Key takeaways

• Europa lanceerde enige tijd terug het SAFE-programma van 150 miljard euroom de modernisering van de Europese defensie te versnellen.
• Polen loopt voorop bij de deelname van de lidstaten met een omvangrijke financieringsovereenkomst van 44 miljard euro.
• Strenge inkoopregels schrijven voor dat 65 procent van de kosten voor onderdelen binnen de Europese Economische Ruimte moet blijven.

Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 hebben Europese landen hun primaire focus verlegd naar het versterken van de militaire paraatheid. Als reactie hierop heeft de Europese Raad in maart 2025 het Security Action for Europe (SAFE)-programma geïntroduceerd, een financieel programma dat is ontworpen om de verbetering van de defensiemiddelen op het continent te versnellen.

Lenen aan een lage rente

Dit initiatief biedt langlopende leningen tegen een lage rente ter ondersteuning van essentiële moderniseringen binnen de Europese defensiesector. Met een totaalbudget van 150 miljard euro dat tot en met 2030 moet worden verdeeld, is er in het kader van het programma al veel activiteit geweest. Terwijl acht landen, waaronder Spanje, Denemarken en België, in januari een voorlopige goedkeuring kregen, zijn er sindsdien nog tien andere landen goedgekeurd voor financiering.

Ondertussen buigt de Europese Commissie zich over het verzoek van Hongarije, aangezien dat land om middelen heeft gevraagd die zijn oorspronkelijke toewijzing overschrijden.

Koploper Polen

Polen is naar voren gekomen als de belangrijkste begunstigde van de regeling en heeft een overeenkomst gesloten voor ongeveer 44 miljard euro, waarvan eind mei een eerste betaling van 6 miljard euro is overgemaakt. Daarentegen hebben acht andere lidstaten afgezien van deelname; sommige beschikten over een kredietwaardigheid die voldoende was voor alternatieve financiering, terwijl andere terughoudend waren om specifieke gegevens over aanbestedingen met de EU-autoriteiten te delen.

Buiten de Unie probeerde het Verenigd Koninkrijk in 2025 deel te nemen, maar de onderhandelingen mislukten door meningsverschillen over de lidmaatschapsbijdragen die voor niet-EU-landen zijn vereist.

Voorwaarden

Het programma financiert een breed scala aan militaire technologie, waaronder cyberbeveiliging, raketafweer, artillerie, munitie en kleine drones, ingedeeld volgens specifieke technische normen. Om de interne groei van de industrie te stimuleren, schrijft het initiatief voor dat ten minste 65 procent van de kosten voor onderdelen binnen de Europese Economische Ruimte moet blijven, een definitie die momenteel ook Oekraïne omvat.

Bovendien moeten aannemers garanderen dat apparatuur kan worden aangepast, een vereiste die afhankelijk van de locatie van de fabrikant problematisch kan zijn.

Toekomstplannen

Een recente overeenkomst tussen de Europese Commissie en Oekraïne heeft tot doel de praktische gevechtservaring van Oekraïne te combineren met de industriële productiekracht van Europa om gevechtsdrones te produceren. Dit project is voornamelijk gefinancierd door een kredietfaciliteit van 90 miljard euro voor Oekraïne, aangevuld met maximaal 10 miljard euro uit resterende SAFE-middelen.

Met het oog op de toekomst bespreken EU-functionarissen de mogelijkheid om het programma uit te breiden tot na 2030 en een groter fonds op te richten voor uitgebreidere militaire investeringen. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!