Key takeaways
- Het Verenigd Koninkrijk schaft 12 F-35A-stealthvliegtuigen aan om nucleaire operaties vanuit de lucht te hervatten.
- Deze vliegtuigen kunnen in crisisperiodes Amerikaanse kernwapens vervoeren, wat de NAVO-integratie versterkt.
- Toenemende wereldwijde kernwapenvoorraden waren de drijvende kracht achter deze verschuiving naar collectieve afschrikking.
Het Verenigd Koninkrijk herstelt de nucleaire rol van de Royal Air Force met de aanschaf van minimaal 12 F-35A Lightning II-stealthvliegtuigen. Deze vliegtuigen, die zullen opereren vanuit RAF Marham, zijn aangemerkt als ‘dual-capable’, waardoor ze tijdens crisissituaties Amerikaanse kernwapens kunnen vervoeren.
Hoewel Britse piloten de vliegtuigen zullen besturen, blijven de nucleaire ladingen onder het strikte gezag van de Verenigde Staten.
Nucleaire rol binnen de NAVO
Deze verschuiving volgt op een aankondiging in juni 2025 naar aanleiding van een Strategische Defensie-evaluatie. Daarin werd de regering geadviseerd haar betrokkenheid bij het nucleaire kader van de NAVO te versterken.
Door deze straaljagers te integreren, hanteert het Verenigd Koninkrijk een “NATO First”-strategie, waarmee het verder gaat dan zijn eerdere afhankelijkheid van conventionele ondersteuning en opnieuw directe nucleaire capaciteiten aan het bondgenootschap levert.
Terugkeer naar nucleaire taken vanuit de lucht
Deze nieuwe luchtvaartrol staat los van het eigen soevereine nucleaire programma van het Verenigd Koninkrijk. Voor het eerst sinds de buitengebruikstelling van het WE177-wapen in 1998 zal de RAF weer betrokken zijn bij nucleaire operaties.
Daarvoor reikte de geschiedenis van de luchtgebaseerde nucleaire capaciteit van het Verenigd Koninkrijk terug tot de Tweede Wereldoorlog en de inzet van Blue Danube-bommen op V-bommenwerpers vanaf 1956. Sinds het einde van de jaren negentig vertrouwt het land uitsluitend op Trident-raketten die vanaf onderzeeërs worden gelanceerd.
Nucleaire afschrikking binnen het bondgenootschap
De bredere NAVO-defensiestrategie maakt gebruik van een combinatie van Amerikaanse nucleaire middelen die in Europa zijn gestationeerd, ondersteund door infrastructuur van verschillende lidstaten, naast de strategische strijdkrachten van Frankrijk, de VS en het Verenigd Koninkrijk.
Hoewel het VK zijn nucleaire middelen sinds 1962 aan de NAVO heeft gekoppeld, blijft zijn eigen afschrikkingsmiddel strikt autonoom, waarbij de premier de enige bevoegde is voor de inzet ervan. De regering laat bewust in het midden onder welke specifieke omstandigheden ze de wapens zou inzetten. Ze stelt wel dat die zijn voorbehouden voor zelfverdediging of de bescherming van bondgenoten.
Wereldwijde proliferatie
Het Britse ministerie van Defensie noemde een verslechterend wereldwijd veiligheidsklimaat en de groei van buitenlandse kernwapenvoorraden als aanleiding voor deze aanpassingen. Uit rapporten blijkt dat Rusland over meer dan 4.000 inzetbare kernkoppen beschikt, terwijl het Chinese arsenaal van ongeveer 600 naar verwachting tegen 2035 zal verdubbelen.
Nucleaire samenwerking met de Verenigde Staten
De nucleaire samenwerking tussen de VS en het VK steunt op de Polarisverkoopovereenkomst van 1963 en de wederzijdse defensieovereenkomst van 1958. Die maken het delen van technologie, gegevens en niet-nucleaire onderdelen mogelijk.
Momenteel wordt de onafhankelijke afschrikkingsmacht van het Verenigd Koninkrijk beheerd door vier onderzeeërs van de Vanguard-klasse, gestationeerd in HMNB Clyde. Deze zullen vanaf het begin van de jaren 2030 worden opgevolgd door de vloot van de Dreadnought-klasse.
In het kader van een „triple lock“-verbintenis zal het Verenigd Koninkrijk zijn permanente afschrikking op zee voortzetten. Tegelijk zal het de nieuwe F-35A-vloot inzetten ter ondersteuning van de collectieve veiligheid van de NAVO. (lv)
Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
