“Belgen verliezen nog steeds bijna 5 miljard euro aan verborgen kosten. Het is hoog tijd dat ook de banken hún verantwoordelijkheid nemen.” – Magali Van Bulck

Snellere, goedkopere, toegankelijkere en transparantere internationale betalingen: dat wil de G20 tegen eind 2027 bereiken. Europa heeft daar de voorbije jaren al aanzienlijke stappen in gezet. Op papier staan ze er regelgevend relatief sterk voor.

Maar regelgeving is één ding, wat het uiteindelijke effect daarvan is op de consument een ander. Want althans in België zie je bij een transactie in vreemde valuta nog altijd niet écht wat die je daadwerkelijk kost. Volgens Wise wordt verwacht dat Belgische consumenten en kmo’s tegen 2027 tezamen nog altijd zo’n 4,9 miljard euro* aan verborgen kosten zullen verliezen. Misschien zijn we in volle aandacht voor snellere betaalwegen en de nieuwste technologieën wel de belangrijkste stakeholder uit het oog verloren: de consument. En het is de consument die dat uiteindelijk in zijn portemonnee voelt. Daarom is het hoog tijd dat ook de banken in actie komen.

Vergelijken is onmogelijk

Wie internationaal betaalt, op vakantie in Turkije of Vietnam bijvoorbeeld, ziet in zijn of haar bankapp vandaag nog te vaak dat daar ‘geen extra kosten aan verbonden zijn’. Alleen betekent dat niet noodzakelijk dat de betaling gratis is. Een aanbieder kan zijn marge gewoon verstopt hebben in de wisselkoers. Dat is wel legaal, maar verre van transparant en wat mij betreft ook gewoon niet eerlijk. Want het maakt vergelijken nagenoeg onmogelijk: aanbieder A kan vijf euro transactiekosten aanrekenen en een wisselkoers zonder extra marge gebruiken, terwijl aanbieder B het omgekeerde doet: nul euro transactiekosten, maar wel vijf euro verstopt in de niet-zichtbare (slechts achteraf) wisselkoers.

Op basis van de beschikbare informatie, lijkt aanbieder B dus aantrekkelijker en wordt transparantie dus een concurrentieel nadeel voor eerlijke aanbieders. Met als dupe: de consument. Iets gelijkaardigs zien we in de Belgische energiemarkt, waar de overheid eindelijk – maar voorzichtig – paal en perk begint te stellen aan het kluwen van formules en misleidende kortingen waarmee leveranciers het correct vergelijken van iets héél simpels – de kost van je energieverbruik – bewust zeer complex, of zelfs onmogelijk maken. Of het wapen nu complexiteit is zoals in de energiesector, of gewoon het verbergen van informatie zoals in de banksector, bewuste non-transparantie als een soort businessmodel kan nooit de bedoeling zijn.

Onzichtbaar, ook op de politieke agenda

Die non-transparantie heeft nog een schadelijk effect: het maakt het probleem zelf onzichtbaar. Wie niet eens wéét dat ie een marge betaalt op een wisselkoers, zal daar ook niet over klagen. Zo komt het ook niet op de politieke agenda en blijft er maar ongezien geld wegstromen.

Volgens de eerdere Europese regels konden verborgen wisselkoerskosten verborgen blijven. De nieuwe regels zullen aanzienlijk duidelijker en strenger zijn, maar zijn nog niet van toepassing. De toepassing wordt momenteel in 2028 verwacht. En intussen blijven verborgen kosten gewoon verder bestaan in de afzonderlijke landen. De uitdaging is dus veranderd: niet langer betere regels schrijven, maar ervoor zorgen dat de sector zich erop voorbereidt en dat ze straks ook correct worden toegepast en gehandhaafd. Want zolang consumenten vóór het uitvoeren van een betaling niet de volledige prijs te zien krijgen, kunnen we moeilijk spreken van een transparante betaalindustrie.

Technologische tunnelvisie

Tot slot dreigen we ons ook blind te staren op de technische modernisering van het betalingsverkeer. Rechtstreekse toegang tot betaalsystemen, stablecoins, instantbetalingen en meer concurrentie zijn belangrijke stappen vooruit, waar ik al jaren voor pleit. Maar innovatie zonder transparantie brengt ons maar halfweg. Want geen van die ontwikkelingen lost het transparantieprobleem op.

Net daarom mag prijstransparantie geen voetnoot worden in de modernisering van de betaalmarkt. Voor België ligt daar nu een concrete opdracht: nog vóór de nieuwe Europese regels gelden, is het aan ons land om de financiële instellingen voor te bereiden op wat van hen wordt verwacht als sector. Banken en andere betalingsaanbieders mogen niet tot 2027 wachten om in actie te schieten. Maak de sector mee verantwoordelijk voor de veranderingen die nodig zijn. En zie er daarna op toe dat de regels daadwerkelijk worden nageleefd.

België moet daarin trouwens het goede voorbeeld geven. Met Brussel als hart van de Europese beleidsvorming zou het een sterk signaal zijn als ons land prijstransparantie niet alleen mee onderschrijft, maar ook zichtbaar op de agenda zet en naar de praktijk vertaalt.

Controle hoort bij consument te liggen

Met 2027 in zicht moet volgens ons de G20 één ding duidelijk stellen: kan een consument zien wat hij betaalt, aanbieders eerlijk vergelijken en zelf een geïnformeerde keuze maken? Als we dat bereiken, dan slagen we voor een groot deel in de initiële opzet en doelstelling van de G20 rondom transparantie.

Kortom, Europa heeft al mooie stappen gezet om de betaalmarkt van morgen te bouwen. Nu moeten we ervoor zorgen dat we al doende niet vergeten voor wie we dat doen. Want om correct de kost van internationale betalingen te vergelijken, zou je geen fintech-expert moeten zijn.

* The projected hidden FX fees paid by Belgians (consumers and businesses) in 2027 are based on research by Edgar, Dunn & Company commissioned by Wise in 2024.

Magali Van Bulck, Head of Government Relations at Wise