenteren.
Mogelijke meldplicht over AI-gebruik bij sollicitaties
Onderzoekers wijzen ook op het belang van meer transparantie. In de Europese Unie wordt bijvoorbeeld gesproken over een mogelijke meldplicht voor AI-gebruik bij sollicitaties, zodat werkgevers beter kunnen inschatten hoe een motivatiebrief tot stand kwam. Tegelijk waarschuwen onderzoekers dat niet iedereen dezelfde toegang heeft tot geavanceerde AI‑tools. Jongvolwassenen en mannen behoren vandaag tot de meest actieve gebruikers van deze technologie, terwijl voor de meest geavanceerde modellen vaak een betaald abonnement nodig is. Dat kan leiden tot nieuwe verschillen tussen kandidaten.
De menselijke factor blijft belangrijk
Dat betekent niet dat AI nutteloos is voor sollicitanten. Integendeel: wie de technologie slim gebruikt, kan efficiënter werken. Maar succesvolle kandidaten lijken vooral degenen die AI gebruiken als hulpmiddel en niet als vervanging van hun eigen verhaal.
Dat blijkt ook uit ervaringen van werkzoekenden die na een lange zoektocht hun aanpak veranderden. Sommigen verstuurden maandenlang tientallen of zelfs honderden algemene sollicitaties zonder resultaat. Pas toen ze hun cv en motivatiebrief specifieker gingen aanpassen aan elke vacature, meer onderzoek deden naar bedrijven en duidelijker uitlegden waarom ze bij een functie pasten, zagen ze betere resultaten.
Ook rechtstreeks contact zoeken met mensen uit een sector kan een verschil maken. Kandidaten die via professionele netwerken gesprekken aangingen met mensen die de job al uitoefenden, konden vaak hun interesse en motivatie beter tonen dan via een klassieke online sollicitatie.
Daarnaast kunnen extra ervaringen buiten een opleiding of vaste job helpen om op te vallen. Een tijdelijk project, vrijwilligerswerk, een bestuursfunctie of een bijkomende opleiding kan kandidaten concrete voorbeelden geven waarmee ze zich onderscheiden.
Het gesprek wordt opnieuw belangrijker
Door de groei van AI in sollicitaties verschuift mogelijk ook het gewicht binnen het selectieproces. Als motivatiebrieven en cv’s minder onderscheidend worden, zullen bedrijven vaker moeten kijken naar andere manieren om kandidaten te beoordelen.
Dat kan bijvoorbeeld via gesprekken, praktische opdrachten of testen waarbij vaardigheden en motivatie directer zichtbaar worden.
Ook het gebruik van digitale sollicitatiegesprekken zorgt daarbij voor discussie. Sommige bedrijven gebruiken gesprekken waarbij kandidaten antwoorden geven voor een scherm zonder directe interactie met een recruiter. Voor werkgevers is dat efficiënt wanneer er veel kandidaten zijn, maar sommige sollicitanten ervaren het proces als onnatuurlijk.
Ze missen de mogelijkheid om in te spelen op reacties van een gesprekspartner, extra uitleg te geven of vragen terug te stellen. Een klassiek sollicitatiegesprek is immers niet alleen een moment waarop een bedrijf een kandidaat beoordeelt, maar ook waarop een kandidaat een beeld krijgt van de werkgever.
De uitdaging is AI gebruiken zonder het menselijke signaal te verliezen
De toekomst van solliciteren lijkt daarom niet te liggen in een keuze tussen technologie of menselijke interactie. AI kan helpen om tijd te besparen, informatie te structureren en bepaalde stappen efficiënter te maken.
Maar de uitdaging wordt om ervoor te zorgen dat technologie de uitwisseling van informatie tussen kandidaten en bedrijven verbetert, in plaats van die te vertroebelen.
De kernvraag wordt dus niet hoe bedrijven AI uit het sollicitatieproces kunnen weren, maar hoe ze technologie kunnen inzetten om kandidaten en werkgevers betere beslissingen te laten nemen.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
